การเตรียมตัวก่อนการเดินทางสำคัญอย่างไร

การเตรียมตัวก่อนการเดินทางที่ดีจะทำให้การท่องเที่ยวของเราราบรื่นหรือเกิดปัญหาน้อยที่สุด นอกเหนือจากการวางแผนการเดินทางว่าจะไปที่ไหน ไปทำอะไร ที่เราทำกันโดยทั่วไปแล้ว เรื่องการเตรียมตัวด้านสุขภาพก่อนการเดินทางก็เป็นสิ่งสำคัญที่คนส่วนใหญ่มักมองข้าม ข้อมูลจากงานวิจัยพบว่าการเจ็บป่วยจากการเดินทางพบได้ถึง 22-64% ของนักท่องเที่ยวที่เดินทางไปประเทศกำลังพัฒนา ในจำนวนนี้ 8% จำเป็นต้องพบแพทย์เพื่อรับการรักษา ส่งผลให้การเดินทางต้องหยุดชะงักหรือเป็นอุปสรรค  โรคส่วนใหญ่ที่เกิดจากการเดินทางก็เป็นโรคที่ป้องกันได้หากได้รับคำแนะนำก่อนการเดินทางที่ดี มีการฉีดวัคซีนหรือการรับประทานยาป้องกัน

การเดินทางโดยทั่วไปก็ไม่จำเป็นที่จะต้องมาพบแพทย์ก่อนการเดินทาง แต่นักเดินทางบางกลุ่มเหล่านี้อาจจะต้องมารับคำปรึกษาจากแพทย์ก่อนการเดินทาง เช่น

1. เดินทางไปพื้นที่ที่เป็นแหล่งความเสี่ยงสูงของโรคมาลาเรีย เช่น ทวีปแอฟริกา เนื่องจากอาจมีความจำเป็นต้องทานยาป้องกันมาลาเรียซึ่งแพทย์จะพิจารณาเป็นรายๆไป
2. เดินทางไปพื้นที่สูงซึ่งอาจมีความเสี่ยงต่อภาวะแพ้ที่สูง(High altitude sickness) เช่น เมืองคุสโก ประเทศเปรู ยอดเขาคิริมันจาโร Everest base camp  เป็นต้น ซึ่งควรจะได้รับคำแนะนำเรื่องอาการ การเตรียมตัวและการป้องกัน
3. นักเดินทางที่จะต้องไปอยู่ในพื้นที่นั้นเป็นเวลาเวลานานๆ เช่น อาสาสมัคร ไปทำงาน ย้ายถิ่นฐานจากประเทศพัฒนาแล้วไปประเทศกำลังพัฒนาหรือด้อยพัฒนา ซึ่งมีโอกาสสัมผัสโรคในท่องถิ่นนั้นมากกว่านักท่องเที่ยวระยะสั้น ควรได้รับคำแนะนำเรื่องโรค การปฏิบัติตัวและการฉีดวัคซีนที่จำเป็น
4. ไปยังพื้นที่ที่มีโรคระบาด ควรติดตามข่าวสถานการณ์และรับคำแนะนำเรื่องการป้องกันโรคและการสังเกตอาการตนเอง
5. ผู้ที่มีโรคประจำตัวที่อาจเป็นข้อจำกัดในการเดินทาง เช่น โรคหอบหืด โรคหัวใจ ควรปรึกษาแพทย์ประจำตัวเพื่อประเมินว่าจะสามารถเดินทางไหวหรือไม่ เช่น การขึ้นเครื่องบินหรือการขึ้นที่สูงซึ่งมีปริมาณออกซิเจนในอากาศต่ำกว่าระดับน้ำทะเลก็อาจส่งผลให้มีอาการหอบเหนื่อยในผู้ที่มีโรคเหล่านี้ เป็นต้น

การพบแพทย์เพื่อเตรียมตัวก่อนการเดินทาง แนะนำว่าควรมา 4-6 สัปดาห์ก่อนการเดินทาง เนื่องจากหลังฉีดวัคซีนร่างกายต้องใช้เวลาในการสร้างภูมิคุ้มกันและวัคซีนบางชนิดต้องฉีดมากกว่า 1 เข็ม

ข้อควรรู้ด้านสุขภาพและการเตรียมตัวก่อนไปแอฟริกา

ทวีปแอฟริกามีสถานที่ท่องเที่ยวตามธรรมชาติมากมาย ในแต่ละปีก็มีจำนวนนักท่องเที่ยวไทยเดินทางไปแอฟริกามากขึ้น สถานที่ท่องเที่ยวที่นิยมได้แก่ ซาฟารี เช่น อุทยานแห่งชาติครูเกอร์ (Kruger National Park) ประเทศแอฟริกาใต้ อุทยานมาไซมารา (Masai Mara) ที่ประเทศเคนยา ยอดเขาคิลิมันจาโร (Mount Kilimanjaro) น้ำตกวิกตอเรีย(Victoria Fall) ซึ่งสถานที่เหล่านี้อาจมีความเสี่ยงต่อโรคที่สำคัญเช่น มาลาเรีย ไข้เหลือง ภาวะแพ้ที่สูง

แอฟริกามีโรคติดเชื้อต่างๆ ที่ต่างไปจากบ้านเราอยู่มากที่ไม่ได้พบในประเทศไทย ดังนั้นนักเดินทางควรศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับความเสี่ยงของโรคติดเชื้อที่อาจจะเกิดขึ้นได้จากการเดินทางในทริปนั้นๆเป็นอย่างดี รวมถึงการป้องกันโรค การฉีดวัคซีนป้องกัน เช่น

1. โรคไข้เหลือง เป็นโรคที่นำโดยยุง มีความรุนแรง พบในหลายประเทศในทวีปแอฟริกา นักเดินทางควรศึกษาก่อนว่าประเทศที่จะเดินทางอยู่ในพื้นที่เสี่ยงต่อโรคไข้เหลืองหรือไม่ หากอยู่ในพื้นที่ของโรคไข้เหลืองจำเป็นต้องมีการฉีดวัคซีนก่อนการเดินทางล่วงหน้าอย่างน้อย10วัน และการฉีดวัคซีนไข้เหลืองก็ถือเป็นข้อบังคับระหว่างประเทศ หากไม่มีเอกสารการฉีดวัคซีนไข้เหลืองอาจถูกปฏิเสธการเข้าประเทศในบางประเทศได้
2. มาลาเรีย หลายพื้นที่ในทวีปแอฟริกาเป็นพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการติดมาลาเรียสูง ถึงแม้จะไม่ใช่พื้นที่ป่าก็ยังมีความเสี่ยงได้แม้กระทั่งในเมืองหลวง หากจะเดินทางไปทวีปแอฟริกาแนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินว่าพื้นที่ที่จะไป กิจกรรมที่ทำ มีความเสี่ยงต่อการติดมาลาเรียสูงหรือไม่ซึ่งแพทย์อาจพิจารณาให้รับประทานยาป้องกันมาลาเรียเป็นรายๆไป
3. ไข้กาฬหลังแอ่น บางประเทศในทวีปแอฟริกาเป็นพื้นที่เสี่ยงของโรคนี้ ซึ่งเป็นโรคที่เกิดจากแบคทีเรีย ติดต่อทางการสัมผัสใกล้ชิด หากมีแผนการเดินทางไปประเทศเหล่านี้ควรปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาฉีดวัคซีนก่อนการเดินทาง
4. พยาธิใบไม้ในเลือด(Schistosomiasis) ซึ่งไม่พบในประเทศไทย พบได้ในแหล่งน้ำจืดตามธรรมชาติไม่ว่าจะเป็นแม่น้ำ ทะเลสาบ  ติดต่อโดยตัวอ่อนของพยาธิการไชผ่านผิวหนังก่อให้เกิดการอักเสบเรื้องรังในอวัยวะภายใน เกิดตับแข็งหรือปัสสาวะเป็นเลือด เป็นต้น
5. African sleeping sickness หรือ โรคเหงาหลับ เกิดจากพยาธิ Trypanosoma sp คนติดเชื้อได้โดยแมลงวัน Tsetse fly กัด ซึ่งก่อให้เกิดอาการไข้ ปวดศีรษะ ตามมาด้วยอาการทางระบบประสาท มีปัญหาเกี่ยวกับการนอนหลับ และทำให้เสียชีวิตได้ การป้องกันทำได้โดยสวมเสื้อผ้าให้มิดชิด หลีกเลี่ยงเสื้อผ้าสีเข้มหรือสีฉูดฉาด เป็นต้น

เหล่านี้เป็นตัวอย่างของโรคติดเชื้อที่สำคัญที่พบได้ในทวีปแอฟริกา ซึ่งป้องกันได้หากมีความรู้และมีการเตรียมตัวที่ดีก่อนการเดินทาง