ผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรด้วยกระดูกน่อง (Fibula) ทางเลือกรักษามะเร็งช่องปาก

มะเร็งช่องปากเป็นมะเร็งที่พบมากในผู้สูงวัย หากก้อนมีขนาดใหญ่อาจลุกลามไปยังอวัยวะใกล้เคียง การผ่าตัดจึงเป็นวิธีหลักในการรักษามะเร็งช่องปากเพื่อนำก้อนมะเร็งออกจากร่างกายก่อนรุนแรง โดยจะขึ้นอยู่กับตำแหน่ง ขนาด และระยะมะเร็ง ซึ่งการผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรด้วยกระดูกน่อง (Fibula) โดยใช้ 3D Printing Technique เป็นทางเลือกการรักษามะเร็งช่องปากในกรณีที่ต้องทดแทนขากรรไกรที่สูญเสียไปจากมะเร็ง

สาเหตุที่ต้องผ่าตัดกระดูกขากรรไกรคืออะไร

กระดูกขากรรไกรที่ผิดปกติจนต้องรักษาด้วยการผ่าตัด ประกอบไปด้วย

• มะเร็งช่องปาก (Cancer of Oral Cavity)
• อุบัติเหตุ กระดูกขากรรไกรแตกหัก เสียรูป (Facial Trauma)
• กระดูกติดเชื้อรุนแรง (Osteomyelitis)
• กระดูกตายหลังจากการฉายแสง (Osteoradionecrosis)
• ความผิดปกติของโครงหน้าแต่กำเนิด (Congenital Defect)

ทำไมต้องผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกร

เมื่อผู้ป่วยจำเป็นต้องผ่าตัดขากรรไกรออกมักสูญเสียความสามารถในการเคี้ยว สบฟัน และใบหน้าผิดรูปจึงต้องผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรใหม่ โดยใช้กระดูกจากส่วนอื่นของร่างกายมาทดแทน เช่น กระดูกน่อง (Fibula Bone) กระดูกสะบัก (Scapular Bone) กระดูกสะโพก (Iliac Bone) แต่ที่นิยมใช้มากที่สุดคือ กระดูกน่อง (Fibula Bone) เนื่องจากเป็นกระดูกที่นำมาปรับแต่งให้เข้ากับรูปหน้าได้ง่าย นำมาใช้ได้ยาวเพื่อทดแทนกระดูกกรามทั้งด้าน มีความแข็งแรง รองรับแรงบดเคี้ยวได้ดี รวมทั้งการใส่รากเทียมในอนาคต และผลข้างเคียงที่ขา (Donor Site) ค่อนข้างต่ำ ผู้ป่วยสามารถเดินได้ เนื่องจากกระดูกที่รับน้ำหนักของร่างกายหลักจะเป็นกระดูกหน้าแข้ง (Tibial Bone)

การผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรจากกระดูกน่องแบบดั้งเดิมคืออะไร

การผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรจากกระดูกน่องแบบดั้งเดิม (Traditional Technique) คือ การตัดกระดูกขากรรไกรส่วนที่เป็นปัญหาออกแล้วนำกระดูกจากน่อง Fibula มาปรับแต่งด้วยมือให้เป็นท่อน เพื่อให้ใกล้เคียงกับโครงหน้าเดิมมากที่สุด และทำการดัดแผ่นไทเทเนียม (Titanium Plate) ในห้องผ่าตัดเพื่อยึดกระดูกให้เข้ารูป

ข้อจำกัดการผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรจากกระดูกน่องแบบดั้งเดิมคืออะไร

• ใช้เวลาผ่าตัดนาน
• ศัลยแพทย์ต้องมีประสบการณ์สูง
• ความโค้งของใบหน้าอาจไม่เหมือนเดิม 100%

การผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรจากกระดูกน่องแบบ 3D Printing Technique คืออะไร

การผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรจากกระดูกน่องแบบ 3D Printing Technique คือ การผ่าตัดกระดูกขากรรไกรส่วนที่เป็นปัญหาด้วยการใช้ 3D Printing เทคโนโลยีที่ใช้ภาพ CT Scan ของผู้ป่วยมาสร้างแบบจำลองกระดูกขากรรไกรแบบ 3 มิติที่เหมือนของจริงเพื่อวางแผนและเตรียมการผ่าตัดสร้างกระดูกขากรรไกรใหม่ก่อนลงมือผ่าตัดจริง ซึ่งวิธีนี้ช่วยแก้ปัญหาข้อจำกัดของการผ่าตัดแบบดั้งเดิมในการผ่าตัดสร้างกระดูกกรามใหม่ คือ ทำให้เห็นโครงสร้าง 3 มิติจริงของผู้ป่วยก่อนผ่าตัดวางแผนการผ่าตัดในตำแหน่งที่ถูกต้องเตรียมความพร้อมอุปกรณ์การผ่าตัดล่วงหน้าได้เป็นอย่างดี

ขั้นตอนการออกแบบ 3D Printing Technique เป็นอย่างไร

1. ทำ CT Scan ทั้งขากรรไกรและบริเวณที่จะเอากระดูกน่องมาใช้ (Fibula)
2. สร้างแบบจำลอง 3D ในคอมพิวเตอร์ โดยวิศวกรชีวการแพทย์จะใช้โปรแกรมออกแบบจำลองว่าจะตัดกระดูกตำแหน่งไหน ความยาวเท่าไร และจะจัดเรียงกระดูกใหม่อย่างไร
3. พิมพ์โมเดล 3D โมเดลกระดูกจริงขนาดเท่าของจริง
   • Cutting Guide (ตัวช่วยบอกแนวตัด) ทั้งของกระดูกขากรรไกรและกระดูกขา
   • ดัดและปรับแต่งแผ่นไทเทเนียมให้เข้ากับกระดูกกรามเดิม เพื่อนำมายึดระหว่างกระดูกกรามส่วนที่เหลือกับกระดูกขาที่นำมาสร้างใหม่

เมื่อได้ Model 3D Printing มาแล้ว ในวันผ่าตัดจะใช้ Cutting Guide เป็นตัวกำหนดตำแหน่งการตัดกระดูกขากรรไกรและกระดูกขา เพื่อให้ตรงตำแหน่งมากยิ่งขึ้น จากนั้นเอากระดูกจากขา (Fibula Free Flap) มาจัดเรียงตามแบบที่วางแผนไว้ ยึดด้วย Titanium Plate ที่เตรียมดัดไว้แล้ว และทำการต่อเส้นเลือดระหว่างเส้นเลือดของกระดูกขากับเส้นเลือดที่คอโดยใช้กล้องจุลศัลยกรรมเพื่อให้มีเลือดมาเลี้ยงกระดูกที่สร้างใหม่

ข้อดีของการผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรจากกระดูกน่องแบบ 3D Printing Technique

• ผ่าตัดได้ตรงตำแหน่งมากขึ้น
• ลดระยะเวลาในการผ่าตัด มีการวางแผนล่วงหน้า ตัดแต่งและจัดเรียงกระดูกได้เร็วขึ้น
• รูปหน้าหลังผ่าตัดใกล้เคียงธรรมชาติ
• ใส่รากฟันเทียมในอนาคตได้ง่ายขึ้น

ตารางเปรียบเทียบผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรจากกระดูกน่องแบบดั้งเดิม vs แบบ 3D Printing Technique

การผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรจากกระดูกน่องแบบ 3D Printing Technique เป็นการผ่าตัดสร้างขากรรไกรใหม่ โดยสร้างแบบจำลองให้แม่นยำและเหมาะสมเพาะบุคคล เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับผลลัพธ์ของการรักษาอย่างดีที่สุด

โรงพยาบาลที่ชำนาญการรักษามะเร็งช่องปากที่ไหนดี

ศูนย์มะเร็งเฉพาะโรค โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ พร้อมด้วยแพทย์เฉพาะทางมะเร็งที่มีความชำนาญและมากด้วยประสบการณ์ เครื่องมือและเทคโนโลยีทันสมัย ตลอดจนทีมสหสาขาที่คอยดูแลอย่างใกล้ชิด พร้อมให้การดูแลรักษามะเร็งช่องปากด้วยการผ่าตัดซ่อมกระดูกขากรรไกรจากกระดูกน่องแบบ 3D Printing Technique เพื่อให้ผู้ป่วยกลับไปมีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง

แพทย์ที่ชำนาญการรักษามะเร็งช่องปาก

พญ.ชนัตถ์ ครรชิต ศัลยแพทย์ด้านศีรษะและลำคอ โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ

สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง