เป็นภาวะที่สมองสูญเสียการทำงานอย่างเฉียบพลัน ซึ่งอาจเกิดจากหลอดเลือดสมองตีบ อุดตัน หรือแตก ทำให้เซลล์สมองได้รับความเสียหายหรือตาย ส่งผลให้เกิดอาการทางระบบประสาทต่าง ๆ ตามมา โรคนี้เป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตและความพิการในผู้ใหญ่ทั่วโลก
สาเหตุของโรค
โรคหลอดเลือดสมองแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลักตามสาเหตุ ได้แก่
- โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน (Ischemic Stroke) เกิดจากการที่หลอดเลือดสมองตีบแคบลงหรืออุดตัน ทำให้เลือดไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้ สาเหตุส่วนใหญ่มาจากภาวะหลอดเลือดแข็งตัว การสะสมของไขมันในหลอดเลือด หรือลิ่มเลือดที่หลุดมาจากส่วนอื่นของร่างกายโดยเฉพาะที่หัวใจ
- โรคหลอดเลือดสมองแตก (Hemorrhagic Stroke) เกิดจากการที่หลอดเลือดสมองแตก ทำให้เลือดออกในสมองหรือบริเวณรอบ ๆ สมอง สาเหตุส่วนใหญ่มาจากความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดโป่งพอง หรือการใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดที่ปริมาณไม่เหมาะสม
ปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมอง
- อายุ ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุ 55 ปีขึ้นไป
- เพศ ผู้ชายมีความเสี่ยงสูงกว่าผู้หญิงเล็กน้อย
- พันธุกรรม ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดสมองมีความเสี่ยงสูงกว่า
- โรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคหัวใจ ไขมันในเลือดสูง และโรคอ้วน
- พฤติกรรมเสี่ยง เช่น การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ ขาดการออกกำลังกาย และการรับประทานอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ
อาการของโรค
จะเกิดขึ้นอย่างฉับพลันและรุนแรง โดยอาการที่พบบ่อย ได้แก่
- แขนขาอ่อนแรง ชา หรือเป็นอัมพาตครึ่งซีก
- ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือไม่สามารถพูดได้
- ตามัว มองเห็นภาพซ้อน หรือสูญเสียการมองเห็น
- ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน
- เวียนศีรษะ ทรงตัวลำบาก หรือเดินเซ
- สับสน มึนงง หรือหมดสติ
การรักษาโรค
การรักษาโรคหลอดเลือดสมองต้องทำอย่างเร่งด่วนเพื่อลดความเสียหายของสมองและเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัว โดยการรักษาจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิดของโรคหลอดเลือดสมองและความรุนแรงของอาการ
- โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน อาจใช้ยาละลายลิ่มเลือด ยาสลายลิ่มเลือดชนิดฉีดเข้าเส้น หรือการผ่าตัดเพื่อเปิดหลอดเลือดที่อุดตัน
- โรคหลอดเลือดสมองแตก อาจใช้ยาเพื่อลดความดันโลหิต ยาเพื่อลดอาการบวมของสมอง หรือการผ่าตัดเพื่อหยุดเลือดและซ่อมแซมหลอดเลือดที่แตก
การป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง
การป้องกันโรคหลอดเลือดสมองทำได้โดยการควบคุมปัจจัยเสี่ยงต่างๆ เช่น
- รักษาโรคประจำตัวให้ดี เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง
- ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยง เช่น เลิกสูบบุหรี่ ลดการดื่มแอลกอฮอล์ และออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ เน้นผัก ผลไม้ ธัญพืช และปลา
- ตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อค้นหาปัจจัยเสี่ยงและภาวะผิดปกติของหลอดเลือด
โรคหลอดเลือดสมองเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการสงสัยว่าเป็นโรคดังกล่าว ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที การรักษาที่รวดเร็วจะช่วยลดความเสียหายของสมองและเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวได้
