หนึ่งในภาวะแทรกซ้อนที่พบว่าเป็นอันตรายต่อผู้ป่วยโรคเบาหวาน คือเบาหวานขึ้นตา เป็นโรคแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นกับจอประสาทตา เมื่อผู้ป่วยมีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกตินานหลายปี จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของเส้นเลือดฝอยในจอประสาทตา มีเม็ดเลือด น้ำเหลืองและไขมันซึมออกมาในจอประสาทตา ทำให้จอประสาทตาบวม ขาดออกซิเจน บอกได้เลยครับว่าจักษุแพทย์เฉพาะทางกับคนไข้เบาหวานนั้นเกิดมาคู่กัน อาจจะเป็นเพราะคนไข้เบาหวานเวลาถูกส่งตัวมาเจอจักษุแพทย์เฉพาะทางการมองเห็นก็มักจะแย่ทุกที เบาหวานกินลูกตาไปมาก หลายครั้งเรียกได้ว่ากว่าจะรักษาให้กลับมาดี มีการมองเห็นที่ใช้งานได้ เรียกได้ว่ารักษากันหลายครั้ง ทั้งฉีดยาเข้าตา ทั้งผ่าตัด ซึ่งในบทความนี้ขอบอกเล่าแนวทางที่ช่วยลดความเสี่ยงที่จะเกิดตาบอดจากเบาหวานกันครับ
1. มองเห็นปกติดี อาจไม่ได้แปลว่าสุขภาพตาปกติ
เรื่องนี้เป็นที่เข้าใจผิดกันมากที่สุด เพราะเบาหวานขึ้นตานั้นเป็นโรคที่เกิดด้านด้านหลังของลูกตา อากรผิดปกติจะเกิดข้างในเบ้าตา ส่องกระจกหรือมองตากันจะไม่เห็นอาการผิดปกติ และที่สำคัญตัวโรคก็มักจะเข้าระยะท้ายแล้วจึงค่อยเริ่มมีผลกับการมองเห็น ดังนั้นหมอเบาหวานที่ดูแลคุณถึงมักเน้นคนไข้เสมอว่า ให้ไปตรวจตาๆเพื่อเฝ้าระวัง ก็เพราะถ้าตามันมัวก็มักจะสายเสียแล้ว
2. คุมเบาหวานดี เบาหวานจะขึ้นตาได้ไง
นี้ก็เป็นอีกข้อที่เข้าใจผิดกันตลอด และเข้าใจผิดกันเยอะด้วย แน่นอนครับว่าถ้าคุณคุมเบาหวานดี ผลแทรกซ้อนจากเบาหวานที่เกิดกับร่างกายคุณก็น่าจะน้อย ใช่ครับ …แต่เดี๋ยวก่อน ในกรณีนี้ไม่ตรงไปตรงมาเหมือน 1+1=2 เพราะสำหรับเบาหวานขึ้นตานั้น พบบ่อยจนเป็นเรื่องปกติครับ แม้ว่าคุมน้ำตาลอย่างสม่ำเสมอ แต่เบาหวานขึ้นตาพร้อมกับลุกลามไปเรื่อยๆ โดยที่ไม่รู้ตัว ดังนั้นถึงแม้คุณมั่นใจว่าคุณคุมเบาหวานดี แต่หน้าที่ของคุณที่ต้องทำเพิ่มคือ ไปตรวจเบาหวานขึ้นตาอย่างน้อยปีละครั้งด้วย
3. กลัวการรักษา ไม่พบแพทย์เพื่อรักษาอย่างต่อเนื่อง
หากมีอาการแล้วถึงคราวจะต้องเริ่มทำการรักษาเบาหวานขึ้นตา ซึ่งก็ไม่พ้นเรื่องของการฉีดยาเข้าตา เลเซอร์ตา หรือหัตถการอื่นๆ แต่เมื่อถึงนัดของการรักษาคนไข้กลับไม่ได้พบแพทย์เพื่อทำการรักษาอย่างต่อเนื่อง เวลาผ่านไปอาการแย่กว่าเดิม บางครั้งก็อาจจะสายไปแล้วสำหรับบางเคส ก็เข้าใจได้ครับว่าคนไข้หลายคนกลัวความเสี่ยง สับสน ตัดสินใจไม่ได้ว่าจะรักษาดีหรือไม่รักษาดี ซึ่งจะต้องเริ่มทำการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มแรก ทำไมเกิดข้อสงสัยในคนไข้หลายคน ว่าจะรักษาทำไมเพราะตัวเองก็ยังเห็นดี ให้หลักคิดง่ายๆ แบบนี้ครับ เบาหวานขึ้นตา ถ้าสูญเสียการมองเห็นแล้วก็มักจะเสียไปเลย กู้กลับมายาก หลายครั้งจึงต้องเริ่มรักษาตั้งแต่เริ่มต้น(การมองเห็นยังปกติ) เพื่อเก็บรักษาการมองเห็นที่ดีนั้นไว้ อีกอย่างผลข้างเคียงจากการรักษาก็ค่อนข้างต่ำ ถ้าคุณรับการรักษา ผลการรักษาอาจจะดี หรืออาจจะกลางๆ (ขึ้นกับการตอบสนองของร่างกายและระยะของโรค) แต่ถ้าคุณไม่รักษา ดวงตาคุณจะมีปัญหา และอาจจะตาบอดถาวรไปได้เลย
ดังนั้นอย่าไปคิดหรือตัดสินด้วยตัวเอง ถ้าสงสัยก็ควรปรึกษาจักษุแพทย์เฉพาะทางประสาทตาที่จะรักษาคุณ ดีกว่าถามคนอื่น หรือเชื่อเนื้อหาในอินเตอร์เน็ต การป้องกันมิให้สายตาแย่ลง คือตรวจตาอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เพื่อค้นหาภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตา และเป็นการป้องกันตาบอดจากโรคเบาหวาน ช่วยส่งต่อข้อมูลนี้ให้กับคนที่เป็นเบาหวานด้วยครับ
ข้อมูลโดย
นพ. กัปตัน วิริยะลัพภะ (หมอกัปตัน)
นัดหมายปรึกษาแพทย์ได้ที่
ไบรท์วิวเซ็นเตอร์ (BrightView Center) ชั้น 2 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต
เปิดทำการ วันอาทิตย์-พฤหัสบดี เวลา 8.30-16.00น.
