มะเร็งต่อมไทรอยด์เป็นมะเร็งที่หลายคนกังวลเมื่อคลำพบก้อนที่คอ แต่ความจริงที่ช่วยให้คลายกังวลคือ มะเร็งต่อมไทรอยด์ส่วนใหญ่เป็นชนิดที่โตช้าและมีการพยากรณ์โรคที่ดีมากเมื่อรักษาอย่างเหมาะสม การรู้จักประเภทและปัจจัยเสี่ยง ช่วยให้เข้าใจโรคและดูแลตัวเองได้ดีขึ้น
ต่อมไทรอยด์คืออะไร และอยู่ตรงไหน?
ต่อมไทรอยด์เป็นต่อมรูปผีเสื้ออยู่ บริเวณลำคอด้านหน้า ใต้ลูกกระเดือก ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนไทรอยด์ที่ควบคุมการเผาผลาญของร่างกาย เมื่อเซลล์ในต่อมไทรอยด์เจริญผิดปกติและควบคุมไม่ได้ จึงเกิดเป็นมะเร็งต่อมไทรอยด์
มะเร็งต่อมไทรอยด์คืออะไร?
มะเร็งต่อมไทรอยด์ (Thyroid Cancer) คือ เนื้อร้ายที่เกิดจากเซลล์ในต่อมไทรอยด์เจริญผิดปกติ พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย และมักตรวจพบจากก้อนที่คอหรือจากการตรวจสุขภาพ ข่าวดีคือ ชนิดที่พบบ่อยที่สุดมักโตช้าและตอบสนองต่อการรักษาได้ดี
ประเภทของมะเร็งต่อมไทรอยด์ที่ควรรู้
1. ชนิดพาพิลลารี (Papillary)
พบบ่อยที่สุด มักโตช้าและมีการพยากรณ์โรคดีมาก โดยเฉพาะเมื่อตรวจพบและรักษาเร็ว
2. ชนิดฟอลลิคูลาร์ (Follicular)
พบรองลงมา ส่วนใหญ่มีการพยากรณ์โรคที่ดี แต่อาจแพร่กระจายทางกระแสเลือดได้ในบางราย
3. ชนิดเมดุลลารี (Medullary)
พบไม่บ่อย เกิดจากเซลล์ชนิดพิเศษในต่อมไทรอยด์ บางรายสัมพันธ์กับพันธุกรรมในครอบครัว
4. ชนิดแอนาพลาสติก (Anaplastic)
พบได้น้อยมากแต่ก้าวร้าวที่สุด ดำเนินโรคเร็ว จำเป็นต้องวินิจฉัยและดูแลโดยทีมเฉพาะทางอย่างเร่งด่วน
| สำคัญ: ก้อนที่ต่อมไทรอยด์ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง ก้อนหรือตุ่มที่ต่อมไทรอยด์พบได้บ่อยและส่วนใหญ่เป็นชนิดไม่ร้าย แต่เพราะแยกด้วยตัวเองไม่ได้ หากคลำพบก้อนที่คอ ก้อนโตขึ้น เสียงแหบ หรือกลืนลำบาก ควรพบแพทย์เพื่อตรวจประเมิน ไม่ควรนิ่งนอนใจ สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต ให้คำปรึกษาและตรวจวินิจฉัยทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. |
ปัจจัยเสี่ยงที่ควรรู้
- เพศหญิง และช่วงอายุที่มากขึ้น
- เคยได้รับรังสีบริเวณศีรษะหรือลำคอ โดยเฉพาะในวัยเด็ก
- ประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมไทรอยด์ หรือกลุ่มอาการทางพันธุกรรมบางชนิด
- มีก้อนหรือภาวะของต่อมไทรอยด์บางชนิดมาก่อน
การมีปัจจัยเสี่ยงไม่ได้แปลว่าจะเป็นโรค และผู้ป่วยจำนวนมากไม่มีปัจจัยเสี่ยงชัดเจน
อาการที่ควรสังเกต
- คลำพบก้อนที่คอบริเวณต่อมไทรอยด์ ที่โตขึ้นหรือไม่ยุบ
- เสียงแหบเรื้อรังโดยไม่มีสาเหตุชัด
- กลืนลำบากหรือรู้สึกติดที่คอ
- ต่อมน้ำเหลืองที่คอโตเรื้อรัง
การวินิจฉัย
แพทย์จะตรวจร่างกาย ตรวจอัลตราซาวด์ต่อมไทรอยด์ และเมื่อสงสัยจะเจาะดูดเซลล์ด้วยเข็มเล็ก (FNA) เพื่อตรวจทางเซลล์วิทยา ร่วมกับการตรวจเลือดและตรวจเพิ่มตามข้อบ่งชี้ เพื่อยืนยันชนิดและวางแผนการรักษา
แนวทางการรักษาในภาพรวม
- การผ่าตัด เป็นการรักษาหลักในมะเร็งต่อมไทรอยด์หลายชนิด
- การกลืนแร่ไอโอดีนรังสี ใช้ในบางชนิดหลังผ่าตัดตามข้อบ่งชี้
- การให้ฮอร์โมนไทรอยด์ เพื่อทดแทนและควบคุมหลังการรักษา
- ยาพุ่งเป้าและการรักษาอื่น ในบางชนิดหรือระยะลุกลามตามข้อบ่งชี้
| สรุปประเด็นสำคัญ 4 ชนิด: พาพิลลารี (พบบ่อยสุด) ฟอลลิคูลาร์ เมดุลลารี แอนาพลาสติก ส่วนใหญ่โตช้า การวินิจฉัยโรคจะดีมากเมื่อทำการรักษาอย่างเหมาะสม ก้อนที่คอส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ควรให้แพทย์ตรวจ |
ข่าวดีของมะเร็งต่อมไทรอยด์
เมื่อเทียบกับมะเร็งหลายชนิด มะเร็งต่อมไทรอยด์ที่พบบ่อยอย่างชนิดพาพิลลารี มักโตช้าและมีอัตราการรักษาที่ดีมาก โดยเฉพาะเมื่อตรวจพบและรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ ผู้ป่วยจำนวนมากใช้ชีวิตได้ตามปกติหลังการรักษา การไม่ละเลยก้อนที่คอและเข้ารับการตรวจ คือสิ่งสำคัญที่สุดที่ช่วยให้ผลการดูแลดี
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: มะเร็งต่อมไทรอยด์คืออะไร?
A: คือเนื้อร้ายที่เกิดจากเซลล์ในต่อมไทรอยด์ ซึ่งเป็นต่อมที่ลำคอด้านหน้า ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนควบคุมการเผาผลาญ พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย ชนิดที่พบบ่อยมักโตช้าและพยากรณ์โรคดี
Q: มะเร็งต่อมไทรอยด์มีกี่ประเภท?
A: หลัก ๆ มี 4 ชนิด ได้แก่ พาพิลลารี (พบบ่อยที่สุด) ฟอลลิคูลาร์ เมดุลลารี และแอนาพลาสติก (พบน้อยมากแต่ก้าวร้าวที่สุด) แต่ละชนิดมีพฤติกรรมและการพยากรณ์โรคต่างกัน
Q: คลำเจอก้อนที่คอแปลว่าเป็นมะเร็งไหม?
A: ส่วนใหญ่ไม่ใช่ ก้อนที่ต่อมไทรอยด์พบบ่อยและมักเป็นชนิดไม่ร้าย แต่เพราะแยกด้วยตัวเองไม่ได้ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจอัลตราซาวด์และประเมินเพิ่มเมื่อมีข้อบ่งชี้
Q: มะเร็งต่อมไทรอยด์รักษาหายได้ไหม?
A: ชนิดที่พบบ่อยมักมีอัตราการรักษาที่ดีมาก โดยเฉพาะเมื่อตรวจพบเร็ว การผ่าตัดเป็นการรักษาหลัก ร่วมกับการกลืนแร่หรือฮอร์โมนตามข้อบ่งชี้ ผลขึ้นกับชนิดและระยะ ควรปรึกษาแพทย์
| สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมดูแลคุณทุกขั้นตอน ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพจาก 3 โรงพยาบาลชั้นนำในเครือ BDMS เทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาระดับมาตรฐานสากล บริการทั้งผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยชาวต่างชาติ เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. | ชั้น 3 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต นัดหมายได้ที่ [email protected] หรือโทร 1719 |
เอกสารอ้างอิง (References)
- Cabanillas, M. E., McFadden, D. G., & Durante, C. (2016). Thyroid cancer. The Lancet, 388(10061), 2783–2795. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)30172-6
- Haugen, B. R., Alexander, E. K., Bible, K. C., et al. (2016). 2015 American Thyroid Association management guidelines for adult patients with thyroid nodules and differentiated thyroid cancer. Thyroid, 26(1), 1 – 133. https://doi.org/10.1089/thy.2015.0020
- Fagin, J. A., & Wells, S. A. (2016). Biologic and clinical perspectives on thyroid cancer. New England Journal of Medicine, 375(11), 1054 – 1067. https://doi.org/10.1056/NEJMra1501993
- Lim, H., Devesa, S. S., Sosa, J. A., et al. (2017). Trends in thyroid cancer incidence and mortality in the United States, 1974 – 2013. JAMA, 317(13), 1338 – 1348. https://doi.org/10.1001/jama.2017.2719
- Filetti, S., Durante, C., Hartl, D., et al. (2019). Thyroid cancer: ESMO clinical practice guidelines. Annals of Oncology, 30(12), 1856 – 1883. https://doi.org/10.1093/annonc/mdz400
- World Health Organization. (2023). Cancer fact sheet. WHO / IARC. https://www.who.int/news-room/fact-sheets
บทความนี้จัดทำโดย สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต | โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต | BDMS | bangkokhospital.com/phuket
ข้อมูลในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อการให้ความรู้เท่านั้น ไม่สามารถทดแทนคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้
