1. อาการปวดหลังเกิดจากอะไร?
สาเหตุของอาการปวดหลังเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การบาดเจ็บจากการใช้งาน เล่นกีฬาหรือใช้งานในทำทางที่ผิดสุขลักษณะ ความเสื่อมเนื่องจากวัย อุบัติเหตุ การติดเชื้อ หรือมะเร็งแพร่กระจายมายังกระดูกสันหลัง ทั้งนี้สามารถเกิดขึ้นกับโครงสร้างของกระดูกสันหลังได้หลายส่วน เช่น ข้อกระดูกสันหลัง หมอนรองกระดูกสันหลัง กล้ามเนื้อ หรือ เส้นเอ็น นอกจากนี้ยังมีสาเหตุนอกกระดูกสันหลังที่ทำให้มีอาการปวดหลังได้เช่น โรคเส้นเลือดโปงพองในช่องท้อง ตับอ่อนอักเสบ กรวยไตอักเสบ เป็นตัน
2. มีปัจจัยอะไรบ้างที่ทำให้เกิดอาการปวดหลัง?
ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดอาการปวดหลัง คือ การใช้งานในท่าทาง และปริมาณไม่เหมาะสมกับความแข็งแรงของโครงสร้างกล้ามเนื้อและกระดูกสันหลัง ทำให้เกิดการบาด เจ็บต่อเนื่อง เรื้อรัง นอกจากนี้ ความเสื่อมของช้อต่อจากวัย การมีโครงสร้างผิดรูปทั้งหลังค่อมและคด ก็อาจส่งผลให้เกิดอาการปวดหลังเรื้อรังได้เช่นกัน
3. อาการปวดหลังสามารถเกิดในวัยอื่นได้ไหม เช่น เต็ก หรือ วัยรุ่น?
ในเด็กจะพบอาการปวดหลังได้น้อยกว่าผู้ใหญ่วัยทำงาน ส่วนใหญ่มักเกิดจาก อุบัติเหตุ ออกกำลังกายและเล่นก็ฬา อย่างไรก็ตามหากมีอาการปวดหลังต่อเนื่องเรื้อรังโดย เฉพาะที่ไม่ตอบสนองต่อการพัก หรือยาแก้ปวดเบื้องต้น แนะนำให้ผู้ปกครองนำผู้ป่วยมาพบแพทย์เพื่อประเมิน เนื่องจากอาจพบสาเหตุอื่นของการปวดหลังในเด็กเช่น กระดูก สันหลังบาดเจ็บ การติดเชื้อ หรือ เนื้องอกกระดูกสันหลังบางชนิด
4. เราจะมีวิธีการตรวจวินิจฉัยอาการปวดหลังได้อย่างไรบ้าง?
วิธีการตรวจวินิจฉัยอาการปวดหลังมีอยู่ 4 ขั้นตอนได้แก่
- แพทย์ทำการชักประวัติเพื่อคันหาข้อมูลที่เกี่ยวช้อง เช่น ตำแหน่งที่ปวด ความรุนแรง ลักษณะการปวด ปัจจัยที่ทำให้อาการดีขึ้นหรือแย่ลง โรคประจำตัว อาการร่วม การรักษาก่อนหน้านี้และผลการรักษา เป็นต้น
- แพทย์ทำการตรวจร่างกายเพื่อประเมินตำแหน่งและสาเหตุของการปวด รวมถึงการตรวจทางระบบประสาทที่เกี่ยวช้อง
- แพทย์ทำการส่งตรวจทางรังสีวิทยา เช่น เอกเรย์กระดูกสันหลัง เอกเรย์คอมพิวเตอร์หรือการตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ากระดูกสันหลัง
- ในผู้ป่วยบางกลุ่มที่ไม่สามารถหาตำแหน่งของการปวดที่ชัดเจนได้ อาจพิจารณาส่งตัวเพื่อปริกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญานระงับปวดทำการฉีดยาชาเพื่อประเมินตำแหน่งอาการปวดให้ละเอียดมากขึ้น
5.แนวทางการรักษาอาการปวดหลังมีกี่วิธี?
การรักษาแบ่งออกเป็น 3 วิธีใหญ่ได้แก่ การรักษาโดยการไม่ผ่าตัดหรืออนุรักษ์นิยมประกอบไปด้วยเช่น การใช้ยารับประทานหรือทานวดเพื่อลดอาการปวด การทำกายภาพบำบัด การใช้ที่พยุงหลัง รวมถึง การออกกำลังกายเพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อหลังแข็งแรง ร่วมกับการเปลี่ยนสภาพแวดล้อมการทำงาน ต่อมาจะเป็นวิธีการรักษาด้วยหัตถการระงับปวด เช่น การฉีดยาลดการอักเสบหรือ steroid เฉพาะที่ เข้าไปในบริเวณที่มีการอักเสบเรื้อรังหรือรอบเส้นประลาทที่มีการกดทับ อักเสบ นอกจากนี้ยังมีการใช้ลวดคลื่นความถี่สูง (Radio Frequent abrasion, RFA) จี้ไปบริเวณเส้นประสาทที่เลี้ยงข้อต่อที่มีอาการอักเสบ เพื่อลดอาการปวด และวิธีสุดท้ายคือการผ่ตัดเพื่อลดการกดทับเส้นประสาท ซึ่งอาจทำร่วมกับการเชื่อมกระดูกสันหลัง และ ใส่โลทะดามยึด ในกรณีที่อาการปวดไม่ตอบสนองต่อการรักษาเบื้องตัน
6. ปวดหลังแบบไหนถึงจำเป็นต้องผ่าตัด?
ข้อบ่งชี้ของการผ่าตัด ได้แก่ ผู้ป่วยยังมีอาการปวดหลังไม่ลดลงหรือมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นแม้ว่าจะได้รับการรักษาด้วยวิธีอนุรักษ์นิยมอย่างต่อเนื่องจนกระทบต่อการดำรงชีวิต ประจำวัน หรือ ผู้ป่วยมีอาการทางระบบประสาทที่เกิดจากการกทับ เช่น ปวดร้าวไปตามแนวเส้นประสาท ชา อ่อนแรง หรือ กลั้นอุจจาระปัสสาวะไม่อยู่
7. การผ่าตัดมีกี่วิธี?
วัตถุประสงค์ของการผ่าตัดกระดูกสันหลังมี 3 ข้อ ได้แก่ การกำจัดโครงสร้างที่กดทับเส้นประสาทออกเพื่อลดอาการและส่งเสริมให้เกิดการฟื้นตัวของการทำงานของระบบประสาท การเชื่อมยึดปล้องกระดูกสันหลังเพื่อแก้ไขความไม่มั่นคงทำให้กระดูกสันหลังอยู่นิ่งชื่งอาจมีการใสโลหะดามยึดร่วมด้วยหรือไม่ก็ได้ และ แก้ไขความผิดรูป (หลังโก่งค่อมหลังคด) เพื่อให้แนวกระดูกสันหลังกลับมาอยู่ในสมดุล ทั้งนี้ผู้ป่วยแต่ละคนจะมีชนิดและจำนวนปัญหาที่ต้องการผ่าตัดแก้ไขแตกต่างกัน ทำให้การผ่าตัดกระดูกสันหลังจึงมีหลาย
วิธีขึ้นกับวัตถุประสงค์ ซึ่งอาจแบ่งออกได้ดังนี้
- การผ่าตัดลดการกดทับเพียงอย่างเดียว และ/หรือ เชื่อมยึดกระดูกสันหลังร่วมด้วย
- การผ่าตัดแบบปกติ หรือ การผ่าตัดแผลเล็กโดยใช้อุปกรณ์พิเศษ เช่น กล้องจุลทรศน์ กล้องส่องผ่าตัดกระดูกสันหลังชนิดท่อเล็ก การผ่าตัดใสโลหะยึดโดยวิธีเจาะผ่านผิวหนัง เป็นต้นทั้งนี้ชนิดของการผ่าตัด ขนาดและตำแหน่งของแผลผ่าตัด ขึ้นกับหลายปัจจัยได้แก่ ตำแหน่งของการกดทับ จำนวนปล้องของการกดทับ วิธีการและจำนวนปล้องของเชื่อมยึดกระดูกสันหลังรวมถึงเทคนิคการใสโลหะดามยึด โดยศัลยแพทย์และผู้ป่วยจะร่วมหารือเพื่อตัดสินใจร่วมกันก่อนการผ่าตัด
8. หลังจากผ่าตัด ต้องใช้เวลาพักฟื้นที่ รพ. นานไหม?
ระยะเวลาการพักฟื้นที่โรงพยาบาลหลังการผ่าตัดอยู่ระหว่าง 2-7 วันขึ้นกับ โรค ลักษณะวิธีการผ่าตัด ภาวะแทรกช้อนหลังการผ่าตัด และความสามารถในการฟื้นตัวของผู้ป่วย
9. เราจะมีวิธีป้องกันอาการปวดหลังได้อย่างไร?
วิธีป้องกันอาการปวดหลังมีดังนี้ เรียนรู้วิธีการออกกำลังกายโดยเฉพาะบริเวณกล้ามเนื้อหลังที่ถูกต้องและปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เป็นอันตรายต่อหลัง เช่น การยกของหนัก และ งดสูบบุหรี่ เนื่องจากพบว่าบุหรี่ทำให้หมอนรองกระดูกเสื่อมได้อย่างรวดเร็ว
10. ปวดหลังแบบไหนที่อันตราย?
ลักษณะของอาการร่วมกับปวดหลังที่อาจสัมพันธ์กับสาเหตุการปวดที่รุนแรงเช่น การติดเชื้อ เนื้องอก หรือ การบาดเจ็บของกระดูกสันหลังที่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติมได้แก่ อาการปวดชาร้าวลงขา หรือร่วมกับอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อขาชารอบทวารหนัก กลั้นอุจจาระปัสสาวะได้ลดลง เมื่อไอจามมีปัสสาวะเล็ดอาการปวดหลังรุนแรงไม่ตอบสนองต่อการรักษาเบื้องต้นจากยาและกายภาพบำบัดปวดหลังรุนแรงจนต้องตื่นเมื่อหลับสนิท
อาการปวดหลังไม่ทุเลาแม้ว่าจะนอนพักนิ่ง ๆ แล้วก็ตามน้ำหนักลดลง มีไข้มีประวัติโรคประจำตัวหรือใช้ยาบางชนิดเช่น ยากดภูมิคุ้มกัน ยาเสตียรอยด์เป็นเวลานานมีความผิดรูปของกระดูกสันหลัง เช่น หลังค่อมหรือคดมากขึ้น
