มะเร็งสมองที่ได้รับการวินิจฉัยและดูแลรักษาตั้งแต่ระยะแรกมักมีทางเลือกในการรักษามากกว่า อย่างไรก็ตาม อาการและสัญญาณเตือนหลายอย่างที่กล่าวมานั้นสามารถเกิดจากภาวะอื่นที่ไม่ใช่มะเร็งได้เช่นกัน และพบได้บ่อยกว่า ดังนั้น สิ่งสำคัญไม่ใช่การตื่นตระหนกกับทุกอาการ แต่คือการรู้เท่าทันสัญญาณที่ผิดปกติและเข้าพบแพทย์เพื่อรับการประเมินอย่างเหมาะสมเมื่อจำเป็น
เช็ก 8 สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
1. ปวดศีรษะที่เปลี่ยนรูปแบบไป
อาการปวดศีรษะเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยและส่วนใหญ่มักไม่ได้เกิดจากมะเร็งสมอง แต่หากลักษณะการปวดเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างชัดเจน เช่น ปวดถี่ขึ้น รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ปวดมากในช่วงเช้าหลังตื่นนอน หรือปวดมากขึ้นเมื่อไอ จาม ก้มตัว หรือเบ่ง ควรได้รับการประเมินจากแพทย์ โดยเฉพาะหากอาการรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันหรือไม่ตอบสนองต่อยาที่เคยใช้ได้ผล
2. ชักครั้งแรกในผู้ใหญ่
การชักที่เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในผู้ใหญ่ที่ไม่เคยมีประวัติโรคลมชักมาก่อน ถือเป็นอาการที่ไม่ควรมองข้าม อาการอาจไม่ได้เป็นการชักเกร็งทั้งตัวเสมอไป แต่อาจเป็นเพียงอาการเหม่อลอย สูญเสียการรับรู้ชั่วขณะ กระตุกเฉพาะบางส่วนของร่างกาย หรือมีพฤติกรรมผิดปกติแบบฉับพลัน การตรวจหาสาเหตุอย่างละเอียดจึงมีความสำคัญ
3. คลื่นไส้อาเจียนโดยไม่มีสาเหตุชัด
อาการคลื่นไส้หรืออาเจียนมักเกี่ยวข้องกับระบบทางเดินอาหาร แต่หากเกิดขึ้นซ้ำ ๆ โดยไม่พบสาเหตุชัดเจน โดยเฉพาะอาการที่เป็นมากในตอนเช้าหรือเกิดร่วมกับอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ หรือการมองเห็นผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณที่ควรได้รับการตรวจเพิ่มเติมเพื่อค้นหาสาเหตุทางระบบประสาท
4. แขนขาอ่อนแรงหรือชาข้างใดข้างหนึ่ง
ความอ่อนแรงหรือชาที่เกิดขึ้นกับแขนหรือขาเพียงด้านเดียวของร่างกาย อาจบ่งบอกถึงความผิดปกติของสมองหรือระบบประสาทส่วนกลาง ผู้ป่วยบางรายอาจเริ่มจากรู้สึกว่าจับของไม่ถนัด เดินสะดุดบ่อย หรือทำกิจกรรมที่เคยทำได้ง่ายยากขึ้น หากอาการค่อย ๆ เป็นมากขึ้นหรือเกิดขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรรีบปรึกษาแพทย์
5. การมองเห็นผิดปกติ
เนื้องอกหรือมะเร็งสมองบางตำแหน่งอาจส่งผลต่อเส้นทางการมองเห็น ทำให้เกิดอาการตามัว เห็นภาพซ้อน มองเห็นไม่ครบทุกส่วนของลานสายตา หรือสูญเสียการมองเห็นบางด้านโดยไม่รู้ตัว หากอาการเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและไม่สามารถอธิบายได้ด้วยปัญหาสายตาทั่วไป การตรวจเพิ่มเติมอาจมีความจำเป็น
6. การพูดหรือความเข้าใจภาษาผิดปกติ
ความผิดปกติด้านภาษาอาจแสดงออกได้หลายรูปแบบ เช่น พูดติดขัด นึกคำที่ต้องการพูดไม่ออก ใช้คำผิด หรือเข้าใจคำพูดของผู้อื่นได้ยากขึ้น แม้อาการเหล่านี้อาจเกิดจากหลายสาเหตุ แต่หากเกิดขึ้นใหม่และเป็นต่อเนื่อง โดยเฉพาะเมื่อมีอาการทางระบบประสาทอื่นร่วมด้วย ควรได้รับการประเมินโดยเร็ว
7. การทรงตัวและการเดินผิดปกติ
สมองมีบทบาทสำคัญในการควบคุมการเคลื่อนไหวและการทรงตัว เมื่อเกิดความผิดปกติ ผู้ป่วยอาจมีอาการเดินเซ คล้ายคนเมา สูญเสียการทรงตัว หยิบจับสิ่งของไม่แม่นยำ หรือรู้สึกว่าการเคลื่อนไหวไม่ประสานกันเหมือนเดิม หากอาการเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องหรือเป็นมากขึ้น ควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ
8. พฤติกรรม อารมณ์ หรือความจำเปลี่ยนไป
การเปลี่ยนแปลงของบุคลิกภาพ อารมณ์ หรือความสามารถด้านความจำ อาจเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปจนผู้ป่วยเองไม่ทันสังเกต แต่คนใกล้ชิดอาจเริ่มเห็นความแตกต่าง เช่น หงุดหงิดง่ายขึ้น ขาดสมาธิ ความจำถดถอย ตัดสินใจผิดปกติ หรือมีพฤติกรรมที่ไม่เหมือนเดิม หากการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ส่งผลต่อการใช้ชีวิตหรือเกิดขึ้นอย่างชัดเจนในช่วงเวลาสั้น ๆ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม.
อาการส่วนใหญ่อาจไม่ใช่มะเร็งสมอง แต่ไม่ควรเพิกเฉย
สัญญาณเหล่านี้ส่วนใหญ่เกิดจากสาเหตุอื่นที่พบบ่อยกว่าและไม่ร้ายแรง ไม่จำเป็นต้องมีครบทุกข้อ แต่หากมีอาการที่เปลี่ยนไปจากเดิมชัดเจน เป็นต่อเนื่อง หรือมีอาการทางระบบประสาทร่วม โดยเฉพาะชักครั้งแรกหรือแขนขาอ่อนแรง ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
มีสัญญาณแบบนี้ = มะเร็งสมองเสมอไปไหม?
ไม่ใช่ อาการเหล่านี้ส่วนใหญ่เกิดจากสาเหตุที่พบบ่อยกว่า เช่น ไมเกรน ความเครียด ปัญหาการนอน สายตา ความดันโลหิต หรือโรคทางระบบประสาทอื่น การมีอาการจึงไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งสมอง แต่เพราะแยกด้วยตัวเองไม่ได้ และมะเร็งสมองที่พบเร็วมีทางเลือกการดูแลมากกว่า การพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุจึงคุ้มค่าเสมอ
ตรวจหาสาเหตุได้อย่างไร?
- ซักประวัติและตรวจระบบประสาท ประเมินรูปแบบอาการและการทำงานของสมอง
- การตรวจภาพ เช่น MRI หรือ CT สมอง เมื่อมีข้อบ่งชี้ เพื่อตรวจหาก้อนหรือความผิดปกติ
- ตรวจหาสาเหตุอื่นที่พบบ่อย เพื่อแยกโรคที่ไม่ใช่มะเร็ง
- เจาะชิ้นเนื้อเมื่อจำเป็น เพื่อยืนยันชนิดและวางแผนการรักษา
สรุป 8 สัญญาณที่ควรเช็ก
1) ปวดศีรษะเปลี่ยนไป
2) มีอาการชักเกร็งโดยที่ไม่เคยมีประวัติของโรคลมชัก
3) คลื่นไส้อาเจียนไม่ทราบเหตุ
4) แขนขาอ่อนแรง ชาข้างเดียว
5) มองเห็นผิดปกติ
6) พูด เข้าใจภาษาผิดปกติ
7) การทรงตัว เดินผิดปกติ
8) พฤติกรรม อารมณ์ ความจำเปลี่ยนไป
ควรทำอย่างไรเมื่อพบสัญญาณ?
- ไม่ตื่นตระหนกแต่ไม่เพิกเฉย สังเกตและจดบันทึกอาการและการเปลี่ยนแปลง
- แจ้งคนใกล้ชิดให้ช่วยสังเกตการเปลี่ยนแปลงด้านพฤติกรรมหรือความจำ
- พบแพทย์หากอาการเปลี่ยนไปจากเดิม เป็นต่อเนื่อง หรือมีอาการทางระบบประสาทร่วม
- หากชักครั้งแรก ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลันที่สุดในชีวิต หรืออ่อนแรงเฉียบพลัน ควรไปพบแพทย์โดยด่วน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: มีสัญญาณข้อเดียวต้องกังวลไหม?
A: ไม่จำเป็นต้องมีครบทุกข้อ และข้อเดียวก็ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งสมอง แต่หากอาการเปลี่ยนไปจากเดิมชัดเจน เป็นต่อเนื่อง หรือมีอาการทางระบบประสาทร่วม ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
Q: ปวดหัวบ่อยเป็นมะเร็งสมองไหม?
A: ส่วนใหญ่ไม่ใช่ ปวดศีรษะมักเกิดจากสาเหตุที่พบบ่อยกว่า แต่หากปวดเปลี่ยนรูปแบบ รุนแรงขึ้น เป็นมากตอนเช้า หรือมีอาการทางระบบประสาทร่วม ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
Q: ชักครั้งแรกในผู้ใหญ่อันตรายไหม?
A: เป็นสัญญาณที่ควรตรวจหาสาเหตุเสมอ แม้ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งสมองเสมอไป แต่การชักครั้งแรกในผู้ใหญ่ควรได้รับการประเมินจากแพทย์โดยไม่ควรนิ่งนอนใจ
Q: “รู้ก่อนชนะได้” หมายความว่าอย่างไร?
A: หมายถึงการตรวจพบและดูแลเร็วมักมีทางเลือกการรักษามากกว่า ไม่ได้แปลว่าทุกคนที่มีอาการเป็นมะเร็ง แต่เป็นการเน้นว่าไม่ควรเพิกเฉยต่อสัญญาณที่เปลี่ยนไป ควรพบแพทย์เพื่อตรวจ
สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมดูแลคุณทุกขั้นตอน
ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพจาก 3 โรงพยาบาลชั้นนำในเครือ BDMS
เทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาระดับมาตรฐานสากล
บริการทั้งผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยชาวต่างชาติ
เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. | ชั้น 3 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต
นัดหมายได้ที่ [email protected] หรือโทร 1719
เอกสารอ้างอิง (References)
- Lapointe, S., Perry, A., & Butowski, N. A. (2018). Primary brain tumours in adults. The Lancet, 392(10145), 432–446. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)30990-5
- Louis, D. N., Perry, A., Wesseling, P., et al. (2021). The 2021 WHO classification of tumors of the central nervous system: a summary. Neuro-Oncology, 23(8), 1231–1251. https://doi.org/10.1093/neuonc/noab106
- Ostrom, Q. T., Cioffi, G., Waite, K., et al. (2022). CBTRUS statistical report: primary brain and other central nervous system tumors diagnosed in the United States in 2015–2019. Neuro-Oncology, 24(Suppl 5), v1–v95. https://doi.org/10.1093/neuonc/noac202
- McNeill, K. A. (2016). Epidemiology of brain tumors. Neurologic Clinics, 34(4), 981–998. https://doi.org/10.1016/j.ncl.2016.06.014
- Stupp, R., Mason, W. P., van den Bent, M. J., et al. (2005). Radiotherapy plus concomitant and adjuvant temozolomide for glioblastoma. New England Journal of Medicine, 352(10), 987–996. https://doi.org/10.1056/NEJMoa043330
- World Health Organization. (2023). Cancer fact sheet. WHO / IARC. https://www.who.int/news-room/fact-sheets
บทความนี้จัดทำโดย สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต | โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต | BDMS | bangkokhospital.com/phuket
ข้อมูลในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อการให้ความรู้เท่านั้น ไม่สามารถทดแทนคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้
