รู้จักมะเร็งสมอง Glioblastoma รู้และรับมือได้ไว

SEO METADATA

Glioblastoma เป็นมะเร็งสมองชนิดที่พบบ่อยและรุนแรงที่สุดชนิดหนึ่ง จึงเป็นสิ่งที่ทำให้หลายคนกังวล แต่สิ่งที่ช่วยได้จริงก็คือการเข้าใจโรคอย่างถูกต้อง เพราะการตรวจพบเร็วและการดูแลโดยทีมเฉพาะทางช่วยควบคุมโรคและรักษาคุณภาพชีวิตได้ บทความนี้อธิบายอย่างตรงไปตรงมาแต่ไม่ทิ้งความหวัง

Glioblastoma คืออะไร?

Glioblastoma (เรียกย่อว่า GBM) คือเนื้องอกสมองชนิดร้ายที่เกิดจากเซลล์เกลีย (Glial cells) ซึ่งเป็นเซลล์ค้ำจุนในสมอง จัดเป็น เนื้องอกระดับความรุนแรงสูง โตเร็ว และลุกลามเข้าเนื้อสมองโดยรอบ ทำให้การรักษายากกว่าเนื้องอกหลายชนิด เป็นมะเร็งสมองปฐมภูมิในผู้ใหญ่ที่พบได้ค่อนข้างบ่อยเมื่อเทียบกับเนื้องอกสมองชนิดร้ายอื่น

อาการของ Glioblastoma

อาการขึ้นกับตำแหน่งและขนาดของก้อน และมักดำเนินเร็วกว่าเนื้องอกชนิดโตช้า เช่น:

• ปวดศีรษะที่เปลี่ยนรูปแบบไปรุนแรงขึ้น หรือเป็นมากตอนเช้า
• ชักครั้งแรกในผู้ใหญ่ที่ไม่เคยเป็นมาก่อน
• แขนขาอ่อนแรง ชา หรือการเคลื่อนไหวผิดปกติ
• การพูด การมองเห็น หรือความจำเปลี่ยนแปลง
• พฤติกรรมหรืออารมณ์เปลี่ยนไปอย่างชัดเจนในเวลาไม่นาน

การวินิจฉัย

การตรวจภาพ

MRI และ CT สมองช่วยตรวจหาก้อน ประเมินตำแหน่ง ขนาด และผลกระทบต่อเนื้อสมองโดยรอบ

การผ่าตัดหรือเจาะชิ้นเนื้อ

การเก็บชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยาและตรวจระดับโมเลกุล ช่วยยืนยันชนิด ระดับความรุนแรง และข้อมูลที่ใช้วางแผนการรักษาเฉพาะบุคคล

แนวทางการรักษาในปัจจุบัน

Glioblastoma มักรักษาด้วยแนวทางแบบผสมผสานโดยทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพ เพื่อควบคุมโรคและดูแลคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยควบคู่กันไป โดยอาจประกอบด้วย

• การผ่าตัด เพื่อนำก้อนเนื้องอกออกให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้อย่างปลอดภัย และเพื่อยืนยันการวินิจฉัย
• การฉายรังสี เพื่อทำลายหรือควบคุมเซลล์มะเร็งที่อาจหลงเหลืออยู่หลังการผ่าตัด
• เคมีบำบัด เช่น Temozolomide ซึ่งเป็นหนึ่งในยามาตรฐานที่ใช้ร่วมกับการฉายรังสีและการรักษาหลังผ่าตัด
• การดูแลแบบประคับประคองและการฟื้นฟูสมรรถภาพ เพื่อช่วยบรรเทาอาการ ลดผลกระทบจากโรคและการรักษา รวมถึงส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย

แนวทางการรักษาพัฒนาต่อเนื่อง และมีการศึกษาวิจัยใหม่ ๆ อยู่เสมอ การวางแผนจึงพิจารณาเป็นรายบุคคลตามชนิด ตำแหน่ง และสภาพผู้ป่วย

รู้และรับมืออย่างไรให้ไว

• ไม่ละเลยอาการทางระบบประสาทที่เปลี่ยนไปจากเดิม เช่น ปวดศีรษะที่ต่างไป ชัก หรือแขนขาอ่อนแรง ควรพบแพทย์โดยเร็ว
• เข้ารับการวินิจฉัยที่แม่นยำ เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมตั้งแต่ต้น
• ดูแลร่วมกับทีมสหสาขาวิชาชีพ ทั้งการรักษาโรคและการดูแลคุณภาพชีวิต
• ดูแลสุขภาพกายและใจของผู้ป่วยและครอบครัว และขอการสนับสนุนเมื่อจำเป็น
• สอบถามแพทย์เรื่องทางเลือกการรักษาและการศึกษาวิจัยที่อาจเหมาะสม

ความหวังที่อยู่บนพื้นฐานความจริง

Glioblastoma เป็นโรคที่มีความซับซ้อนและท้าทายต่อการรักษา โดยการพยากรณ์โรคอาจแตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละราย การได้รับข้อมูลที่ถูกต้องและตรงไปตรงมาจึงเป็นสิ่งสำคัญ อย่างไรก็ตาม ความท้าทายของโรคไม่ได้หมายความว่าไม่มีทางเลือกในการดูแลรักษา การวินิจฉัยตั้งแต่ระยะเริ่มต้น การวางแผนการรักษาที่เหมาะสม การดูแลแบบประคับประคอง และการสนับสนุนด้านจิตใจจากครอบครัวและทีมดูแล ล้วนมีบทบาทสำคัญในการช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ตลอดเส้นทางการรักษา การมีทีมแพทย์ที่เชี่ยวชาญและคนใกล้ชิดคอยสนับสนุนถือเป็นส่วนสำคัญไม่แพ้กัน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: Glioblastoma คืออะไร?

A: เป็นมะเร็งสมองชนิดร้ายที่เกิดจากเซลล์ค้ำจุนในสมอง จัดเป็นเนื้องอกระดับความรุนแรงสูง โตเร็วและลุกลามเข้าเนื้อสมองโดยรอบ จึงรักษายากกว่าเนื้องอกหลายชนิด

Q: Glioblastoma รักษาหายขาดได้ไหม?

A: เป็นโรคที่ท้าทายและการพยากรณ์โรคต่างกันในแต่ละคน การรักษาปัจจุบันเน้นควบคุมโรค ยืดเวลา และรักษาคุณภาพชีวิต การตรวจพบเร็วและการดูแลโดยทีมเฉพาะทางมีความสำคัญมาก ควรปรึกษาแพทย์เพื่อข้อมูลเฉพาะบุคคล

Q: อาการของ Glioblastoma เป็นอย่างไร?

A: ขึ้นกับตำแหน่งและขนาดของก้อน และมักดำเนินเร็ว เช่น ปวดศีรษะที่เปลี่ยนไป ชักครั้งแรก แขนขาอ่อนแรง การพูด การมองเห็น หรือพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ

Q: รักษา Glioblastoma อย่างไร?

A: มักรักษาแบบผสมผสานโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ ได้แก่ การผ่าตัด การฉายรังสี และเคมีบำบัด ร่วมกับการดูแลประคับประคอง แนวทางพิจารณาเป็นรายบุคคลตามชนิด ตำแหน่ง และสภาพผู้ป่วย

เอกสารอ้างอิง (References)

• Lapointe, S., Perry, A., & Butowski, N. A. (2018). Primary brain tumours in adults. The Lancet, 392(10145), 432–446. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)30990-5
• Stupp, R., Mason, W. P., van den Bent, M. J., et al. (2005). Radiotherapy plus concomitant and adjuvant temozolomide for glioblastoma. New England Journal of Medicine, 352(10), 987–996. https://doi.org/10.1056/NEJMoa043330
• Louis, D. N., Perry, A., Wesseling, P., et al. (2021). The 2021 WHO classification of tumors of the central nervous system: a summary. Neuro-Oncology, 23(8), 1231–1251. https://doi.org/10.1093/neuonc/noab106
• Ostrom, Q. T., Cioffi, G., Waite, K., et al. (2022). CBTRUS statistical report: primary brain and other central nervous system tumors diagnosed in the United States in 2015–2019. Neuro-Oncology, 24(Suppl 5), v1–v95. https://doi.org/10.1093/neuonc/noac202
• Wesseling, P., & Capper, D. (2018). WHO 2016 classification of gliomas. Neuropathology and Applied Neurobiology, 44(2), 139–150. https://doi.org/10.1111/nan.12432
• World Health Organization. (2023). Cancer fact sheet. WHO / IARC. https://www.who.int/news-room/fact-sheets

บทความนี้จัดทำโดย สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต | โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต | BDMS | bangkokhospital.com/phuket

ข้อมูลในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อการให้ความรู้เท่านั้น ไม่สามารถทดแทนคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้