คำถามแรกที่ผู้ป่วยมักถามหลังทราบว่าเป็นมะเร็งเต้านมคือ “เป็นระยะไหน และมีโอกาสหายแค่ไหน” เพราะระยะของโรคคือสิ่งที่บอกทั้งความรุนแรง แนวทางการรักษา และพยากรณ์โรค โดยรวมแล้ว ยิ่งพบเร็ว โอกาสรักษาหายยิ่งสูง
ระยะของมะเร็งเต้านมแบ่งอย่างไร?
แพทย์ใช้ระบบ TNM ในการแบ่งระยะ ซึ่งพิจารณาจาก 3 ปัจจัยหลัก ร่วมกับเกรดและตัวรับฮอร์โมน HER2 ในระบบฉบับปัจจุบัน
- T (Tumor): ขนาดของก้อนมะเร็ง
- N (Node): การลุกลามไปต่อมน้ำเหลือง
- M (Metastasis): การแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น
เมื่อนำปัจจัยเหล่านี้มาประเมินร่วมกัน จะได้ระยะของโรคตั้งแต่ระยะ 0 ถึงระยะ 4
เจาะลึกแต่ละระยะ และโอกาสหาย
ระยะ 0 (Stage 0)
มะเร็งอยู่เฉพาะในท่อน้ำนมหรือต่อมน้ำนม ยังไม่ลุกลาม (DCIS/LCIS) ถือเป็นระยะเริ่มต้นที่สุด อัตราการรอดชีวิต 5 ปีเกือบ 100% รักษาหายได้สูงมาก
ระยะ 1 (Stage I)
ก้อนมะเร็งขนาดเล็กกว่า 2 เซนติเมตร และยังไม่แพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลือง (หรือมีเพียงเล็กน้อยมาก) อัตราการรอดชีวิต 5 ปี ประมาณ 99%
ระยะ 2 (Stage II)
ก้อนมะเร็งขนาด 2–5 เซนติเมตร หรือเริ่มลุกลามต่อมน้ำเหลืองบริเวณรักแร้บางส่วน อัตราการรอดชีวิต 5 ปี ประมาณ 86 – 92%
ระยะ 3 (Stage III)
มะเร็งลุกลามไปต่อมน้ำเหลืองหลายต่อม หรือลามถึงผิวหนัง และผนังทรวงอก (รวมถึงมะเร็งเต้านมอักเสบ) แต่ยังไม่แพร่ไปอวัยวะไกล อัตราการรอดชีวิต 5 ปี ประมาณ 72 – 86%
ระยะ 4 (Stage IV)
มะเร็งแพร่กระจายไปอวัยวะไกล เช่น กระดูก ตับ ปอด หรือสมอง อัตราการรอดชีวิต 5 ปี ประมาณ 28 – 30% แต่การรักษาสมัยใหม่ช่วยยืดอายุและรักษาคุณภาพชีวิตได้มากขึ้นอย่างชัดเจน
ระยะแรกคือโอกาสทองของการรักษา ยิ่งรู้เร็ว ยิ่งรักษาได้ดี
ความต่างของอัตราการรอดชีวิตระหว่างระยะแรกกับระยะลุกลามนั้นสูงมาก มะเร็งระยะแรก มีโอกาสหายเกือบ 100% นี่คือเหตุผลที่การตรวจคัดกรองและไม่ละเลยอาการ มีความสำคัญที่สุด หากคลำพบก้อนหรือความผิดปกติ ควรพบแพทย์โดยเร็ว
ทำไมระยะของโรคจึงสำคัญต่อการรักษา?
ระยะของมะเร็งเป็นตัวกำหนดทั้งแผนการรักษาและพยากรณ์โรค:
- กำหนดความเข้มข้นของการรักษา – ระยะแรกอาจผ่าตัดเฉพาะที่ ระยะลุกลามอาจต้องใช้หลายวิธีร่วมกัน
- ช่วยประเมินพยากรณ์โรค – ทำให้ผู้ป่วยและทีมแพทย์วางแผนการดูแลได้ตรงความเป็นจริง
- ติดตามผลการรักษา – ใช้เปรียบเทียบการตอบสนองและการกลับเป็นซ้ำ
นอกจากระยะแล้ว ชนิดย่อยและตัวรับ (ER/PR/HER2) ยังมีผลต่อการเลือกการรักษาร่วมด้วย
สรุประยะและอัตราการรอดชีวิต 5 ปี (โดยประมาณ)
- ระยะ 0 – 1: เกือบ 100% – 99%
- ระยะ 2: ประมาณ 86 – 92%
- ระยะ 3: ประมาณ 72 – 86%
- ระยะ 4: ประมาณ 28 – 30% (รักษาเพื่อยืดอายุและคุณภาพชีวิต)
ตัวเลขเป็นค่าประมาณรวม ขึ้นกับชนิดย่อย การตอบสนอง และปัจจัยเฉพาะของผู้ป่วย
ระยะ 4 ยังมีความหวังไหม?
มี แม้ระยะ 4 มักไม่หายขาด แต่ปัจจุบันถือเป็น โรคเรื้อรังที่ควบคุมได้ ยาพุ่งเป้า ภูมิคุ้มกันบำบัด ฮอร์โมนบำบัด และยารุ่นใหม่ ช่วยให้ผู้ป่วยจำนวนมากมีชีวิตยืนยาวขึ้นและคุณภาพชีวิตดีขึ้นมากเมื่อเทียบกับอดีต การดูแลแบบประคับประคองควบคู่การรักษาก็ช่วยให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: มะเร็งเต้านมมีกี่ระยะ?
A: แบ่งเป็นระยะ 0 ถึงระยะ 4 โดยระยะ 0 คือยังไม่ลุกลาม และระยะ 4 คือแพร่กระจายไปอวัยวะไกล ใช้ระบบ TNM ที่พิจารณาขนาดก้อน การลุกลามต่อมน้ำเหลือง และการแพร่กระจาย ร่วมกับชนิดย่อยของมะเร็ง
Q: ระยะไหนยังรักษาหายขาดได้?
A: ระยะ 0 – 3 มีโอกาสรักษาให้หายได้ โดยเฉพาะระยะ 0 – 1 ที่โอกาสหายเกือบ 100% ยิ่งพบเร็วยิ่งดี ส่วนระยะ 4 มักเน้นควบคุมโรค ยืดอายุ และรักษาคุณภาพชีวิต
Q: ตัวเลขอัตรารอดชีวิตหมายความว่าอย่างไร?
A: เป็นค่าประมาณทางสถิติของกลุ่มผู้ป่วย ไม่ได้ทำนายผลของแต่ละบุคคล ผลจริงขึ้นกับชนิดย่อยของมะเร็ง การตอบสนองต่อการรักษา สุขภาพโดยรวม และปัจจัยเฉพาะบุคคล
Q: ระยะ 4 หมายความว่าหมดหวังหรือไม่?
A: ไม่ใช่ ปัจจุบันการแพทย์ยังเห็นเป็นโรคเรื้อรังที่ควบคุมได้ ยารุ่นใหม่ช่วยยืดชีวิตและคุณภาพชีวิตได้มาก ผู้ป่วยจำนวนมากใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพภายใต้การดูแลที่เหมาะสม
สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมดูแลคุณทุกขั้นตอน
ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพจาก 3 โรงพยาบาลชั้นนำในเครือ BDMS เทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาระดับมาตรฐานสากล บริการทั้งผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยชาวต่างชาติ เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. | ชั้น 3 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต นัดหมายได้ที่ [email protected] หรือโทร 1719
เอกสารอ้างอิง (References)
- Giuliano, A. E., Connolly, J. L., Edge, S. B., et al. (2017). Breast cancer — major changes in the American Joint Committee on Cancer eighth edition cancer staging manual. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 67(4), 290–303. https://doi.org/10.3322/caac.21393
- Harbeck, N., Penault-Llorca, F., Cortes, J., et al. (2019). Breast cancer. Nature Reviews Disease Primers, 5, 66. https://doi.org/10.1038/s41572-019-0111-2
- SEER Database. (2023). Cancer stat facts: Female breast cancer. National Cancer Institute. https://seer.cancer.gov/statfacts/html/breast.html
- Siegel, R. L., Miller, K. D., Wagle, N. S., & Jemal, A. (2024). Cancer statistics, 2024. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(1), 12–49. https://doi.org/10.3322/caac.21820
- Waks, A. G., & Winer, E. P. (2019). Breast cancer treatment: A review. JAMA, 321(3), 288–300. https://doi.org/10.1001/jama.2018.19323
- World Health Organization. (2023). Breast cancer. WHO. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/breast-cancer
