ဘော်လီဘောမှာ အဖြစ်အများဆုံး ဒဏ်ရာ ၅ ခု

အားကစားကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရတာတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဘော်လီဘောအားကစားမှာ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အားကစားသမားပဲဖြစ်ဖြစ် သာမန်ပြည်သူတွေပဲဖြစ်ဖြစ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရနိုင်ခြေရှိပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ဘော်လီဘောကစားခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေ့ရှိသော ဒဏ်ရာများကို သတိပြုမိခြင်းက သင့်အား သတိထားရန် ကူညီပေးမည်ဖြစ်ပြီး မမျှော်လင့်ထားသော ဒဏ်ရာတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ပါက ချက်ခြင်းတုံ့ပြန်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

အားကစားလုပ်ခြင်းကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။

အားကစားဒဏ်ရာ အမျိုးအစား ၃ မျိုးရှိပါတယ် ။

1. အားကစားဆိုင်ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု မည်မျှကြာကြာ ဖြစ်ပွားသည်ကို ခွဲခြားထားသည်။ 
   • ပြင်းထန်သော၊ ရုတ်တရက်ဒဏ်ရာ၊ ၃ ပတ်ထက်မပိုပါ။
   • Subacute ဒဏ်ရာသည် 3 ပတ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုကြာသော်လည်း 3 လထက်မပိုပါ။ 
   • နာတာရှည်ဒဏ်ရာ ဒါဟာ ဆက်တိုက် ဒဏ်ရာပါ။ ဖြစ်ပျက်လာတာ ၃ လကျော်ရှိပြီ ပျောက်မသွားပါဘူး။
2. တိုက်ရိုက်ထိခိုက်မှုမှ ထွက်ပေါ်လာသော ဒဏ်ရာများကို မက်ခရိုဒဏ်ရာများ ဖြစ်သည့် ခြေချင်းဝတ်၊ အဆစ်လွဲသွားခြင်း၊ အရိုးကျိုးခြင်း စသည်ဖြင့် ဟုခေါ်သည်။
3. ထပ်ခါတလဲလဲဒဏ်ရာ အခြားတစ်ခုခု ဒါပေမယ့် မပြင်းထန်ပါဘူး။ ထပ်ခါတလဲလဲ သို့မဟုတ် ကြွက်သားများ အလွန်အကျွံအသုံးပြုခြင်း (Overuse Injury) အသေးအမွှားဒဏ်ရာ (Micro Trauma) ဟုခေါ်သည်။ ဤအုပ်စုသည် နာတာရှည်ဖြစ်သည်။

ဘော်လီဘော ဒဏ်ရာပုံစံများ

ဘော်လီဘောကစားသမားများ၏ အားကစားဒဏ်ရာပုံစံများ ဆေးပညာဂျာနယ်တွေမှာ သုတေသနတွေ ရှိတယ်။  1984 မှ 2015 ခုနှစ်အတွင်း ဒေတာစုဆောင်းခဲ့သည့် Timisoara Physical Education and Rehabilitation Journal သည် ဘော်လီဘောကစားခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေ့ရှိသော ဒဏ်ရာ ၅ ခုကို အကျဉ်းချုံးဖော်ပြထားသည်-

1. ခြေချင်းဝတ် _ ဘောလီဘောကစားသမားများတွင် အဖြစ်အများဆုံး ဒဏ်ရာမှာ ၃၂ ရာခိုင်နှုန်း ခန့် ရှိသည်။ ဘောလုံးသည် ပြင်းထန်စွာ ထိပ်မှ (Spike) သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့ခြင်း (Blogging) တွင် ပြင်းထန်စွာ ရိုက်မိသောအခါတွင် ပိုက်ကွန်ရှေ့တွင် ဖြစ်တတ်သည်။ ဘော်လီဘောကွင်း၏ ဗဟိုမျဉ်းကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့သော ပြိုင်ဘက်၏ ခြေဖြင့် ဆင်းသက်လေ့ရှိသည်။ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်အသင်းဖော်တွေရဲ့ ခြေဖဝါးကို နင်းမိသွားနိုင်ပါတယ်။ ခြေချင်းဝတ်ကို ညောင်းစေနိုင်ပါတယ်။
2. ဒူးတစ်ဝိုက်ရှိ အရွတ်များ ( Knee Sprain & Strain) သည် 17% ခန့်တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းသည် နာတာရှည် အရွတ်အရွတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အမျိုးသားဘော်လီဘောကစားသမားများအကြောင်း အချက်အလက်များ စုဆောင်းရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် လေ့လာချက်တစ်ခုရှိသည်။ 10 နှစ်ကြာကစားခဲ့သော အမျိုးသားဘော်လီဘောကစားသမားများသည် တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ အကြိမ် 500 ခုန်တက်ကာ အကြိမ်ရေ 2 သန်းခုန်တက်ကြသည်။
3. တစ်နာရီကို ကီလိုမီတာ 100 ကျော် အရှိန်နဲ့ ခုန်ပြီး ထိမှန်ခံရတဲ့အခါ လက်ချောင်းအဆစ်တွေ ညောင်းတာ 13% လောက် ဖြစ်တတ်ပါတယ် ။ အဲဒီအထဲမှာ ခုန်ချလာတဲ့ ဘောလုံးကို ဝတ်တယ်။ လက်ချောင်းများ သန်မာခြင်းမရှိပါက ညောင်းညာခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် အချို့သောလူများသည် အထိုင်မတည့်ခြင်း၊ မျက်ရည်ကျခြင်းနှင့် ပုံပျက်ခြင်းတို့ကို ကြုံတွေ့ရနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်များထက် ဘော်လီဘောကို စတင်ကစားသူများတွင် ပိုအဖြစ်များနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အပြင်းအထန်ကစားသော ဘော်လီဘောကစားသမားများသည် လှုပ်ရှားမှုမဖြစ်အောင် ၎င်းတို့၏လက်ချောင်းများကို ကောင်းစွာကာကွယ်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဆန့်မဟုတ်သော တိပ်ခွေကို အသုံးပြုကာ လက်ချောင်းများ၏ ကြွက်သားများနှင့် အရွတ်များကို သန်မာစေရန် လေ့ကျင့်ပေးရန်လိုအပ်သည်။ တစ်နာရီလျှင် ကီလိုမီတာ 100 သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော အမြန်နှုန်းရှိသော ဘောလုံးတစ်ခု၏ ဖိအားကို လက်ခံရရှိရန် ။
4. Lower Back Pain သည် 12% ခန့်တွင် ဖြစ်ပွားပြီး ကျောရိုးကျိုးခြင်းကို ဖြစ်စေလောက်အောင် ပြင်းထန်နိုင်သည်။ ကျောရိုးလှုပ်ရှားမှုတွေ အများကြီးရှိနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မကြာခဏ နောက်ပြန်လှုပ်ရှားမှုများပြီး ခုံးနေသော ဘော်လီဘောအသင်းတွင် အထိုင်ကျသူများ ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းအား လမ်းကြောင်းများစွာတွင် ထားရှိရမည် ဖြစ်ပြီး ပင့်ကူသည် ၎င်း၏နောက်သို့ မကြာခဏ ခုန်ကာ ကွေးသွားရမည် ဖြစ်သော ကြောင့် အရိုးများ အချင်းချင်း ဆောင့်မိသွားနိုင်သည်။ ဒါမှမဟုတ် လယ်ကွင်းထဲမှာ ပြုတ်ကျပြီး မြေကို ထိမိတာကြောင့် လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 
5. ပခုံးအရွတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း (Shoulder Strain & Sprain) သည် ၁၂ ရာခိုင်နှုန်း ခန့်တွင် တွေ့ရပြီး ဘော်လီဘောသည် လက်နှစ်ဖက်နှင့် လက်များကို ပါး ရိုက်သည့် အားကစားနည်းဖြစ်သောကြောင့် ပြိုင်ပွဲယှဉ်ပြိုင်ရန် ၂ လမှ ၃ လခန့် ကြာ မြင့်သည့် ရာသီ တစ်ခုတွင် ပါးရိုက်ခံရမည်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဦးစားပေး၍ ညာဘက် သို့မဟုတ် ဘယ်လက်ဖြင့် ပါးရိုက်ပါ ၊ ပြိုင်ပွဲရာသီ တစ်ခုလျှင် အကြိမ် 40,000 ။ ခိုင်လုံမှုမရှိပါက သို့မဟုတ် ပခုံးတစ်ဝိုက်ရှိ အရွတ်များ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ ရိုက်ရန်လိုအပ်ပါက ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် မျက်ရည်ယိုခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ပခုံးအဆစ်များ မတည်ငြိမ်မှု ဖြစ်စေနိုင်သည် ။ 

ဘော်လီဘောမှ ဒဏ်ရာများကို ကုသပါ။

ဘော်လီဘောဒဏ်ရာကို ကုသရာတွင် ပြင်းထန်မှုအလိုက် ကုသသည်။ ခွဲခြားထားသည်။ 

• အသေးစားဒဏ်ရာ (အပျော့စားဒီဂရီ) ဖြင့် အအေးမိ၍ နှိပ်နယ်ပေးရုံဖြင့် အနားယူပြီး ဆေးသောက်နိုင်ပါသည်။ 
• အလယ်အလတ် ဒီဂရီ ဒဏ်ရာ ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံး၊ လေ့ကျင့်မှု အတွက် အနားယူပါ။ 
• စုတ်ပြဲသည့်အထိ သို့မဟုတ် လုံးဝမကစားနိုင်လောက်အောင် ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာ အရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း သို့မဟုတ် အဆစ်များတွင် ပြဿနာရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် အာထရာဆောင်းစကင်န်ကဲ့သို့သော ထပ်လောင်းစစ်ဆေးမှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ပါသည်။ နောက်ထပ်အသေးစိတ်အချက်အလက်များကိုရရန် MRI ကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ ရောဂါရှာဖွေမှု တိကျမှုကို တိုးမြှင့်ပါ။ နောက်ထပ် ခွဲစိတ်ကုသမှုကို စဉ်းစားပါ။ 

အားကစားဒဏ်ရာများအတွက် ရှေးဦးသူနာပြုနည်း

အားကစားကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူများအတွက် ရှေးဦးသူနာပြုစုနိုင်သည် အပါအဝင် Price ၏ အခြေခံမူများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

• P (Protection) သည် ပျော့ပျောင်းသော အဆစ်များ၊ တုတ်ချောင်းများ အပါအဝင် ထပ်ခါတလဲလဲ ဒဏ်ရာများကို ကာကွယ်ပေးသည်။
• R (အနားယူပါ) နောက်ထပ်ဒဏ်ရာမရအောင် ဒဏ်ရာရတဲ့အပိုင်းကို အနားယူပါ။ 
• I (Ice) ရောင်ရမ်းခြင်းကို လျှော့ချရန်၊ ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရန်နှင့် ကြွက်သားများ ကျုံ့သွားခြင်းကို လျှော့ချရန် ရေခဲကို အသုံးပြုပါ။ 
• C (Compression) ရောင်ရမ်းခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ဆန့်သောအထည်ဖြင့် တင်းကျပ်ခြင်း။
• E (Elevation) ဒဏ်ရာရသောနေရာကို ရောင်ရမ်းခြင်းကိုလျှော့ချရန် ဒဏ်ရာရသောနေရာကို နှလုံးအဆင့်ထက် မြှင့်ပါ။

ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အားကစားသမားများအတွက် ရှေးဦးသူနာပြုနည်း

ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အားကစားသမားများအတွက် ရှေးဦးသူနာပြုနည်း လက်ရှိတွင် Police ဟုခေါ်သော နိယာမအသစ်တစ်ခု ပါ၀င်သည်-

• P (Protection) သည် ဒဏ်ရာရသော အစိတ်အပိုင်းကို နောက်ထပ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ထပ်ခါတလဲလဲ ဒဏ်ရာမဖြစ်အောင် တားဆီးပေးသည်။
• ခွင့်ပြုချက် O/L (Optimal Loading) ထည့်သွင်း စဉ်းစားခြင်း။ အားကစားသမားများသည် ဒဏ်ရာရသည့်နေရာကို ရွေ့လျားခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန်ချခြင်းဖြင့် လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်သင့်သည်။ တစ်သျှူးများကို ပြီးပြည့်စုံခိုင်ခံ့စေရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ အားကစားဆေးပညာကို အထူးပြုသော ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ရမည်။ အရိုးအထူးကုဆရာဝန် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ဆေးဝါးဆရာဝန် ကျွမ်းကျင်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံးများ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် အတူတကွစီစဉ်ပါ။ သို့သော် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးကို သုံးနိုင်သည်။ anti-inflammatory ဆေး လေဆာအသုံးပြုခြင်း။ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း စသည်တို့ကို အသုံးပြု၍ ဒဏ်ရာများမှ အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန်၊ 
• ရောင်ရမ်းခြင်း နှင့် ရောင်ရမ်းခြင်းကို လျှော့ချ ရန် Ice (Ice) Cold Compress ကို အရေပြားပေါ်တွင် တိုက်ရိုက် ရေခဲအိတ်များ မထားပါနှင့် ။
• ရောင်ရမ်းခြင်းကို လျော့ပါးစေရန် အထည်အလိပ်ဆန့်ဖြင့် C (Compression) ဖိသိပ်ခြင်း။ 
• E (Elevation) ရောင်ရမ်းခြင်းကို လျှော့ချရန် ဒဏ်ရာရသည့်နေရာကို နှလုံးအဆင့်ထက် မြင့်အောင် မြှင့်ပါ။

သို့သော် အားကစားဒဏ်ရာများကို မည်သို့ကာကွယ်နိုင်သနည်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းမပြုလုပ်မီနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပြီးနောက် နှစ်အလိုက် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုပြုလုပ်ရန် အကြံပြုထားသည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပါက တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး ကုသမှုခံယူရန် ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသရန် အကြံပြုထားသည်။