หมอนรองกระดูกเข่าเป็นแผ่นกระดูกอ่อนรูปครึ่งวงกลม 2 แผ่น อยู่ระหว่างกระดูกต้นขาและกระดูกหน้าแข้ง ทำหน้าที่ช่วยดูดซับแรงกระแทกและช่วยให้เข่าเคลื่อนไหวได้อย่างคล่องแคล่ว การบาดเจ็บของหมอนรองกระดูกข้อเข่ามักเกิดจากอุบัติเหตุ หรือการเล่นกีฬาในผู้ป่วยอายุน้อย หรือเกิดจากความเสื่อมในผู้สูงอายุ เมื่อหมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาด อาจทำให้เกิดอาการปวดเข่า เข่าบวม เหยียดงอเข่าลำบาก หรือมีเสียงดังในเข่า
การรักษาโรคหมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาดนั้น ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ โดยแบ่งออกเป็น 2 วิธีหลักๆ คือ
- การรักษาแบบไม่ผ่าตัด มักใช้กับผู้ป่วยที่มีอาการไม่รุนแรง โดยแพทย์อาจแนะนำให้ใช้ยาแก้ปวด ยาคลายกล้ามเนื้อ การทำกายภาพบำบัด หรือฉีดยาสเตียรอยด์เข้าข้อเข่า
- การรักษาด้วยการผ่าตัด มักใช้กับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง หรือการรักษาแบบไม่ผ่าตัดไม่ได้ผล โดยแพทย์จะทำการเย็บซ่อมหมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาด
การผ่าตัดหมอนรองกระดูกเข่าโดยวิธีส่องกล้อง เป็นการผ่าตัดแบบแผลเล็ก โดยใช้กล้องส่องเข้าไปดูภายในข้อเข่า ทำให้ศัลยแพทย์สามารถมองเห็นบริเวณที่ผ่าตัดได้ชัดเจนยิ่งขึ้น และลดโอกาสในการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อโดยรอบ
ข้อบ่งชี้
- หมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาดบางส่วน
- หมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาดทั้งหมด แต่อยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม
- หมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาดร่วมกับมีภาวะอื่นร่วมด้วย เช่น เส้นเอ็นฉีกขาด กระดูกอ่อนผิวข้อสึกหรอ
การเตรียมตัวก่อนการผ่าตัด
ก่อนการผ่าตัด ผู้ป่วยจะต้องเข้ารับการตรวจร่างกายเพิ่มเติม เช่น การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ การตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า เพื่อให้แพทย์ประเมินความรุนแรงของอาการและวางแผนการผ่าตัด เพื่อลดระยะเวลาฟื้นตัวหลังรับการผ่าตัด แนะนำให้ผู้ป่วยฝึกการทำกายภาพบำบัด โดยเน้นให้มีการงอเหยียดเข่าให้ได้มากที่สุดเท่าที่ทำได้เพื่อป้องกันข้อเข่าติด การออกกำลังกายกล้ามเนื้อต้นขา เพื่อป้องกันการฝ่อลีบ
ขั้นตอนการผ่าตัด
การผ่าตัดหมอนรองกระดูกเข่าโดยวิธีส่องกล้อง ใช้เวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง ศัลยแพทย์จะทำการเปิดแผลที่บริเวณเข่าเพียงประมาณ 2-3 เซนติเมตร จากนั้นจะใช้กล้องส่องเข้าไปดูบริเวณที่ผ่าตัด และนำเครื่องมือขนาดเล็กเข้าไปเย็บซ่อมหมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาด
การดูแลตนเองหลังการผ่าตัด
หลังการผ่าตัด ผู้ป่วยจะต้องพักฟื้นอยู่ที่โรงพยาบาลประมาณ 1-2 วัน แพทย์จะนัดให้ผู้ป่วยมาตรวจอาการและติดตามผลการรักษาเป็นระยะๆ โดยมีข้อควรปฏิบัติ ดังนี้
- ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
- ยกขาให้สูงกว่าระดับหัวใจ เพื่อลดอาการบวม
- ประคบเย็นบริเวณเข่าทุก 4-6 ชั่วโมง เพื่อลดอาการบวมและปวด
- ใช้ไม้ค้ำยันช่วยเดินตามคำแนะนำของแพทย์
- รับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์
- ฝึกบริหารกล้ามเนื้อรอบๆ ข้อเข่าตามคำแนะนำของแพทย์
ภาวะแทรกซ้อนที่ที่อาจเกิดขึ้นหลังการผ่าตัด
- อาการปวดเข่า
- บวม
- รอยช้ำ
- ติดเชื้อ
- เส้นประสาทถูกกดทับ
- เลือดออก
- ข้อเข่าติด
การฟื้นตัวหลังการผ่าตัด
ระยะเวลาในการฟื้นตัวหลังการผ่าตัดหมอนรองกระดูกเข่านั้น ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ โดยทั่วไปผู้ป่วยสามารถเดินลงน้ำหนักได้ประมาณ 6-8 สัปดาห์ และสามารถกลับไปทำงานหรือทำกิจกรรมต่างๆ ได้ตามปกติภายใน 3-6 เดือน
ข้อดี
- แผลผ่าตัดมีขนาดเล็ก ทำให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้เร็ว
- ศัลยแพทย์สามารถมองเห็นบริเวณที่ผ่าตัดได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ซึ่งช่วยลดโอกาสในการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อโดยรอบ
- ผลการรักษาดี ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถกลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติ
ข้อเสีย
- ค่าใช้จ่ายสูงกว่าการผ่าตัดแบบเปิดแผลใหญ่
- ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดเข่าเล็กน้อยหลังการผ่าตัด
