เป็นอาการที่พบได้บ่อยในคนทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะในกลุ่มวัยทำงาน อาการปวดอาจเกิดขึ้นเพียงเล็กน้อยจนถึงขั้นรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ส่งผลกระทบต่อการทำงาน การพักผ่อน และคุณภาพชีวิตโดยรวม
สาเหตุ อาการปวดหลังส่วนล่างเกิดได้จากหลายสาเหตุ โดยสาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่
- การใช้งานกล้ามเนื้อหลังอย่างหนักหรือไม่ถูกวิธี เช่น การยกของหนัก การนั่งทำงานในท่าเดิมเป็นเวลานาน การก้ม ๆ เงย ๆ บ่อย ๆ
- ท่าทางที่ไม่เหมาะสม เช่น การนั่งหลังค่อม การยืนเอียงตัว การนอนบนที่นอนที่นุ่มหรือแข็งเกินไป
- ภาวะอ้วน น้ำหนักตัวที่มากเกินไป ส่งผลให้กระดูกสันหลัง กล้ามเนื้อ และเส้นเอ็น ต้องรับน้ำหนักมากขึ้น
- การขาดการออกกำลังกาย ทำให้กล้ามเนื้อหลังอ่อนแรง ไม่สามารถพยุงกระดูกสันหลังได้อย่างเต็มที่
- อุบัติเหตุ เช่น การหกล้ม การกระแทก
- โรคหรือความผิดปกติของกระดูกสันหลัง เช่น หมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาท กระดูกสันหลังเสื่อม กระดูกสันหลังเคลื่อน ข้อต่ออักเสบ
- ความเครียดทางจิตใจ ส่งผลให้กล้ามเนื้อเกิดการเกร็งตัว รวมถึงกล้ามเนื้อหลัง
อาการที่ควรพบแพทย์ โดยทั่วไปอาการปวดหลังส่วนล่างมักจะหายได้เองภายใน 2 – 4 สัปดาห์ ด้วยการดูแลตัวเอง เช่น การประคบร้อน การพักผ่อน การรับประทานยาแก้ปวด แต่หากมีอาการเหล่านี้ ควรรีบพบแพทย์ทันที
- ปวดหลังรุนแรง จนไม่สามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้
- ปวดหลังเรื้อรัง นานกว่า 3 เดือน
- มีอาการชา หรืออ่อนแรง ที่ขา หรือเท้า
- ปวดหลังร่วมกับมีไข้ น้ำหนักลด หรือเบื่ออาหาร
- มีปัญหาในการควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะ หรืออุจจาระ
การดูแลตัวเองเมื่อมีอาการ
- ประคบร้อนหรือเย็น ควรประคบเย็นในช่วง 2 – 3 วันแรก เพื่อลดการอักเสบ หลังจากนั้น ประคบร้อน เพื่อช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อ
- พักผ่อน เพื่อหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องใช้แรง หรืองานที่ต้องก้ม ๆ เงย ๆ
- รับประทานยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล ไอบูโพรเฟน
- ออกกำลังกายเบา ๆ เช่น การเดิน การว่ายน้ำ โยคะ เพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อหลัง
- ปรับเปลี่ยนอิริยาบถ นั่ง ยืน และนอน ในท่าที่ถูกต้อง
- ควบคุมน้ำหนัก ควรลดน้ำหนักหากมีภาวะอ้วน
- จัดการความเครียด ฝึกการผ่อนคลาย เช่น การทำสมาธิ การฟังเพลง
การป้องกัน
- ออกกำลังกายเป็นประจำ เพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อหลัง และกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว
- ยืดเหยียดกล้ามเนื้อเป็นประจำ โดยเฉพาะก่อนและหลังการออกกำลังกาย หรือ หลังจากนั่งทำงานเป็นเวลานาน
- รักษาท่าทางที่ถูกต้อง ขณะนั่ง ยืน เดิน ยกของ และนอน
- ควบคุมน้ำหนัก ให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
- หลีกเลี่ยงการยกของหนัก หากจำเป็นต้องยก ควรยกด้วยท่าที่ถูกต้อง
- จัดการความเครียด ฝึกการผ่อนคลาย
อาการปวดหลังส่วนล่าง เป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อย แต่สามารถป้องกันและดูแลรักษาได้ ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และการดูแลสุขภาพ หากมีอาการปวดหลังส่วนล่าง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้อง
