အစာခြေလမ်းကြောင်းစနစ်သည် နေ့စဉ်အလုပ်များစွာလုပ်ဆောင်ရသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အကြိမ်များစွာတွင် မမှန်ကန်မှုများက လူအများမကြာခဏ လျစ်လျူရှုနိုင်သော လက္ခဏာပုံစံဖြင့် တိတ်တဆိတ် ပေါ်ထွက်လာတတ်သည်။ ဥပမာ အစာအိမ်နာကျင်မှု အမြဲတမ်းရှိခြင်း၊ အစာမကြေခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းသွားဝမ်းလာပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းတို့ဖြစ်ပြီး ထိုလက္ခဏာများသည် ဖုံးကွယ်နေသောရောဂါ၏ သတိပေးအချက်အလက် ဖြစ်နိုင်သည်။ အတွင်းပိုင်းမှ အကြောင်းရင်းကို အသေးစိတ်စစ်ဆေးခြင်းသည် မမှန်ကန်မှုကို တိတိကျကျ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်စေသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် စိတ်ပူပန်မှုလျော့နည်းစေပြီး စစ်ဆေးမှုမတိုင်မီ ပြင်ဆင်နိုင်ရန် အင်ဒိုစကိုပီ (endoscopy) စစ်ဆေးမှုအကြောင်း သိရှိစေမည်ဖြစ်သည်
အစာခြေလမ်းကြောင်း အပေါ်ပိုင်း အင်ဒိုစကိုပီစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီ
အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီကြည့်ရှုခြင်း သို့မဟုတ် အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီ (Gastroscopy) သည် ပါးစပ်မှတဆင့် ကင်မရာကြိုးကို ထည့်သွင်းကာ အစာကြော (esophagus)၊ အစာအိမ် (stomach) နှင့် အူသေးအပေါ်ပိုင်း (duodenum) ကို စူးစမ်းစစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ မကြာခဏ အသုံးပြုသည့်ကိစ္စများမှာ ရင်အောင့်ရင်ကျပ်/ဗိုက်အောင့်ဗိုက်တင်းခြင်း၊ အစာမကြေခြင်း၊ ဗိုက်ပူလောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ခေါင်းပူလောင်ခြင်း၊ အစာအိမ်အပေါ်ပိုင်း (epigastric) နာကျင်မှုကြာရှည်ခြင်း၊ မျိုချရန်ခက်ခဲခြင်း၊ သွေးပါအန်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော ဝမ်းပျက်မောအန်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်
အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီ (အပေါ်ပိုင်း) ပြုလုပ်ရန် အညွှန်းချက်များ
- အစာအိမ်အပေါ်ပိုင်း (လိပ်ပီ) ဧရိယာတွင် နာကျင်တင်းကျပ်မှုကြာရှည်ခြင်း သို့မဟုတ် အက်စစ်လျော့ဆေးသောက်ပြီးနောက် မကောင်းမွန်လာခြင်း
- အစာမျိုချရန်ခက်ခဲခြင်း၊ မျိုချသည့်အချိန်နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် မျိုချပြီး တစ်ဆို့တစ်ကပ်ဖြစ်ခြင်း
- မောအန်မှုရှိခြင်း၊ မကြာခဏအန်ခြင်း သို့မဟုတ် အန်ရာတွင် သွေးပါဝင်ခြင်း
- အကြောင်းမသိသော သွေးအားနည်းခြင်း (anemia) သို့မဟုတ် ဝမ်းအမည်းရောင် (တယ်နာ့ကဲ့သို့) ဖြစ်ခြင်း
- အစားအစာမစားချင်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း
အစာခြေလမ်းကြောင်း အပေါ်ပိုင်း စစ်ဆေးခြင်း၏ အားသာချက်များ
- တိကျမှုမြင့်: အခြားနည်းလမ်းများအားလုံးထက် အကျိတ်/အနာ/သွေးယိုနေရာတို့ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်သည်
- ရောဂါခွဲခြားခြင်းနှင့် ကုသခြင်းကို တစ်ပြိုင်နက်လုပ်နိုင်: သံသယဖြစ်စရာနေရာတွေ့လျှင် ဆရာဝန်က အသားယူ (Biopsy) စစ်ဆေးရန် ယူနိုင်သကဲ့သို့ သွေးယိုရပ်တန့်စေသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကိုလည်း ချက်ချင်းပြုလုပ်နိုင်သည်
- ဘက်တီးရီးယားစစ်ဆေးနိုင်: အစာအိမ်ရောဂါနှင့် အစာအိမ်ကင်ဆာ၏ အရေးကြီးသောအကြောင်းရင်းဖြစ်သည့် H. pylori ကို စစ်ဆေးနိုင်သည်
စဉ်းစားရန်အချက်များ
- စစ်ဆေးစဉ်ခံစားရမှု: ကင်မရာကြိုး လည်ချောင်းဖြတ်သန်းစဉ် လူနာအနည်းငယ် မအီမသာခံစားရနိုင်သော်လည်း မကြာခဏ ဆရာဝန်က ခဏတာအိပ်ဆေးထိုးခြင်း သို့မဟုတ် လည်ချောင်းအတောင့်တင်းသက်သာစေရန် မေ့ဆေးဖျန်းပေးခြင်းဖြင့် မအီမသာခံစားမှု လျော့နည်းစေသည်
- ပြင်ဆင်မှု: အသက်ရှူလမ်းကြောင်းထဲသို့ စားသောက်စရာများ စုပ်ဝင်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန်နှင့် အစာခြေလမ်းကြောင်းမျက်နှာပြင်ကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်ရန် ရေနှင့်အစားအစာ အပြည့်အဝရှောင်ရန် လိုအပ်သည်
အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီ မပြုလုပ်မီ ပြင်ဆင်ပုံ
- နာတာရှည်ရောဂါရှိခြင်းနှင့် ပုံမှန်သောက်သုံးရသော ဆေးများရှိပါက အင်ဒိုစကိုပီစစ်ဆေးမှုအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည့် ဆေးအချို့ကို ရပ်နားရန်လို/မလိုကို ကုသပေးနေသောဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ
- ဆရာဝန်က စစ်ဆေးကုသရေးအစီအစဉ်၊ အညွှန်းချက်များ၊ ဖြစ်နိုင်သော ဆိုးကျိုးများ နှင့် အခြားရွေးချယ်စရာများကို ရှင်းပြပြီး အင်ဒိုစကိုပီရက်ချိန်း သတ်မှတ်ပေးမည်။ စစ်ဆေးရန်လာသောနေ့တွင် လူနာကို အကဲဖြတ်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးရာဇဝင်ကို အသေးစိတ်မေးမြန်းခြင်းနှင့် စစ်ဆေးမှုမတိုင်မီ ပြင်ဆင်ပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်မည်
- စစ်ဆေးမှုမတိုင်မီ အနည်းဆုံး 6 – 8 နာရီ ရေနှင့်အစားအစာ အားလုံးကို ရှောင်ပါ
- စစ်ဆေးသည့်နေ့တွင် အတူလာမည့်ပြုစုစောင့်ရှောက်သူ လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ စစ်ဆေးစဉ် ဆရာဝန်က အိပ်ဆေးပေးမည်ဖြစ်သဖြင့် အိမ်ပြန်ရာတွင် ပြုစုစောင့်ရှောက်သူက ခေါ်ဆောင်ပို့ပေးရမည်
အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီ ပြုလုပ်သည့်အဆင့်များ
- အင်ဒိုစကိုပီမစမီ လူနာ၏ လည်ချောင်းတွင် မေ့ဆေးဖျန်းခြင်း 2 ကြိမ်ပြုလုပ်ပြီး လူနာကို ဘယ်ဘက်အိပ်ခိုင်းမည်
- ဆရာဝန်က အိပ်ဆေးပေးပြီးနောက် ပါးစပ်မှတဆင့် လည်ချောင်းဖြတ်သန်းကာ အစာအိမ်နှင့် အူသေးအပေါ်ပိုင်းသို့ ကင်မရာကြိုး ထည့်သွင်းစစ်ဆေးမည်
- အစာအိမ်အတွင်းရှိ ဘက်တီးရီးယားကို ရှာဖွေရန် အသားယူစစ်ဆေးမည်။ အပေါ်ပိုင်းအစာခြေလမ်းကြောင်းတွင် မမှန်ကန်မှု သို့မဟုတ် ရောဂါအမာရွတ်တွေ့ပါက ပက်သလောဂျီ (pathology) ထပ်မံစစ်ဆေးရန် အသားပိုယူနိုင်သည်
- စစ်ဆေးပြီးနောက် လူနာကို ပြန်လည်နိုးထလာသည်အထိ သို့မဟုတ် နိုးထလာကောင်းမွန်သည်အထိ အနားယူခန်းတွင် 1 – 2 နာရီခန့် စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းမည်။ စစ်ဆေးသောနေ့အတွင်း အင်ဒိုစကိုပီရလဒ်ကို နားထောင်နိုင်သည်
- စစ်ဆေးသောနေ့တွင် ကားမောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ်ခြင်းကို ရှောင်ပါ
အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီပြီးနောက် ကိုယ်တိုင်ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း
အပေါ်ပိုင်းအစာခြေလမ်းကြောင်း အင်ဒိုစကိုပီလုပ်ငန်းစဉ် ပြီးဆုံးပြီးနောက် လူနာကို အနားယူခန်းသို့ ပို့ဆောင်ကာ အပြည့်အဝနိုးထလာသည်အထိ နီးကပ်စွာ စောင့်ကြည့်မည်။ အောက်ပါအတိုင်း လိုက်နာပါ
- အိပ်ဆေး သို့မဟုတ် သတိမေ့ဆေး၏ အာနိသင်ကုန်သွားသည်အထိ ဆေးရုံတွင် အနားယူပါ (ပုံမှန်အားဖြင့် 1-2 နာရီခန့်)
- လည်ချောင်းမေ့နေမှု ပျောက်ကင်းသည့်အထိ ရေမသောက်၊ အစာမစားပါနှင့် (အစာများ လေကြောင်းထဲသို့ စုပ်ဝင်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန်)
- အစာစားနိုင်လာလျှင် ပထမအစားအစာတွင် ပျော့ပျောင်း၍ လွယ်ကူစွာကြေညက်သည့် အစာမှ စတင်စားပါ၊ အစာခြေစနစ် ပြန်လည်ညှိနိုင်ရန်
- ဆေးအာနိသင်ကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ကိုယ်တိုင်ထိန်းညှိနိုင်မှုကို ထိခိုက်နိုင်သဖြင့် အနည်းဆုံး 24 နာရီအတွင်း ကား/ယာဉ်မောင်းခြင်း၊ စက်ယန္တရားဖြင့် အလုပ်လုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အရေးကြီးသော ဥပဒေဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို ရှောင်ပါ
- လည်ချောင်းနာ/ယားယံပါက ရေကို မကြာခဏ စုပ်သောက်နိုင်ပြီး လည်ချောင်းဆေးလုံး (lozenge) ကိုလည်း သောက်နိုင်သည်။ လက္ခဏာများသည် 1-2 ရက်အတွင်း တဖြည်းဖြည်း ကောင်းမွန်လာမည်
အစာခြေလမ်းကြောင်း အောက်ပိုင်း အင်ဒိုစကိုပီစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီ
အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီစစ်ဆေးခြင်း (Colonoscopy) သည် အနူးညံ့သော ကင်မရာကြိုးကို တင်ပါးပေါက် (anus) မှတဆင့် ထည့်သွင်းကာ အူကြီးတစ်လျှောက်လုံး၏ မမှန်ကန်မှုများကို စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ မကြာခဏ အသုံးပြုသည့်သူများမှာ ဝမ်းသွားဝမ်းလာ ပြဿနာရှိသူများ၊ ဝမ်းချုပ်နှင့် ဝမ်းလျှောပြောင်းလဲဖြစ်နေသူများ၊ ဝမ်းတွင် သွေးပါသူများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် လက်ရှိတွင် အသက် 45 နှစ်အထက် လူတိုင်းအတွက် အူကြီးကင်ဆာစစ်ဆေးမှု (screening) အဖြစ်နှင့် ဖုံးကွယ်နေသော အူအသားတိုး (polyp) များကို ရှာဖွေရန် အကြံပြုထားသည်။ စစ်ဆေးချိန်မှာ ခန့်မှန်းအားဖြင့် 30-45 မိနစ်ခန့် ဖြစ်သည်
အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီ (အောက်ပိုင်း) ပြုလုပ်ရန် အညွှန်းချက်များ
- ယခင်နှင့်မတူအောင် ဝမ်းသွားဝမ်းလာ ပြောင်းလဲလာခြင်း (ဥပမာ ဝမ်းချုပ်/ဝမ်းလျှော အပြန်အလှန်ဖြစ်ခြင်းကြာရှည်)
- ဝမ်းသွားပုံပါးသေးလာခြင်း၊ ဝမ်းချရန်ခက်ခဲခြင်း၊ လေမထွက်လှခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ကြာရှည်ခြင်း
- ဝမ်းတွင် သွေးနီအသစ်ပါခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းနှင့်အတူ သွေးပါချွဲ (mucus) ထွက်လာခြင်း
- အစားအသောက်ထိန်းခြင်း သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်ဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် မြန်မြန်ကျသွားခြင်း
- အသက် 45 နှစ်နှင့်အထက် ဖြစ်ပြီး အူကြီးကင်ဆာ စစ်ဆေးလိုသူများ
- တန်းစီရင်းနှီးမိသားစု (first-degree relatives) တွင် အူကြီးကင်ဆာဖြစ်ဖူးသူ သို့မဟုတ် အူအသားတိုးရှိဖူးသူ ရာဇဝင်ရှိသူများ
အစာခြေလမ်းကြောင်း အောက်ပိုင်း စစ်ဆေးခြင်း၏ အားသာချက်များ
- အူကြီးကင်ဆာကို ကာကွယ်နိုင်: ဆရာဝန်က ကင်ဆာဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိသော အူအသားတိုး (Polyp) တွေ့လျှင် အင်ဒိုစကိုပီလုပ်နေစဉ်အတွင်းပင် ချက်ချင်း ဖြတ်ထုတ်နိုင်သည်
- ရောဂါတိုးတက်ပြန့်ပွားမှုအန္တရာယ် လျော့စေ: လက္ခဏာမပေါ်သေးသည့် အစောပိုင်းအဆင့်မှစ၍ အူကြီးကင်ဆာကို စစ်ထုတ်ရန် စံနှုန်းနည်းလမ်းဖြစ်ပြီး အပြည့်အဝကုသနိုင်ခြေ မြင့်သည်
- နာတာရှည်ရောဂါအကဲဖြတ်ခြင်း: နာတာရှည်အူရောင်ရမ်းခြင်းကို ရောဂါခွဲခြားစစ်ဆေးရန် သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော ဝမ်းလျှော/ဝမ်းချုပ်၏ အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရန် ကူညီသည်
စဉ်းစားရန်အချက်များ
- အူသန့်စင်ပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်: အင်ဒိုစကိုပီမတိုင်မီ 1-2 ရက်အလိုတွင် ပျော့အစားအစာစားရန်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ အသီးအနှံနှင့် သီးနှံ/စေ့များကို ရှောင်ရန် အကြံပြုသည် အူကို အစွမ်းကုန်သန့်စင်စေရန် သတ်မှတ်ပမာဏအတိုင်း ဝမ်းပျော့ဆေးသောက်ရမည် ( ဝမ်းပျော့ဆေးဖြင့် အူပြင်ဆင်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဝမ်းအကြွင်းအကျန် မကျန်အောင် အကုန်ထုတ်နိုင်ပြီး ဝမ်းသွားရာတွင် အရည်ကြည်ပုံစံဖြစ်လာစေရန် သေချာစေခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ဖြစ်လျှင် အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီစစ်ဆေးရာတွင် လွယ်ကူစေပြီး အူကြီးအတွင်းသား (mucosa) ၏ မမှန်ကန်မှုများကို ရှင်းလင်းစွာ တွေ့မြင်နိုင်မည်
အကယ်၍ ဝမ်းအကြွင်းအကျန်ရှိနေသေးပါက –> အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီမလုပ်မီ ဝမ်းပျော့ဆေးထပ်သောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အူဆေး (enema) ထပ်မံပြုလုပ်ကာ အူကို ထပ်မံပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်မည့် )ပြင်ဆင်နေစဉ်တွင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု သို့မဟုတ် မကြာခဏဝမ်းသွားရမှု ဖြစ်နိုင်သည်။ ဝမ်းသွားစဉ် ဆုံးရှုံးသည့်ရေဓာတ်ကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် ရေများများသောက်ရန် အကြံပြုသည် - စစ်ဆေးပြီးနောက် လက္ခဏာများ: ရှင်းလင်းစွာမြင်နိုင်ရန် အူကို လေဖြင့်ဖေါင်းချဲ့သည့်အတွက် ဗိုက်ဖောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဗိုက်လိမ်နာခြင်း ဖြစ်နိုင်သော်လည်း လေထွက်ပြီးနောက် လက္ခဏာများ သက်သာလာမည်
အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီ မပြုလုပ်မီ ပြင်ဆင်ပုံ
- နာတာရှည်ရောဂါနှင့် ပုံမှန်သောက်သုံးရသော ဆေးများရှိပါက အင်ဒိုစကိုပီစစ်ဆေးမှုအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည့် ဆေးအချို့ကို ရပ်နားရန်လို/မလိုကို ကုသပေးနေသောဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ
- ဆရာဝန်က စစ်ဆေးကုသရေးအစီအစဉ်၊ အညွှန်းချက်များ၊ ဖြစ်နိုင်သော ဆိုးကျိုးများ နှင့် အခြားရွေးချယ်စရာများကို ရှင်းပြပြီး အင်ဒိုစကိုပီရက်ချိန်း သတ်မှတ်ပေးမည်
- စစ်ဆေးမှုမတိုင်မီ 2 ရက်အလိုတွင် အကြွင်းအကျန်နည်းသော အစားအစာစားပါ (ဥပမာ ဟင်းရည်၊ ဆန်ပြုတ်)၊ အသားမစားပါနှင့်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်/အသီးအနှံ အမျိုးမျိုးကို ရှောင်ပါ
- ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဝမ်းပျော့ဆေးသောက်ပါ။ လူနာသည် ဝမ်းပျော့ဆေးကို အကုန်သောက်ပြီး အကြိမ်များစွာဝမ်းသွားကာ ဝမ်းရည်ကြည်ဖြစ်လာသည်အထိ ဆက်လက်လုပ်ရမည်။ သန်းခေါင်မတိုင်မီ အရည်ကြည်အစားအစာများကို စားနိုင်သည် (ဥပမာ ရေ၊ အရည်ကြည်ဟင်းရည်၊ အဖတ်မပါသော သစ်သီးရည်)
- စစ်ဆေးမှုမတိုင်မီ အနည်းဆုံး 6 – 8 နာရီ ရေနှင့်အစားအစာ အားလုံးကို ရှောင်ပါ (သန်းခေါင်ကျော်ပြီးနောက် အစားအစာနှင့်ရေ ရှောင်ရန်)
- စစ်ဆေးရန်လာသောနေ့တွင် လူနာကို အကဲဖြတ်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးရာဇဝင်ကို အသေးစိတ်မေးမြန်းခြင်းနှင့် အင်ဒိုစကိုပီမတိုင်မီ ပြင်ဆင်ရန် အူဆေး (enema) ပေးရနိုင်သည်
- စစ်ဆေးသည့်နေ့တွင် အတူလာမည့်ပြုစုစောင့်ရှောက်သူ လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ စစ်ဆေးစဉ် ဆရာဝန်က အိပ်ဆေးပေးမည်ဖြစ်သဖြင့် အိမ်ပြန်ရာတွင် ပြုစုစောင့်ရှောက်သူက ခေါ်ဆောင်ပို့ပေးရမည်
အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီ ပြုလုပ်သည့်အဆင့်များ
- လူနာကို ဘယ်ဘက်လှဲအိပ်စေပြီး ဒူးကို ရင်ဘတ်နှင့်ကပ်အောင် ခေါက်ထားသော အနေအထားဖြင့် နေစေမည်
- ဆရာဝန်က အိပ်ဆေးပေးပြီး နာကျင်မှုသက်သာဆေးကိုလည်း တွဲဖက်ပေးနိုင်သည်။ ထို့နောက် တင်ပါးပေါက်မှတဆင့် ကင်မရာကြိုး ထည့်သွင်းကာ အူကြီးကို စစ်ဆေးမည်
- အူကြီးတွင် မမှန်ကန်မှု သို့မဟုတ် ရောဂါအမာရွတ်တွေ့ပါက ပက်သလောဂျီ (pathology) ထပ်မံစစ်ဆေးရန် အသားပိုယူနိုင်ပြီး အရွယ်မကြီးသော အကျိတ်ကိုလည်း ဖြတ်ထုတ်နိုင်သည်။ အသားနမူနာရလဒ်ကို လက်တွေ့ခန်းတွင် စစ်ဆေးရန် 3-5 ရက်ကြာတတ်သော်လည်း အမြန်ရလဒ်တောင်းဆိုနိုင်ပြီး အပိုကုန်ကျစရိတ်ရှိမည်
- စစ်ဆေးပြီးနောက် လူနာကို အနားယူခန်းတွင် 1 – 2 နာရီခန့် သို့မဟုတ် နိုးထလာကောင်းမွန်သည်အထိ ဆက်လက်စောင့်ရှောက်မည်။ စစ်ဆေးသောနေ့အတွင်း အင်ဒိုစကိုပီရလဒ်ကို နားထောင်နိုင်သည်
- စစ်ဆေးသောနေ့တွင် ကားမောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ်ခြင်းကို ရှောင်ပါ
အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီပြီးနောက် ကိုယ်တိုင်ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း
အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီအတွက် စစ်ဆေးပြီးနောက် ကိုယ်တိုင်ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုတွင် လေထုတ်ခြင်းနှင့် ဝမ်းသွားဝမ်းလာမှ မမှန်ကန်လက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းကို အဓိကထားရမည်၊ အောက်ပါအတိုင်း
- စစ်ဆေးပြီးနောက် သတိပြန်ကောင်းပြီး ကိုယ်တိုင်ထိန်းနိုင်လာသည်အထိ စောင့်ကြည့်အနားယူပါ
- စစ်ဆေးစဉ် အူကို လေဖြင့်ဖေါင်းချဲ့ထားသောကြောင့် ဗိုက်တင်းခြင်း၊ ဗိုက်လိမ်နာခြင်း သို့မဟုတ် မအီမသာခံစားရနိုင်သည်။ လေထုတ်ရန် လမ်းလျှောက်များများလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လေထုတ်ခြင်းကို အကြံပြုသည်။ ၎င်းက လက္ခဏာများကို လျင်မြန်စွာ သက်သာစေမည်
- ပုံမှန်အားဖြင့် ပျော့အစားအစာကို ချက်ချင်း စတင်စားနိုင်သည်။ သို့သော် အူအသားတိုးဖြတ်ထုတ်ထားပါက ပထမ 1-2 ရက်အတွင်း အမျှင်ဓာတ်များသောအစားအစာ သို့မဟုတ် အစပ်ပြင်းသောအစားအစာများကို ရှောင်ရန် ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်သည်
- လုံခြုံရေးအတွက် ပထမ 24 နာရီအတွင်း ကားမောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အထူးသတိထားရသော အလုပ်များကို ရှောင်ပါ
- ဝမ်းသွားပုံကို စောင့်ကြည့်ပါ။ သွေးများစွာဖြင့် ဝမ်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် ထူးခြားစွာပြင်းထန်သော ဗိုက်နာခြင်းရှိပါက ချက်ချင်း ပြန်လည်ဆရာဝန်ကို တွေ့ရန် လိုအပ်သည်
ကွာခြားချက်အကျဉ်းချုပ်: အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီ vs အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီ
ဖတ်ရှုသူများက ကွာခြားချက်ကို နားလည်ပြီး မှန်ကန်စွာ ပြင်ဆင်နိုင်ရန် အောက်ပါဇယားတွင် အင်ဒိုစကိုပီ စစ်ဆေးမှုအမျိုးအစားနှစ်မျိုး၏ အခြေခံအချက်အလက်များကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြထားသည်
|
အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီ (Gastroscopy / EGD) |
အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီ (Colonoscopy) |
|
|
အဓိကရည်ရွယ်ချက် |
အစာကြော၊ အစာအိမ် နှင့် အူသေးအပေါ်ပိုင်းကို စစ်ဆေး၍ အနာ၊ H. pylori ပိုး သို့မဟုတ် အကျိတ်ကို ရှာဖွေခြင်း |
အူကြီးနံရံနှင့် အူသေးအဆုံးပိုင်းကို စစ်ဆေး၍ အူအသားတိုး (Polyp)၊ အနာ သို့မဟုတ် အူကြီးကင်ဆာကို ရှာဖွေခြင်း |
|
လုပ်ဆောင်ချိန် |
ခန့်မှန်းအားဖြင့် 10 – 15 မိနစ် |
ခန့်မှန်းအားဖြင့် 30 – 45 မိနစ် (ရှုပ်ထွေးမှုနှင့် အူအသားတိုးအရေအတွက်ပေါ် မူတည်) |
|
ပြင်ဆင်မှု |
စစ်ဆေးမှုမတိုင်မီ အနည်းဆုံး 6 – 8 နာရီ ရေနှင့်အစားအစာ ရှောင်ရန် |
1-2 ရက်အလိုတွင် အမျှင်ဓာတ်ကို ကြိုတင်ရှောင်ရန်နှင့် စစ်ဆေးမှုမတိုင်မီ အူကို သန့်စင်ရန် ဝမ်းပျော့ဆေးသောက်ရမည် |
|
ကင်မရာထည့်သွင်းသည့်နေရာ |
ပါးစပ်မှတဆင့် |
တင်ပါးပေါက်မှတဆင့် |
အစာခြေနှင့် အသည်းရောဂါစင်တာ၊ Bangkok Hospital သည် လုပ်ငန်းစဉ်အဆင့်တိုင်းတွင် စောင့်ရှောက်ပေးရန် အသင့်ရှိသည်
မိမိတွင် မမှန်ကန်သောလက္ခဏာများရှိပြီး ရောဂါခွဲခြားစစ်ဆေးလိုပါက အစာခြေစနစ်နှင့် အသည်းရောဂါစင်တာ၊ Bangkok Hospital သည် သင်၏အစာခြေကျန်းမာရေးကို ပေါင်းစုံအပြည့်အစုံ စောင့်ရှောက်ပေးရန် အဆင်သင့်ရှိသည်။ အစာခြေစနစ်နှင့် အသည်းအထူးကုဆရာဝန်များ၏ အဖွဲ့က အန်နေစတီရှာဆရာဝန် (anesthesiologist) နှင့် သူနာပြုအဖွဲ့နှင့် နီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ပြီး အစာခြေလမ်းကြောင်းအင်ဒိုစကိုပီနည်းပညာကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကာ သေးငယ်သော ရောဂါအမာရွတ်များကို ထိရောက်စွာ ရှာဖွေသိရှိနိုင်စေသည်။ လုံခြုံရေးအကဲဖြတ် စံနှုန်းများအောက်တွင် လူနာများအတွက် သင့်တော်သော စစ်ဆေးမှုကို ရရှိစေပြီး ထိရောက်သော ကုသရေးလမ်းညွှန်သို့ ဦးတည်စေမည်
ဆောင်းပါးအကျဉ်းချုပ်
အစာအိမ်နှင့် အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီသည် အစာခြေစနစ်ရောဂါများ၏ အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရာတွင် အရေးပါသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးမှုလုပ်ငန်းစဉ်သည် လူအများစိုးရိမ်သကဲ့သို့ နာကျင်မှု မဖြစ်စေတတ်ပါ။ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း တိကျစွာ ပြင်ဆင်ထားခြင်းသည် ရလဒ်တိကျမှုကို မြှင့်တင်ပေးမည်။ ၎င်းသည် မမှန်ကန်မှုများကို ရှာဖွေပြီး ပြင်းထန်သောရောဂါများကို အစောပိုင်းအဆင့်မှတည်းက ကိုင်တွယ်နိုင်စေသော ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်
- ဆရာဝန်ရှာဖွေရန်: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/doctor
- ချိန်းဆိုရန်: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/appointment/step1
- ကျွန်ုပ်တို့ကို ဆက်သွယ်ရန်: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/contact
အင်ဒိုစကိုပီနှင့်ပတ်သက်သော မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)
1. အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီနှင့် အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီကို တစ်နေ့တည်းမှာတင် အတူတကွလုပ်နိုင်ပါသလား?
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အညွှန်းချက်ရှိပါက တစ်နေ့တည်းတွင် အတူတကွလုပ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် အချိန်သက်သာစေပြီး အိပ်ဆေးကို အကြိမ်ကြိမ်လက်ခံရမှုကိုလည်း လျော့နည်းစေသည်။ သို့ရာတွင် ဆရာဝန်က လူနာ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာအဆင်သင့်ရှိမှုကို အကဲဖြတ်ထားရမည်
2. အင်ဒိုစကိုပီပြီးသွားပါက အိမ်ပြန်နိုင်သလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်တိုင်ကားမောင်း၍ ချက်ချင်းပြန်နိုင်ပါသလား?
စစ်ဆေးပြီးနောက် ပထမ 24 နာရီအတွင်း ကားမောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အထူးသတိထားရသော အလုပ်များကို မအကြံပြုပါ။ အကြောင်းမှာ အိပ်ဆေးအာနိသင် ကျန်ရှိနေနိုင်သည်။ လုံခြုံရေးအတွက် ဆွေမျိုးတစ်ဦး လာကြိုပြီး အိမ်ပြန်ခေါ်သွားရန် သင့်တော်သည်
3. အင်ဒိုစကိုပီပြီးနောက် ဘယ်လိုလက္ခဏာတွေက မမှန်ကန်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဆရာဝန်ကို အမြန်ပြန်တွေ့သင့်ပါသလဲ?
ပြင်းထန်သော ဗိုက်နာခြင်း၊ သွေးပါအန်ခြင်း၊ သွေးများစွာဖြင့် ဝမ်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် အဖျားမြင့်ခြင်းရှိပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်ကို ပြန်တွေ့ကာ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်သည်
4. အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီတွင် အူအသားတိုးတွေ့ပါက အန္တရာယ်ရှိပါသလား?
အူအသားတိုးတွင် သာမန်အမျိုးအစားနှင့် ကင်ဆာသို့ တိုးတက်နိုင်သောအမျိုးအစားတို့ ရှိနိုင်သည်။ ဆရာဝန်က တွေ့ရှိသည့် အူအသားတိုးကို အင်ဒိုစကိုပီလုပ်နေစဉ်အတွင်း ဖြတ်ထုတ်ကာ ပက်သလောဂျီ (pathology) စစ်ဆေးရန် ပို့လေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် အနာဂတ်တွင် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျော့နည်းစေသည်
5. အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီလုပ်ရန် အချိန်ကြာပါသလား?
အများက အူကြီးအင်ဒိုစကိုပီလုပ်ရာတွင် အချိန်ကြာသလားဟု စိုးရိမ်ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် စစ်ဆေးမှုလုပ်ငန်းစဉ်သည် 30-45 မိနစ်ခန့် ကြာတတ်သည်။ အူအသားတိုးများစွာတွေ့ပြီး ဖြတ်ထုတ်ကာ ပက်သလောဂျီစစ်ဆေးရန် ပို့ရသောအခါတွင် အချိန်အနည်းငယ် ထပ်တိုးနိုင်သည်
6. အစာခြေလမ်းကြောင်း အင်ဒိုစကိုပီလုပ်ရင် နာကျင်ပါသလား?
စစ်ဆေးရန် လိုအပ်လာသောအခါ လူအများသည် “အစာခြေလမ်းကြောင်းအင်ဒိုစကိုပီနာကျင်လား?” သို့မဟုတ် “အစာအိမ်အင်ဒိုစကိုပီနာကျင်လား?” ဟု မေးလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင် ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ထင်သလောက် မကြောက်စရာမဟုတ်ပါ။ စစ်ဆေးမှုမစမီ လူနာသည် လည်ချောင်းမေ့ဆေးဖျန်းခြင်း (အပေါ်ပိုင်းအင်ဒိုစကိုပီအတွက်) ကို ခံယူရပြီး အန်နေစတီရှာဆရာဝန်၏ စောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် အိပ်ဆေး သို့မဟုတ် သတိမေ့ဆေးကို လက်ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် လူနာသည် သက်တောင့်သက်သာ အနားယူအိပ်ပျော်နေသလို ဖြစ်ပြီး သတိမရှိသဖြင့် စစ်ဆေးနေစဉ်တစ်လျှောက် နာကျင်မှုမခံစားရပါ။ နိုးလာချိန်တွင် လည်ချောင်းယားယံမှု အနည်းငယ် သို့မဟုတ် ထည့်ပေးထားသောလေကြောင့် ဗိုက်မအီမသာဖြစ်ခြင်းသာ ရှိနိုင်ပြီး ထိုလက္ခဏာများသည် တဖြည်းဖြည်း သက်သာလာကာ ကိုယ်တိုင်ပင် ပျောက်ကင်းသွားနိုင်သည်
