သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အမြင်အာရုံယိုယွင်းခြင်း။

ယိုယွင်းလာသောအခါ အထူးသဖြင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်က မလွဲမသွေ ပြောင်းလဲသွားမှာပါ။ အဲဒီထဲက တစ်ခုက မျက်လုံး ယိုယွင်းမှုပါ။ ရှောင်ရန်ခက်သည်။ ထို့ကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် မျက်ကြည်လွှာယိုယွင်းခြင်းအကြောင်း သိထားရန်မှာ လျစ်လျူမရှုသင့်ပေ။

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် macular degeneration အကြောင်း သိထားရန်

Age-Related Macular Degeneration (AMD) သည် မြင်လွှာတွင် အဝါရောင်အစက်များ (Drusen) ဖြင့် မြင်လွှာအတွင်း ရောင်ခြယ်အလွှာ အပြောင်းအလဲများနှင့်အတူ အမြင်အာရုံဆုံးရှုံးခြင်း (Central Visual Loss) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ (Retinal Pigment Epithelium) နှင့် သွေးကြောအသစ်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း (Choroidal Neovascular Membrane) သည် မြင်လွှာရောင်ခြယ်လွှာ ဆုံးရှုံးခြင်း (Retinal Pigment Epithelium (RPE) Loss))။မြင်လွှာအောက်ရှိ အရည်များ (Subretinal Fluid) တွင် သွေးယိုခြင်း၊ မြင်လွှာ (Subretinal သို့မဟုတ် Sup – RPE Hemorrhage) နှင့် မြင်လွှာအောက်ရှိ fibrosis (Subretinal Fibrosis)။

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် macular degeneration အမျိုးအစားများ

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် မျက်ကြည်လွှာယိုယွင်းခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ၂မျိုး ခွဲခြားထားသည် ။

1. သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် ခြောက်သွေ့သော အမြင်လွှာယိုယွင်းခြင်း (Dry AMD) သည် မြင်လွှာ (Drusen) တွင် အဝါရောင်အစက်အပြောက်များစွာကို တွေ့ရပြီး နောက်ပိုင်းအဆင့်များတွင် မျက်စိမှုန်ခြင်း (Geographic Atrophy) ဖြစ်နိုင်သည်။ အများအားဖြင့် မဖြစ်ပေါ်တတ်ပါ။ပြင်းထန်စွာ အမြင်အာရုံဆုံးရှုံးခြင်း။
2. သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် စိုစွတ်သော AMD သည် မြင်လွှာ၏ ပိုနက်သောအလွှာ (Choroidal Neovascular Membrane) တွင် ကြီးထွားလာသော သွေးကြောအသစ်များ ပါဝင်သည်။ မြင်လွှာအောက်မှာ အရည်ရှိတယ်။ သို့မဟုတ် မြင်လွှာအောက်ရှိ fibrosis သည် လူနာများ၏ 10 မှ 15% တွင်တွေ့ရှိပြီး ပြင်းထန်သောအမြင်အာရုံဆုံးရှုံးခြင်း၏အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။

အန္တရာယ်အချက်များ သိထားရမည်။

• အသက် – အသက် 75 နှစ်ကျော်ပါက အသက် 65 မှ 74 နှစ်ကြား လူများ၏ အန္တရာယ်သည် သုံးဆဖြစ်သည်။
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း- ဆေးလိပ်သောက်သူများသည် ဆေးလိပ်မသောက်သူများထက် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အမြင်အာရုံချို့ယွင်းခြင်းမှ အမြင်အာရုံဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ နှစ်ဆရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ဆေးလိပ်ဖြတ်ထားသူများသည် (Odd Ratio 1.13) အနည်းငယ် တိုးလာနိုင်ချေရှိပြီး အနှစ် 20 ထက်ပို၍ ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါက သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် macular degeneration နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင်အာရုံ ဆုံးရှုံးနိုင်ချေ မရှိပေ။
• မျိုးရိုးဗီဇ – လေ့လာမှုများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အချို့သော မျိုးရိုးဗီဇများသည် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေနှင့် ကုသမှုအပေါ် တုံ့ပြန်မှု နှစ်ခုလုံးတွင် ပါဝင်နေပါသည်။ ၎င်းသည် အနာဂတ်ကုသမှုရွေးချယ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်သည်။
• အခြားအချက်များ ပါဝင်သည်-
  • နှလုံးရောဂါ
  • သွေးတိုး
  • အမျိုးသမီး
  • လူဖြူလူမျိုး
  • မြင့်မားသောလက်စထရော
  • အဝလွန်ခြင်း။
  • အမြော်အမြင်ကြီးခြင်း။
  • မိသားစုရာဇဝင်
  • အရောင်ဖျော့သောမျက်ဝန်း

ရောဂါလက္ခဏာများ

• ရုပ်ထွက်ကို ကြည်လင်ပြတ်သားစွာ မြင်နိုင်သည် တဖြည်းဖြည်း သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် ဖြစ်သွားနိုင်သည်။
• အမြင်အာရုံဝေဝါးခြင်း။
• ပုံပျက်သွားတာကို ကြည့်ပါ။
• ပုံ၏အလယ်တွင် အနက်ရောင်အစက်ကို မြင်နိုင်သည်။

အချိန်မနှောင်းမီ ရောဂါရှာဖွေပါ။

သက်ကြီးရွယ်အိုများထံ ဆရာဝန်နှင့်ပြသသည့်အခါ မျက်မှန်ယိုယွင်းခြင်းအား ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အောက်ပါအဆင့်များ ပါဝင်ပါသည် ။

• အမြင်အာရုံ (Visual Acuity) အကဲဖြတ်ရန် နံပါတ်များကို ဖတ်ပါ
• မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်မှ အဏုကြည့်မှန်ခွဲ (Slit Lamp Biomicroscopy) အောက်တွင် စစ်ဆေးခြင်း။
• မြင်လွှာကို သေချာစစ်ဆေးရန် တပည့်များကို ဖောက်ထားသော အစက်များကို ပေးသည်။ နေကာမျက်မှန်ကို ပြင်ထားသင့်ပြီး ကိုယ်တိုင်မမောင်းပါနဲ့။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မျက်စိသူငယ်အိမ်ချဲ့ဆေးသည် မျက်စိမှုန်ဝါးလာပြီး မျက်လုံးကို အလင်းရောင် မခံနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဆေးသည် 4-6 နာရီကြာထိရောက်လိမ့်မည်။
• မြင်လွှာဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်း။
• မြင်လွှာ၏ အမျိုးမျိုးသော အလွှာများ၏ အခြေအနေကို အကဲဖြတ်ရန်၊ မြင်လွှာထူခြင်း၊ ဖောရောင်ခြင်းနှင့် မြင်လွှာအောက်ရှိ အရည် သို့မဟုတ် သွေးပမာဏတို့ကို အကဲဖြတ်ရန် မြင်လွှာကို Optical Coherence Tomography (OCT) စက်ဖြင့် သေချာစွာ စကင်န်ဖတ်ပါ။
• သက်ကြီးပိုင်းလူနာတစ်ဦးတွင် စိုစွတ်သော AMD ၏လက္ခဏာများတွေ့ရှိပါက မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်သည် Fundus Fluorescein နှင့် Indocyanine Green Angiography (FFA နှင့် ICGA) တို့ကို အသုံးပြု၍ ဆေးထိုးပေးမည်ဖြစ်ပါသည်။

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် macular degeneration ကိုကုသခြင်း။

• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနှင့် ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ချခြင်းကဲ့သို့သော အန္တရာယ်ရှိသော အကြောင်းရင်းများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ သွေးတိုးရောဂါကို ကုသပါ။
• သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် ခြောက်သွေ့သော macular degeneration (Dry AMD) ကို ကုသရာတွင် AREDS နှင့် AREDS2 လေ့လာမှုများအရ အာဟာရဖြည့်စွက်စာများ (Antioxidant and Mineral Supplementation) ပေးခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်၊ Geographic Atrophy သို့မဟုတ် Wet AMD) သည် 25% ဖြင့် ရုပ်ပုံအလယ်ဗဟိုတွင် အမြင်အာရုံဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ 19% လျှော့ချသည်။
• စိုစွတ်သောအသက်အရွယ်ဆိုင်ရာ macular degeneration (Wet AMD) ကို ကုသခြင်းသည် လက်ရှိတွင် အထိရောက်ဆုံးနှင့် လူကြိုက်အများဆုံး ကုသမှုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို သွေးကြောအရည်ထဲသို့ ထိုးသွင်းထားသော သွေးကြောကြီးထွားမှုဆန့်ကျင်ဆေးကို အသုံးပြု၍ ကုသသည်။ လက်ရှိတွင် မူးယစ်ဆေးဝါးအုပ်စု ၂ ဖွဲ့ရှိသည်။
  1. Anti-Vascular Endothelial Growth Factor (Anti-VEGF) : Faricimab၊ Brolucizumab၊ Ranibizumab၊ Bevacizumab
  2. သွေးကြော Endothelial Growth Factor Trap (VEGF-Trap) : Aflibercept
• စိုစွတ်သော AMD လူနာများအတွက် အခြားသော ကုသမှုများတွင် အအေးခံလေဆာကုထုံး ပါဝင်သည်။ (Photodynamic Therapy)၊ လေဆာပူဖြင့် ကုသခြင်း (Laser Photocoagulation)၊ မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်မှ လူနာတစ်ဦးစီအတွက် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုချင်းအလိုက် စဉ်းစားပေးမည်ဖြစ်သည်။