อาการของโรคมะเร็งปอด และแนวทางการรักษา

ปัจจัย หรือความเสี่ยงโรคมะเร็งปอด

• บุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงที่พบมากที่สุดของมะเร็งปอด (มากกว่าร้อยละ 90) โดยเพิ่มความเสี่ยงโรคมะเร็งปอดได้ถึง 30 เท่าเมื่อเทียบกับคนที่ไม่มีประวัติสูบบุหรี่ ความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งปอดเพิ่มขึ้นตามปริมาณและระยะเวลาที่สูบบุหรี่ และการหยุดสูบบุหรี่ลดความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งปอดอย่างมีนัยสำคัญ
• สารเคมีและมลพิษ
  • แร่ใยหิน (Asbestos) ผู้ที่ทำงานสัมผัสกับฝุ่นหินในงานต่อไปนี้เป็นเวลาหลายปี อุตสาหกรรมผ้าเบรกรถยนต์ อุตสาหกรรมกระเบื้องมุงหลังคา ท่อซีเมนต์ การรื้อถอนอาคาร สิ่งก่อสร้าง
  • ฝุ่น มลภาวะทางอากาศ
• โรคปอดบางชนิด เช่น โรคถุงลมโป่งพอง โรคพังผืดเรื้อรัง
• อื่นๆ เช่น อายุ พันธุกรรม การได้รับรังสีในปริมาณสูง

อาการของโรคมะเร็งปอด

• ผู้ป่วยมะเร็งปอดในระยะต้นส่วนใหญ่ไม่มีอาการแสดง ตรวจพบจากภาพรังสีทรวงอกผิดปกติ
• อาการของโรคมะเร็งปอดส่วนใหญ่มักพบในผู้ป่วยที่ก้อนมีขนาดใหญ่ หรือระยะลุกลาม
  • ไอเรื้อรัง หรือไอออกเลือด
  • เจ็บหน้าอก
  • หอบเหนื่อย
  • เสียงแหบ
  • น้ำในช่องเยื่อหุ้มปอด
  • อื่นๆ เช่น น้ำหนักลด อ่อนเพลีย, ปวดศีรษะ หน้า คอและแขนบวม, ปวดกระดูก

การตรวจคัดกรองมะเร็งปอด

• การตรวจคัดกรองในผู้ที่ไม่มีอาการโดยใช้เอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบใช้ปริมาณรังสีต่ำ (Low-dose chest computer tomography) เหมาะสำหรับผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไปและมีปัจจัยเสี่ยงของโรคมะเร็งปอด
• การตรวจภาพรังสีช่องอก (chest x-ray) และ/หรือ การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องอก (Chest computer tomography) ในผู้ป่วยที่มีอาการแสดงสงสัยโรคมะเร็งปอด

การวินิจฉัยโรคมะเร็งปอด

กระบวนการวินิจฉัยโรคมะเร็งปอดจะทำในผู้ที่พบก้อนหรือภาพผิดปกติจากภาพถ่ายรังสีช่องอก ประกอบด้วยการตรวจเพิ่มเติมและหัตถการต่างๆ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งของก้อนที่ตรวจพบจากภาพถ่ายรังสี

• การตรวจวินิจฉัยทางรังสีเพิ่มเติม เช่น PET/CT scan หรือการตรวจติดตามด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องอก (Chest computer tomography)
• การตัดชิ้นเนื้อปอดเพื่อส่งตรวจทางพยาธิวิทยา โดยวิธี ส่องกล้องหลอดลม (Bronchoscopy) การตัดชิ้นส่วนเยื่อหุ้มปอด (Pleural biopsy or Pleuroscope) การเจาะตัดชิ้นเนื้อผ่านผิวหนังทรวงอก (Transthoracic needle biopsy)
• การผ่าตัดเอาปอดกลีบที่มีรอยโรคออก (Lobectomy)
• การส่งตรวจรหัสพันธุกรรมของมะเร็งจากเนื้อเยื่อที่ผิดปกติหรือจากเลือด

การรักษาโรคมะเร็งปอด

แนวทางรักษามะเร็งปอดในปัจจุบันคือ การผ่าตัด เคมีบำบัด การใช้ยาที่ออกฤทธิ์เฉพาะเจาะจงต่อเซลล์มะเร็ง (targeted therapy) และรังสีรักษา

• การรักษามะเร็งปอดในระยะเริ่มแรกสามารถรักษาให้หายขาดได้โดยวิธีการผ่าตัด หรือการผ่าตัดร่วมกับเคมีบำบัด ดังนั้นการตรวจคัดกรองเพื่อค้นหาผู้ป่วยในระยะแรกที่ไม่แสดงอาการจึงมีประโยชน์ในบุคคลที่มีความเสี่ยงของโรค
• การรักษามะเร็งปอดในระยะอื่นๆขึ้นกับปัจจัยต่างๆ คือ ขนาดของรอยโรค ตำแหน่ง ชนิดและลักษณะทางพันธุกรรมของเซลล์มะเร็ง ระยะของโรค การแพร่กระจายของโรค อายุและโรคร่วมของผู้ป่วย

Reference:

• David M Mannino, MD, Cigarette smoking and other possible risk factors for lung cancer: UpToDate, Feb 18, 2021
• Alberg Aj, Samet JM, Epidemiology of lung cancer, Chest.2003; 123.
• David E Midthun, MD, Clinical manifestations of lung cancer, UpToDate, May 12, 2021
• US Preventive Services Task Force, 2020