ปัจจุบันการแพทย์ได้พัฒนามาไกล จากเดิมที่โรคระบาดทำให้ผู้คนล้มตายจำนวนมาก แต่ตอนนี้เรามีวัคซีน ยาปฏิชีวนะที่มีประสิทธิภาพดี มีเทคนิคการผ่าตัดที่ก้าวหน้า ล่าสุดมีการใช้ AI และหุ่นยนต์เข้ามาช่วยในการรักษาผู้ป่วย เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ดีขึ้น อย่างไรก็ดี แม้ว่าเราจะมีเทคโนโลยีที่ล้ำสมัยเพียงใด แต่ร่างกายของมนุษย์เราก็ยังคงไม่ต่างจากเดิม หลายครั้งที่การเจ็บป่วยรุนแรงจนไม่มีเวลาพอให้ยาปฏิชีวนะ การผ่าตัด หรือการรักษาอื่น ๆ ได้ทัน ทำให้ผู้ป่วยอาการวิกฤตเสียชีวิตได้ จนวันนี้ ECMO ได้พิสูจน์แล้วว่าสามารถประคับประคองผู้ป่วยวิกฤต เพื่อให้สามารถรอการรักษาที่เหมาะสมได้
ECMO คืออะไร?
ECMO หรือ “Extracorporeal Membrane Oxygenation” คือเครื่องมือทางการแพทย์ที่ใช้ช่วยพยุงการทำงานของหัวใจและปอดในผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจหรือปอดล้มเหลวอย่างรุนแรง เครื่องนี้จะช่วยเติมออกซิเจนเข้าสู่เลือด และขจัดคาร์บอนไดออกไซด์ออกจากเลือดนอกตัวผู้ป่วย โดยอาศัยปั๊มและปอดเทียม ทำให้ร่างกายยังคงได้รับออกซิเจนเพียงพอในช่วงที่หัวใจหรือปอดไม่สามารถทำหน้าที่ได้ตามปกติ ทำให้ผู้ป่วยสามารถมีเวลาในการพักฟื้น หรือรักษาภาวะวิกฤตต่าง ๆ ได้อย่างปลอดภัย
ลองนึกถึงผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อที่ปอดทั้งสองข้างอย่างรุนแรง จนปอดไม่สามารถแลกเปลี่ยนออกซิเจนได้ ไม่ว่าจะใช้เครื่องช่วยหายใจที่ทันสมัยที่สุดแค่ไหน ก็ไม่สามารถพาออกซิเจนไปให้ร่างกายได้ หรือผู้ป่วยที่เส้นเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลัน กล้ามเนื้อหัวใจตาย เกิดภาวะหัวใจวาย ระบบไหลเวียนโลหิตล้มเหลวอย่างรุนแรง หัวใจบีบตัวน้อยหรือไม่บีบตัว จนไม่สามารถส่งเลือดไปเลี้ยงยังสมอง ไต และอวัยวะสำคัญต่าง ๆ ได้ ไม่ว่าจะให้ยากระตุ้นการบีบตัวของหัวใจเท่าไรก็ไม่ตอบสนอง เมื่อก่อนเราคงได้แค่เอาใจช่วยและรอคอยเท่านั้น แต่ตอนนี้ ECMO ทำให้ผู้ป่วยเหล่านี้มีความหวังมากขึ้น ช่วย “ซื้อเวลา” ให้ร่างกาย รอให้อวัยวะเหล่านั้นฟื้นตัว และเพิ่มโอกาสรอดให้ผู้ป่วยได้
นอกจากนี้ การใส่ ECMO จะทำให้ผู้ป่วยมีออกซิเจนและความดันคงที่ หากมีความจำเป็น ก็สามารถเคลื่อนย้ายผู้ป่วยโดยทีมผู้เชี่ยวชาญ ด้วยรถพยาบาล เฮลิคอปเตอร์ หรือแม้แต่เครื่องบิน (ECMO Transportation) ไปยังโรงพยาบาลหรือโรงเรียนแพทย์ที่มีศักยภาพมากขึ้น มีความพร้อมในการทำหัตถการ หรือการผ่าตัดเปลี่ยนหัวใจและปอดได้ จากเดิมที่การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยวิกฤตแบบนี้มีความเสี่ยงสูง และมีโอกาสเสียชีวิตขณะเคลื่อนย้าย
ดังนั้น ECMO จึงมอบโอกาสให้กับผู้ป่วยวิกฤต ซึ่งจะต้องใช้ในกรณีที่มีข้อบ่งชี้ และมีทีมสหสาขาวิชาชีพที่มีความชำนาญ ทั้งแพทย์โรคหัวใจ/ปอด ศัลยแพทย์ และผู้เชี่ยวชาญด้านเครื่อง ECMO ในโรงพยาบาลที่มีศักยภาพและความพร้อม
