ကူးစက်ခံရပြီးနောက် COVID-19 လူနာများတွင် ပေါက်ဖွားသည့်ကာလနှင့် ပြင်းထန်မှု မတူညီပါ။ ပြင်းထန်သောရောဂါလက္ခဏာများနှင့်စက်လေဝင်လေထွက်လိုအပ်သောလူနာများတွင် လေဝင်လေထွက်ကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ချိန်ညှိထားပြီး ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ အောက်ဆီဂျင် လုံလောက်စွာ မထည့်ရသေးပါက၊ ဆရာဝန်သည် နှလုံးနှင့် အဆုတ်၏လုပ်ဆောင်မှုကို ပံ့ပိုးပေးသည့် ECMO အပါအဝင် ကုသမှုရွေးချယ်စရာများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည်ဖြစ်သည်။ အားနည်းနေချိန်မှာ နှလုံးနဲ့ အဆုတ်တွေကို အလုပ်လုပ်ဖို့ ကူညီပေးတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အထောက်အကူတစ်ခုပါ။ COVID-19 လူနာများ အသက်ရှင်နိုင်ခြေကို တိုးမြင့်စေပါသည်။
COVID-19 က မင်းထင်ထားတာထက် ပိုပြင်းထန်တယ်။
COVID-19 သည် လူ့အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာဆဲလ်များကို တိုက်ရိုက်ပျက်စီးစေသည်။ ထို့ကြောင့် လူနာအများစုသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ ရှိနေကြသည်။ ၎င်းသည် သွေးတိုးခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။ အဆုတ်သွေးတိုးရောဂါ အဆုတ်နှင့် သွေးကြောများအတွင်းရှိ အရည်များသည် ဆဲလ်များမှ လွတ်မြောက်စေသည်။ ထို့ကြောင့် အဆုတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း (သို့) ရောင်ရမ်းခြင်း (COVID-19) ဗိုင်းရပ်စ်သည် ဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးရုံသာမကဘဲ၊ ဒါပေမယ့် အဆုတ်အတွင်း သွေးဖိအားကို ထိန်းပေးတဲ့ စနစ်ကိုလည်း ပျက်စီးစေပါတယ်။ အဆုတ်၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပျက်စီးစေသည်။ ထို့ကြောင့် COVID-19 ပိုးများ သွေးကြောထဲသို့ ဝင်ရောက်လာပါက၊ ပြီးမှ သွေးကြောနံရံကို ချိတ်ပါ။ သွေးကြောတွေ သွေးကြောတွေ ပျက်စီးကုန်တယ်။ ထို့ကြောင့် အချို့သောလူနာများသည် ischemic heart disease လူနာများနှင့် ဆင်တူသော လက္ခဏာများ ရှိနေပါသည်။
2020 ခုနှစ် ဧပြီလတွင်ထုတ်ဝေခဲ့သော JAMA (အမေရိကန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့) တွင်ထုတ်ဝေခဲ့သော New York ရှိ တက္ကသိုလ်ဆေးရုံကွန်ရက်တစ်ခုမှ အချက်အလက်များအရ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ 60% သည် ကူးစက်ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ ရေရှည်တွင် COVID-19 ဝေဒနာရှင်များတွင် COVID-19 ရှိနေသည်။ 15 – 20% နှင့် ဆေးရုံတက်ရန် အခွင့်အလမ်း 20% နှင့် 5 – 10% သည် ICU တွင် ရှိနေပြီး ထက်ဝက်သည် COVID-19 လူနာ 19 ယောက်တွင် ICU တွင် နေရသည့် လေဝင်လေထွက်ကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်ပြီး 80% အထိ သေဆုံးနိုင်ခြေရှိသည်။
ECMO စက်များဖြင့် COVID-19 လူနာများ
လေဝင်လေထွက်ကုထုံးကို အသုံးမပြုနိုင်သော အတိုင်းအတာအထိ နှလုံးနှင့် အဆုတ်များ ပျက်စီးသွားပါက၊ လူနာ၏အသက်ကို ကယ်တင်ရန်အတွက် ECMO (Extracorporeal Membrane Oxygenation) ဟုခေါ်သော နောက်ထပ်ကိရိယာတစ်ခုကို နှလုံးနှင့် အဆုတ်များ အားနည်းနေချိန်တွင် အစားထိုးရန်နှင့် အပြည့်အဝ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ခွင့်ပြုပေးရမည်ဖြစ်သည်။ လူနာကို ကုသရန် အသုံးပြုသည့်ကြာချိန်သည် အထူးကုဆရာဝန်၏ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုပေါ်တွင် အဓိကမူတည်ပါသည်။
ECMO စက်၏ ထည့်သွင်းမှုပုံစံကို ပုံစံ ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည် ။
- VV – ECMO သည် အဆုတ်တွင်သာ အသုံးပြုသော ဓာတ်ငွေ့ လဲလှယ်မှုစနစ်။ သွေးများကို သွေးပြန်ကြောမှ စုပ်ထုတ်ပြီး သွေးပြန်ကြောစနစ်သို့ ပြန်လည် စုပ်ယူသည်။
- VA – ECMO သည် နှလုံးနှင့် အဆုတ်ကို ပံ့ပိုးရန် လိုအပ်သည့် ကိစ္စများတွင် အသုံးပြုသည့် ဓာတ်ငွေ့များ ဖလှယ်ရန်နှင့် သွေးစီးဆင်းမှုကို ပံ့ပိုးပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ သွေးသည် သွေးနီဥအဖြစ်သို့ မပြောင်းမီ သွေးပြန်ကြောစနစ်မှ ထုတ်ယူပြီးနောက် သွေးကြောစနစ်သို့ ပြန်သွားပါသည်။ ၎င်းသည် နှလုံးခွဲစိတ်မှုဆိုင်ရာ ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် အသုံးပြုသည့် စနစ်နှင့် ဆင်တူသည်။
ELSO (The Extracorporeal Life Support Organization) မှ COVID-19 လူနာများတွင် ECMO စက်များအသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ စာရင်းဇယားအစီရင်ခံစာအရ 2020 ခုနှစ် မေလ 25 ရက်နေ့အထိ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ECMO စက်များ လိုအပ်သည့် လူနာပေါင်း 975 ခန့်ရှိပြီး၊ ပြန်လာသည်အထိ အသက်ရှင်ကျန်နေသေးသည့် စာရင်းဇယားများနှင့်အတူ၊ ဆေးရုံမှ ECMO စက်များကို အသုံးပြုသည့် အခြားသော အဆုတ်ရောဂါများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက 51% ရှိသည်။ အသက်ရှင်နှုန်း 60% သည် ECMO စက်ကို အသုံးပြု၍ လူနာ၏ အသက်ရှင်နိုင်ခြေကို တိုးမြင့်စေသည်ဟု ညွှန်ပြပါသည်။ သို့သော် COVID-19 လူနာများ သေဆုံးနိုင်ခြေရှိသည်။ ECMO စက်ကို အသုံးပြုထားရင်တောင် COVID-19 ရောဂါပိုးဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ စနစ်တွေကို မအောင်မြင်မချင်း ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ပါတယ်။ ၎င်းသည် လူနာ၏ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ပြင်းထန်မှုအပေါ်တွင် များစွာမူတည်သည်။
COVID-19 လူနာများအတွက် ECMO စက်များ၏ အကျိုးကျေးဇူးများ
COVID-19 လူနာများအတွက် ECMO စက်များ၏ အထင်ရှားဆုံး အကျိုးကျေးဇူးများမှာ- လူနာများ၏ အသက်ရှင်နှုန်းကို တိုးမြှင့်ပေးသည်။ သို့သော် လူနာတွင် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများစွာ ချို့ယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာနိုင်ခြင်း မရှိလျှင်ကော။ ECMO စက်ကိုအသုံးပြုခြင်းသည် လူနာအတွက် အကျိုးရှိမည်မဟုတ်ပါ။ ကျွမ်းကျင်သောအထူးကုဆရာဝန်များသည် လူနာကို အမှန်တကယ်အကျိုးရှိစေရန်အတွက် ECMO စက်ကိုအသုံးပြုရန် လိုအပ်ကြောင်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည်ဖြစ်သည်။
လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာ Atthapoom Susuphaat ဘန်ကောက်နှလုံးဆေးရုံ လူနာများကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်နေပြီ ဟု ဆွေးနွေးရာတွင် “လက်ရှိတွင် Bangkok Heart Hospital ရှိ နှလုံးနှင့် အဆုတ် အထောက်အကူပြုစက် ECMO သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခေတ်အမီဆုံးသော ကိရိယာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းမီပြီး ကမ္ဘာအနှံ့ ကုသရာတွင် အသုံးပြုသည့် နောက်ဆုံးပေါ် မျိုးဆက်သစ် စက်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဝန်ထမ်းများသည် ECMO စက်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုတတ်စေရန် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားပါသည်။ အရေးကြီးသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့သည် လူနာများအား သင့်လျော်သလို ရွှေ့ပြောင်းပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ဒါကြောင့် COVID-19 လူနာပဲဖြစ်ဖြစ် အထွေထွေလူနာပဲဖြစ်ဖြစ်။ ကဏ္ဍတိုင်းအတွက် စောင့်ရှောက်မှုပေးဖို့ အဆင်သင့်ပါပဲ။”
