ทำไมผู้หญิงจึงเสี่ยงไมเกรนมากกว่า?

ทำไมไมเกรนจึงพบบ่อยในผู้หญิง?

ไมเกรน (Migraine) ไม่ใช่แค่ “อาการปวดหัวธรรมดา” แต่เป็นโรคทางระบบประสาทที่มีลักษณะเฉพาะ และ พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายถึง 2–3 เท่า โดยเฉพาะในวัยเจริญพันธุ์ (อายุ 20–50 ปี)

แล้วทำไมผู้หญิงจึงมีความเสี่ยงสูงกว่า? มาหาคำตอบกัน

กลไกพื้นฐานของไมเกรน

ไมเกรนเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีและการทำงานของหลอดเลือดในสมอง โดยเฉพาะ

Serotonin (สารควบคุมความเจ็บปวด) ระดับ serotonin ที่ลดลงสามารถทำให้หลอดเลือดในสมองขยายตัว กระตุ้นเส้นประสาท trigeminal และทำให้เกิดอาการปวดศีรษะ  

การอักเสบของหลอดเลือดและเส้นประสาท

มีการปล่อยสารก่ออักเสบ เช่น CGRP (Calcitonin Gene-Related Peptide) ทำให้หลอดเลือดอักเสบ และกระตุ้นความรู้สึกเจ็บปวด

1. ฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen)

• ฮอร์โมนเพศหญิงมีบทบาทสำคัญในการควบคุมสารเคมีในสมอง เช่น serotonin และ CGRP
• เมื่อระดับเอสโตรเจนเปลี่ยนแปลง เช่น
• ก่อนมีประจำเดือน
• ช่วงตกไข่
• หลังคลอด
• หรือช่วงวัยทอง

จะเพิ่มโอกาสกระตุ้นไมเกรน นี่จึงเป็นเหตุผลที่พบ “ไมเกรนก่อนมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) ได้บ่อยในผู้หญิง

2. ความไวของระบบประสาทต่อสิ่งกระตุ้น (Sensory sensitivity)

• ผู้หญิงบางคนมีระบบประสาทที่ตอบสนองไวต่อแสง เสียง และกลิ่น ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นไมเกรน

3. ความเครียดและอารมณ์

• ผู้หญิงมักมีภาระหลายบทบาททั้งงานและครอบครัว
• ความเครียดส่งผลต่อฮอร์โมนและระบบประสาท ทำให้มีโอกาสเกิดไมเกรนมากขึ้น

4. การใช้ยาฮอร์โมน

• การคุมกำเนิดแบบฮอร์โมน หรือการใช้ฮอร์โมนเสริมในวัยทอง อาจเป็นปัจจัยกระตุ้นไมเกรนได้

สถิติที่น่าสนใจ

• ผู้หญิงประมาณ 18% จะมีไมเกรนในช่วงใดช่วงหนึ่งของชีวิต เทียบกับผู้ชายเพียง 6%
• 60% ของผู้หญิงที่เป็นไมเกรน รายงานว่าอาการปวดเกี่ยวข้องกับรอบเดือน
• ในช่วงวัยหมดประจำเดือน อาการไมเกรนในผู้หญิงหลายรายดีขึ้นอย่างชัดเจน

แนวทางการดูแลไมเกรนในผู้หญิง

1. จดบันทึกอาการไมเกรน

เพื่อตรวจดูความสัมพันธ์กับรอบเดือนหรือการใช้ยา

2. รักษาสมดุลฮอร์โมน

โดยการดูแลสุขภาพให้สมดุล เช่น นอนหลับให้พอ ออกกำลังกาย และลดความเครียด

3. หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น

เช่น แสงจ้า กลิ่นแรง ช็อกโกแลต แอลกอฮอล์ อาหารหมักดอง

4. พิจารณาเปลี่ยนวิธีคุมกำเนิด

หากสงสัยว่าไมเกรนเกี่ยวข้องกับยาฮอร์โมน ควรปรึกษาแพทย์

5. การรักษาด้วยยาเฉพาะทาง

• ยา Triptans ใช้ระงับไมเกรนเฉียบพลัน
• ยาป้องกันไมเกรน เช่น ยากันชัก ยากล่อมประสาท
• CGRP monoclonal antibodies ยาฉีดรุ่นใหม่สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการบ่อยและรุนแรง

ไมเกรนในผู้หญิงไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะเกี่ยวข้องกับทั้งฮอร์โมน ความเครียด และสุขภาพโดยรวม หากมีอาการปวดศีรษะซ้ำ ๆ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาทางดูแลที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล เพราะ การเข้าใจกลไกของร่างกาย คือกุญแจสำคัญในการควบคุมไมเกรนให้ดีขึ้นในระยะยาว