ကလေးမှာ ဖျားနာတဲ့အခါ မိဘများစွာကို အကြောက်အလန့်ဖြစ်စေတတ်ဆုံးအရာက “တက်ခြင်း” ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကလေးကိုယ်ခန္ဓာတင်းကျပ်လာခြင်း၊ လက်ကောင်းခြေကောင်း တုန်ယှက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ခဏတာ တုံ့ပြန်မနိုင်ခြင်းတွေ ဖြစ်လာတဲ့အခါ ပိုမိုစိုးရိမ်စရာလိုပဲ မြင်ရနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် အမှန်တကယ်မှာ “ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်း” သည် ကလေးများတွင် မကြာခဏတွေ့ရသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ပြင်းထန်အန္တရာယ်မရှိတတ်ပါ
ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်းသည် ကလေးများ၏ 2–5% ခန့်တွင် တွေ့ရနိုင်ပြီး အရွယ် 6 လမှ 5 နှစ်အတွင်း ပိုမိုဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။ ကလေးအများစုသည် ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာနိုင်ပြီး ရေရှည်တွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု သို့မဟုတ် သင်ယူမှုအပေါ် သက်ရောက်မှု မရှိတတ်ပါ
ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်းဆိုတာဘာလဲ?
ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်း (Febrile Seizure) သည် ဖျားနာမှုနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်လာသော တက်ခြင်းအခြေအနေဖြစ်ပြီး ဦးနှောက်ရောဂါကူးစက်မှု သို့မဟုတ် အခြား အာရုံကြောစနစ်ရောဂါများကြောင့် မဟုတ်ပါ။ မကြာခဏ ဖျားနာလာသော ပထမနေ့တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး အထူးသဖြင့် ဖျားအပူချိန် မြန်မြန်တက်လာတဲ့အချိန်မှာ ပိုဖြစ်တတ်ပါတယ်
ကလေးငယ်များ၏ ဦးနှောက်သည် ကိုယ်အပူချိန်ပြောင်းလဲမှုများအပေါ် ပိုမိုထိခိုက်လွယ်သေးသောကြောင့် လူကြီးများထက် တက်ခြင်းဖြစ်နိုင်ချေ ပိုလွယ်ပါတယ်။ အများအားဖြင့် တက်ခြင်းသည် မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း အလိုအလျောက် ရပ်တန့်သွားတတ်ပြီး ကလေးအသက်ကြီးလာတာနဲ့အမျှ ဒီအခြေအနေကလည်း အလိုအလျောက် ပျောက်ကွယ်သွားတတ်ပါတယ်
ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်းမှာ ဘယ်နှမျိုးရှိလဲ?
1. ရိုးရိုးဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်း (Simple Febrile Seizure)
အဓိကလက္ခဏာများမှာ-
- ကိုယ်တစ်ကိုယ်လုံး တက်ခြင်း
- တက်ချိန် 15 မိနစ်အောက်
- 24 နာရီအတွင်း 1 ကြိမ်သာ တက်ခြင်း
အများဆုံးတွေ့ရသော အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ကလေးအများစုသည် ကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာတတ်ပါတယ်
2. ရှုပ်ထွေးသော ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်း (Complex Febrile Seizure)
အဓိကလက္ခဏာများမှာ-
- ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့သာ တက်ခြင်း
- တက်ချိန် 15 မိနစ်ထက် ပိုကြာခြင်း
- တစ်နေ့တည်းအတွင်း အကြိမ်ကြိမ် ပြန်တက်ခြင်း
ဤကိစ္စတွင် ဆရာဝန်မှ ထပ်မံအကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်ပါတယ်
မိဘများ သိထားသင့်သော ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ
မကြာခဏတွေ့ရသော လက္ခဏာများမှာ-
- ကိုယ်တင်းကျပ်ခြင်း၊ လက်ကောင်းခြေကောင်း တုန်ယှက်ခြင်း
- မျက်လုံးပြန်လှန်ခြင်း သို့မဟုတ် မျက်လုံးတင်နေခြင်း
- တက်နေစဉ်အတွင်း တုံ့ပြန်မှုမရှိခြင်း
- အသက်ရှူပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း ခဏတာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် နှုတ်ခမ်းအနည်းငယ် အပြာရောင်ဖြစ်ခြင်း
- တက်ခြင်းရပ်ပြီးနောက် 15–30 မိနစ်ခန့် အိပ်ငိုက်နွမ်းနယ်နိုင်ခြင်း
ကလေးဖျားနာကြောင့် တက်လာတဲ့အခါ ဘာလုပ်သင့်လဲ?
ကလေးမှာ ဖျားနာကြောင့် တက်လက္ခဏာရှိလာပါက မိဘများသည် စိတ်တည်ငြိမ်ထားပြီး အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်
- အကြွပ်အငင်မဖြစ်စေရန် ဘေးစောင်းလဲပြီး အိပ်စေပါ
- အသက်ရှူအဆင်ပြေစေရန် အဝတ်အစားကို လျော့ပေးပါ
- ရှိပါက ပါးစပ်ထဲရှိ အစားအစာ သို့မဟုတ် အစွန်းအထင်းများကို ဖယ်ရှားပါ
- တက်နေတဲ့ အချိန်ကြာချိန်ကို အချိန်မှတ်ထားပါ
- တက်ခြင်းရပ်ပြီးနောက် ဖျားနာရခြင်းအကြောင်းရင်းကို အကဲဖြတ်ရန် ကလေးကို ဆရာဝန်ထံ ခေါ်သွားပါ
တက်ခြင်းအများစုသည် အလိုအလျောက် ရပ်တန့်သွားတတ်ပေမယ့် လက္ခဏာများကို မှန်ကန်စွာ စောင့်ကြည့်ခြင်းက ဆရာဝန်အတွက် ပိုမိုတိကျစွာ အကဲဖြတ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်
ကလေးတက်နေချိန်မှာ မလုပ်ရမယ့်အရာများ
- ကလေး၏ ပါးစပ်ကို မဖွင့်ခိုင်းပါနှင့်
- ရေ သို့မဟုတ် ဆေးကို မတိုက်ပါနှင့်
- လက်ကောင်းခြေကောင်းကို အားနဲ့ မဖိမထားပါနှင့်
- ကလေးကို မလှုပ်ခါပါနှင့်
မမှန်ကန်သော လုပ်ဆောင်မှုများသည် ဒဏ်ရာရနိုင်ချေကို တိုးစေနိုင်ပါတယ်
ဘယ်အချိန်မှာ ဆေးရုံကို အမြန်သွားသင့်လဲ?
ကလေးမှာ အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်ကို တွေ့ဆုံသင့်ပါတယ်
- တက်ချိန် 5 မိနစ်ထက် ပိုကြာခြင်း
- အကြိမ်ကြိမ် ပြန်တက်ခြင်း
- အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် အပြာရောင် အလွန်ဖြစ်ခြင်း
- တက်ပြီးနောက် ပုံမှန်မဟုတ်စွာ မူးဝေငိုက်နေခြင်း
- လည်ပင်းတင်းကျပ်ခြင်း၊ အန်ခြင်းများခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောစနစ်ကူးစက်မှုကို သံသယရှိခြင်း
- အသက် 6 လအောက်ကလေး
- ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှောင့်နှေးခြင်း သို့မဟုတ် ယခင်ကတည်းက အာရုံကြောစနစ်ရောဂါ ရှိထားခြင်း
ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်းက အပိလက်ဆီ (ဝက်ရူးပြန်) ဖြစ်နိုင်ချေရှိလား?
ကလေးများ၏ ခန့်မှန်းအားဖြင့် 30% ခန့်သည် ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်းကို ပြန်ဖြစ်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် အသက်ငယ်ငယ်တည်းက စတင်တက်တဲ့ ကလေးများတွင် ပိုတွေ့ရတတ်ပါတယ်
သို့သော် ရိုးရိုးဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်း ဖြစ်သူကလေးအများစုသည် အနာဂတ်တွင် အပိလက်ဆီ (ဝက်ရူးပြန်) ဖြစ်နိုင်ချေ နည်းပြီး ပုံမှန်ကလေးများနှင့် နီးစပ်ပါတယ်
ရှုပ်ထွေးသော ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်း ဖြစ်နေပါက သို့မဟုတ် အခြားအန္တရာယ်အချက်များ ရှိပါက ကလေးအာရုံကြောနှင့် ဦးနှောက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်နှင့် ထပ်မံစောင့်ကြည့် လိုအပ်နိုင်ပါတယ်
ကလေးဖျားနာတဲ့အခါ စောင့်ရှောက်နည်း
- သင့်တော်သော အရွယ်အစားအလိုက် ပရာဆီတာမော (Paracetamol) ဖျားကျဆေး ပေးပါ
- နွေးနွေးရေ သို့မဟုတ် အခန်းအပူချိန်ရေဖြင့် ကိုယ်ကို သုတ်ပေးပါ
- ကလေးကို အနားယူစေပြီး ရေလုံလောက်စွာ သောက်စေပါ
- အလွန်အေးသောရေ၊ ရေခဲ သို့မဟုတ် အရက်ဖြင့် ကိုယ်သုတ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ
ဖျားနာမှုကို သင့်လျော်စွာ စောင့်ရှောက်ခြင်းက ကလေးကို ပိုမိုသက်သာစေပြီး ဆက်စပ်ပြဿနာများ၏ အန္တရာယ်ကို လျော့ချပေးနိုင်ပါတယ်
ဖျားနာကြောင့် တက်ခြင်းက မိဘများကို အလွန်အမင်း ထိတ်လန့်စေတတ်ပေမယ့် ကလေးအများစုသည် ကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာနိုင်ပြီး အသက်အရွယ်အလိုက် ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ရှိတတ်ပါတယ်။ အရေးကြီးတာက စိတ်တည်ငြိမ်ထားခြင်း၊ ကလေးကို မှန်ကန်တဲ့နည်းလမ်းဖြင့် စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် အမြန်ဆရာဝန်ကို တွေ့ရမယ့် ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ တက်ခြင်း၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု သို့မဟုတ် ကလေး၏ အာရုံကြောစနစ်အပေါ် စိုးရိမ်မှုရှိပါက ကလေးအထူးကုဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပြီး ကလေးတစ်ဦးချင်းအလိုက် သင့်တော်သော အကြံပြုချက်ကို ရယူသင့်ပါတယ်
ကိုးကားချက်များ:
- Corsello A, et al. Febrile Seizures: A Systematic Review of Different Guidelines. Pediatric Neurology. 2024.
- Bhatt P, Bhatt D. Febrile Seizure. StatPearls. 2024.
- Leung AK, et al. Febrile seizures: an overview. Drugs in Context. 2018.
- Ferretti A, et al. Best practices for the management of febrile seizures in children. Ital J Pediatr. 2024.
- ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย 2568
မှတ်ချက်: ဤစာတမ်းကို မိဘများအတွက် အခြေခံအချက်အလက်ပေးရန် ပြုစုထားခြင်းဖြစ်သည် တစ်ဦးချင်းအတွက် သီးသန့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံပြုချက် မဟုတ်ပါ · မေ 2569
