สุขภาพใจอาจไม่เหมือนเดิมหลังหายจากโควิด-19
“ ตอนที่ยังไม่ติดโควิด-19 ก็เครียดว่าจะติดหรือยัง จะอยู่ในกลุ่มเสี่ยงหรือไม่ ฉีดวัคซีนก็กังวลเรื่องผลข้างเคียงพอติดโควิด-19 ก็เครียดเพราะต้องกักตัวและไม่ได้เจอใคร ไหนจะเครียดอีกว่าคนที่บ้านจะพลอยติดเชื้อไปด้วยหรือไม่ ยิ่งไปกว่านั้นก็กังวลอีกว่าโควิดจะลงปอดหรือไม่ พอหายป่วยแล้ว คิดว่าจะจบ แต่สุดท้ายกลับมีภาวะลองโควิด และ ปัญหาสุขภาพทางใจ ตามมา”
หลังหายป่วยจากโควิด-19 หลายท่านอาจพบอาการผิดปกติและภาวะแทรกซ้อนของระบบต่าง ๆ ภายในร่างกายที่เรียกว่า “ภาวะลองโควิด” ตามมาได้ โดยร้อยละ 30 ของผู้ที่มีภาวะลองโควิดมีปัญหาสุขภาพทางใจ และอาจรบกวนการใช้ชีวิตด้านต่างๆ เช่น การทำกิจวัตรประจำวัน การทำงาน การเรียน หรือ ความสัมพันธ์กับคนรอบข้างได้ ซึ่งอาการผิดปกติต่างๆอาจไม่ได้มีสาเหตุมาจากปัญหาสุขภาพจิตหรือโรคจิตเวช เช่น โรควิตกกังวล หรือ โรคซึมเศร้า
อาการทางจิตใจที่พบบ่อยในภาวะลองโควิด
- ปัญหาการนอนหลับ
- ภาวะวิตกกังวลและเครียด
- สมาธิและความจำแย่ลง
- ภาวะซึมเศร้า: เป็นภาวะที่พบได้มากถึง 30 เปอร์เซ็นต์ ในรายที่มีอาการรุนแรง อาจมีความคิดอยากตายร่วมด้วย
เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อประเมินและรับการรักษา
- มีอาการรุนแรง หรือ ลองปรับการดูแลตัวเองตามคำแนะนำเบื้องต้นแล้วพบว่ายังไม่ดีขึ้นและไม่สามารถดูแลตัวเองหรือทำกิจวัตรประจำวันได้
- มีความคิดอยากตาย อยากทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น และควบคุมตัวเองได้ยากขึ้น
- มีปัญหาจากการใช้แอลกอฮอล์ หรือ ยาเสพติดร่วมด้วย
หากพบอาการผิดปกติต่างๆที่กล่าวมาข้างต้น ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อทำการรักษาอย่างทันท่วงที โดยปัจจุบันยังไม่มีการรักษาเฉพาะสำหรับอาการทางจิตใจในภาวะลองโควิด แต่เป็นการรักษาตามอาการ โดยแพทย์อาจให้ยาในรายที่มีอาการรุนแรงหรืออาการผิดปกติต่าง ๆ รบกวนการใช้ชีวิต
การดูแลตัวเองเบื้องต้น
- การปรับการนอน เช่น เข้านอนและตื่นนอนให้เป็นเวลา ในกรณีที่นอนไม่หลับ หลีกเลี่ยงการดูนาฬิกาบ่อยๆ เพราะอาจทำให้กังวลมากขึ้น
- หลีกเลี่ยงสารกระตุ้น เช่น การดื่มชา กาแฟ แอลกอฮอล์ และ สารเสพติดต่างๆ
- สร้างความผ่อนคลายด้วยกิจกรรมที่ชอบหรือสนใจ
- สังเกตอารมณ์และจิตใจของตนเองอย่างสม่ำเสมอ ถ้าอารมณ์เปลี่ยนแปลง พยายามจัดการหรือหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นต่างๆ
- จัดระบบการทำงานเพื่อช่วยเพื่อประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น จัดลำดับความสำคัญของงาน หรือ แจ้งเตือนความจำในการทำกิจกรรมต่างๆ ในแต่ละวัน
- หากแก้ไขปัญหาด้วยตัวเองไม่ได้ ให้ปรึกษาคนที่ไว้ใจ หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต
“ ปัญหาสุขภาพทางใจเป็นหนึ่งในอาการที่พบในภาวะลองโควิดหลังจากติดเชื้อโควิด-19 แล้ว การดูแลสุขภาพทั้งร่างกายและจิตใจควบคู่กันไปแบบรอบด้านจะช่วยฟื้นฟูจากโรคและทำให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นไปพร้อมๆกัน”
ด้วยความปรารถนาดีจาก
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตเวชศาสตร์
