การรักษามะเร็งในปัจจุบันมีหลายวิธี หนึ่งในนั้นคือการใช้รังสีรักษา (Radiation Therapy) เพื่อควบคุมก้อนมะเร็งและอาจใช้ร่วมกับการรักษาวิธีอื่น TrueBeam เป็นเครื่องเร่งอนุภาคพลังงานรังสีสูงที่ใช้ในการฉายรังสีรักษาโรคมะเร็งให้ถูกต้อง รวดเร็ว และตรงตำแหน่ง ลดผลกระทบต่อเนื้อเยื่อข้างเคียงของผู้ป่วยมะเร็ง
TrueBeam คืออะไร
TrueBeam คือ เครื่องเร่งอนุภาคเชิงเส้น (Linear Accelerator: LINAC) ที่ให้พลังงานรังสีสูง สำหรับการฉายรังสีจากภายนอกร่างกายในการรักษาโรคมะเร็ง ซึ่งได้รับการออกแบบให้รองรับเทคนิคการฉายรังสีหลายรูปแบบ ตั้งแต่การฉายรังสีทั่วไปจนถึงเทคนิคการรักษาที่ซับซ้อน ต้องการความถูกต้องชัดเจนสูง เช่น Volumetric Arc Therapy (VMAT), Stereotactic Radiosurgery (SRS), Stereotactic Body Radiotherapy (SBRT) เป็นต้น โดยควบคุมรูปร่าง ทิศทาง และความเข้มของ
ลำรังสีให้สอดคล้องกับรูปร่างและตำแหน่งของก้อนมะเร็งตามแผนการรักษา เพื่อให้ก้อนมะเร็งได้รับปริมาณรังสีตามที่กำหนด พร้อมช่วยลดปริมาณรังสีที่กระทบต่อเนื้อเยื่อปกติรอบข้าง
TrueBeam ทำงานอย่างไร
ก่อนเริ่มรักษาด้วย TrueBeam เครื่องฉายรังสีรักษามะเร็ง แพทย์เฉพาะทางและทีมรังสีรักษาจะวางแผนตำแหน่งเป้าหมาย ปริมาณรังสี และอวัยวะสำคัญที่อยู่ใกล้เคียงอย่างละเอียด โดยเครื่อง TrueBeam สามารถใช้ร่วมกับระบบภาพนำวิถี Image – Guided Radiation Therapy (IGRT) เพื่อตรวจสอบตำแหน่งและบริเวณที่จะฉายรังสีก่อนเริ่มรักษา ในกรณีที่ก้อนมะเร็งเคลื่อนไหวตามการหายใจ สามารถใช้ระบบติดตามการหายใจ Respiratory Gating เพื่อช่วยควบคุมการฉายรังสีให้สัมพันธ์กับการเคลื่อนไหวของก้อนมะเร็ง โดยเฉพาะการรักษาที่ต้องควบคุมตำแหน่งอย่างละเอียด เช่น SRS, SBRT
TrueBeam รองรับเทคนิคการฉายรังสีอะไร
- VMAT ฉายรังสีขณะหัวเครื่องหมุนรอบตัวผู้ป่วย พร้อมปรับความเข้มและรูปร่างของลำรังสีระหว่างการรักษา
- SRS และ SBRT ฉายรังสีปริมาณสูงเฉพาะจุด เหมาะกับรอยโรคขนาดเล็กหรือบริเวณที่ต้องควบคุมอย่างละเอียด
- รองรับระบบภาพนำวิถีช่วยตรวจสอบตำแหน่ง Image-Guided Radiation Therapy (IGRT) ใช้ภาพทางรังสีที่ได้จากเครื่องก่อนหรือระหว่างการรักษา เพื่อตรวจสอบและปรับตำแหน่งผู้ป่วยให้สอดคล้องกับแผนการรักษา
- รองรับเทคนิคการจัดการการเคลื่อนไหวจากการหายใจ Motiion Management / Respiratory Gating สำหรับก้อนมะเร็งที่มีการเคลื่อนไหว เช่น บริเวณทรวงอกและช่องท้อง โดยใช้ข้อมูลการหายใจประกอบการวางแผนและฉายรังสี
TrueBeam แตกต่างจากเครื่องฉายรังสีทั่วไปอย่างไร
TrueBeam ได้รับการออกแบบให้ระบบการสร้างภาพ การตรวจสอบตำแหน่ง การส่งลำรังสี และการจัดการการเคลื่อนไหวสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงรองรับการฉายรังสีได้หลายรูปแบบ โดย TrueBeam ใช้ระบบภาพนำวิถีช่วยในการตรวจสอบตำแหน่งก่อนการฉายรังสี และรองรับเทคนิคการจัดการการเคลื่อนไหวจากการหายใจ นอกจากนี้ การใช้ลำรังสีแบบ Flattening Filter Free (FFF) ในการรักษา สามารถให้อัตราปริมาณรังสี (Dose Rate) สูงขึ้น จึงลดระยะเวลาที่ส่งรังสี (Beam – on Time) โดยเฉพาะในการรักษาด้วยเทคนิค SRS หรือ SBRT
ใครที่เหมาะกับการรักษาด้วย TrueBeam
ผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้ในการฉายรังสีอาจได้รับการรักษาด้วย TrueBeam ได้ ทั้งในกรณีที่รังสีรักษาเป็นการรักษาหลัก การรักษาร่วมกับวิธีอื่น การรักษาหลังผ่าตัด หรือการรักษาเพื่อบรรเทาอาการ โดย TrueBeam เหมาะกับแผนการรักษาที่ต้องการความชัดเจนสูง เช่น ก้อนมะเร็งอยู่ใกล้อวัยวะสำคัญ ก้อนมะเร็งขนาดเล็กที่ใช้เทคนิคฉายรังสีแบบ SRS หรือ SBRT หรือก้อนมะเร็งที่มีการเคลื่อนไหวตามการหายใจอย่างไรก็ตามการเลือกเครื่องและเทคนิคการฉายรังสีจะต้องพิจารณาเป็นรายบุคคลโดยทีมแพทย์รังสีรักษา
ขั้นตอนการรักษามะเร็งด้วย TrueBeam
- แพทย์เฉพาะทางรังสีรักษาประเมินชนิด ระยะ ตำแหน่งของโรค สุขภาพโดยรวม และการรักษาที่ได้รับมาก่อนหน้า เพื่อพิจารณาข้อบ่งชี้และเป้าหมายการรักษา ก่อนวางแผนการรักษาอย่างละเอียด โดยพิจารณาการใช้รังสีรักษาที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย
- แพทย์เฉพาะทางรังสีรักษากำหนดแผนการรักษาและตำแหน่งฉายรังสีที่ชัดเจน โดยใช้เครื่อง CT Simulator (Computed Tomography Simulator) เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ที่จำลองและวางแผนการฉายรังสีรักษามะเร็ง ซึ่งผู้ป่วยจะอยู่ในท่าที่ใช้สำหรับการฉายรังสีและอาจมีการใช้อุปกรณ์ช่วยจัดท่าเมื่อจำเป็น เพื่อให้ผู้ป่วยอยู่ในท่าที่เหมาะสมตลอดการรักษา
- แพทย์เฉพาะทางและทีมรังสีรักษาสร้างแผนการรักษา โดยกำหนดบริเวณเป้าหมาย ปริมาณรังสี และข้อจำกัดของอวัยวะสำคัญโดยรอบ ตรวจสอบคุณภาพแผนการรักษาตามมาตรฐานที่กำหนด
- ผู้ป่วยเข้ารับการฉายรังสี โดยปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังฉายรังสี
- ทีมแพทย์และทีมสหสาขาติดตามผลระหว่างการรักษาและหลังการรักษาอย่างใกล้ชิด
ผลข้างเคียงจากการฉายรังสีเป็นอย่างไร
การฉายรังสีอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงได้ โดยชนิดและความรุนแรงแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย ขึ้นอยู่กับบริเวณและตำแหน่งที่ได้รับรังสี เทคนิคที่ใช้ ปริมาณรังสีต่อครั้ง ปริมาณรังสีรวม จำนวนครั้งของการรักษา การรักษาอื่นที่ได้รับร่วมกัน สุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย และการตอบสนองของแต่ละบุคคล
ผลข้างเคียงอาจเกิดขึ้นระหว่างหรือภายหลังการรักษา อาการแตกต่างกันตามบริเวณที่ได้รับการฉายรังสี เช่น อ่อนเพลีย มีการเปลี่ยนแปลงของผิวหนัง หรืออาการเฉพาะของอวัยวะที่อยู่ในบริเวณที่รักษา แพทย์เฉพาะทางรังสีรักษาจะอธิบายผลข้างเคียงที่เกี่ยวข้องกับแผนการรักษาของผู้ป่วยแต่ละรายก่อนเริ่มการรักษา
ข้อดีของการรักษาด้วย TrueBeam
- รองรับการฉายรังสีความชัดเจนสูงหลายรูปแบบ ได้แก่ เทคนิค VMAT, SRS และ SBRT ทำให้แพทย์เฉพาะทางรังสีรักษาสามารถเลือกเทคนิคการฉายรังสีให้เหมาะกับลักษณะของโรคและผู้ป่วยแต่ละราย
- ระบบภาพนำวิถีช่วยตรวจสอบตำแหน่งก่อนและระหว่างการรักษา
- ปรับรูปร่างและความเข้มของลำรังสีให้สอดคล้องกับก้อนมะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้สามารถกำหนดตำแหน่งและรูปร่างลำรังสีได้อย่างเหมาะสมและครอบคลุมก้อนมะเร็ง
- ลดปริมาณรังสีที่ส่งผลต่ออวัยวะและเนื้อเยื่อปกติข้างเคียง
- รองรับการรักษาก้อนมะเร็งที่เคลื่อนไหวตามการหายใจ
- รองรับการให้รังสีด้วยอัตราปริมาณสูงในบางเทคนิค ทำให้ช่วยลดเวลาการส่งรังสีได้
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: การฉายรังสีด้วย TrueBeam ใช้ร่วมกับการรักษามะเร็งวิธีอื่นได้หรือไม่
A: การฉายรังสีสามารถเป็นการรักษาหลัก หรือเป็นการรักษาร่วมกับการรักษาวิธีอื่นได้ เช่น การผ่าตัด เคมีบำบัด ยามุ่งเป้า ภูมิคุ้มกันบำบัด หรือฮอร์โมนบำบัด โดยอาจฉายรังสีก่อน ระหว่าง หรือหลังการรักษาวิธีอื่น ขึ้นอยู่กับชนิดและระยะของโรคมะเร็ง รวมถึงเป้าหมายการรักษาของผู้ป่วยแต่ละราย การวางแผนการรักษาจึงควรมีการพิจารณาร่วมกันโดยทีมแพทย์ที่เกี่ยวข้อง
Q: TrueBeam เหมาะกับผู้ป่วยทุกคนหรือไม่
A: ผู้ป่วยแต่ละคนมีชนิด ระยะ ตำแหน่ง และลักษณะของโรคมะเร็งแตกต่างกัน การเลือกใช้ TrueBeam รวมถึงเทคนิคการฉายรังสี ปริมาณ และจำนวนครั้งของการฉายรังสี จึงต้องผ่านการประเมินเป็นรายบุคคลโดยทีมแพทย์เฉพาะทางรังสีรักษา
โรงพยาบาลที่ชำนาญการรักษาโรคมะเร็ง
ศูนย์รังสีรักษาวัฒโนสถ โรงพยาบาลวัฒโนสถ Cancer Hospital พร้อมให้บริการด้านรังสีรักษาโดยแพทย์เฉพาะทางที่มีความชำนาญ เครื่องมือและเทคโนโลยีที่ทันสมัยอย่าง TrueBeam เครื่องฉายรังสีรักษามะเร็ง และทีมสหสาขาที่มากด้วยประสบการณ์ พร้อมวางแผนการดูแลรักษาและให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด เพื่อให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจและมีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง
แพทย์ที่ชำนาญการดูแลรักษาโรคมะเร็ง
- รศ.นพ.ประเสริฐ เลิศสงวนสินชัย ผู้อำนวยการฝ่ายดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็ง โรงพยาบาลวัฒโนสถ Cancer Hospital
- พญ.มณีนาถ เรืองสกุล Radiotherapy and Oncology โรงพยาบาลวัฒโนสถ Cancer Hospital
