သွေးလွှတ်ကြော အသံတိတ်အန္တရာယ်၊ ပြင်းထန်သောအန္တရာယ်

Aorta သည် ခန္ဓာကိုယ်တွင် အကြီးဆုံးသော သွေးကြောဖြစ်သည်။ aorta နှင့် ပြဿနာဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းများ သွေးကြောနံရံများယိုယွင်းခြင်းစသည့် အကြောင်းအရင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့် သွေးကြောများ ပုံမှန်ထက် ကြီးလာသည်အထိ ဖောရောင်လာတတ်ပါသည်။ အရေးကြီးသည်မှာ သတိပေးလက္ခဏာများ မရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ခြေကို စောစီးစွာ အကဲဖြတ်ရန် ဆရာဝန်နှင့် ပုံမှန်ပြသခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ကာကွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ကြီးမားသောသွေးလွှတ်ကြောပြဿနာများ

aortic disease နဲ့ ဖြစ်ပွားတဲ့ ပြဿနာတွေကို အုပ်စုကြီး ၂ ခု ခွဲထားပါတယ် ။ 

1) အဖြစ်အများဆုံး aortic aneurysm သည် ဝမ်းဗိုက်သွေးကြောကျဉ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ အများစုမှာ သက်ကြီးရွယ်အိုလူနာများ၊ အမျိုးသားများ၊ အသက် ၆၅ နှစ်အထက်များဖြစ်ပြီး ဆေးလိပ်သောက်သည့် ရာဇဝင်ရှိသည်။ မိသားစုအတွင်း တစ်စုံတစ်ယောက်သည် သွေးလွှတ်ကြော သွေးကြောပေါက်ခြင်း (Aortic aneurysm) ရှိခြင်း (Aortic aneurysms) သည် ဝမ်းဗိုက်တွင်သာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဒါပေမယ့် ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ သွေးကြောကြီးတွေမှာ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။ ဝမ်းဗိုက်သွေးကြောပေါက်ခြင်းမျှသာ။ ဒါဟာ ဘုံရပ်တည်ချက်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းသည် နှလုံးမှ သွေးများ မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း စီးဆင်းနေသည့် အနေအထား ဖြစ်သည်။ ဝမ်းဗိုက်ဧရိယာရှိ သွေးကြောများဆုံရာသို့ ရောက်သည်အထိ အဲဒါက သွေးလှည့်ပတ်မှုရဲ့ အချက်ပါ။ ဒီဒေသမှာ သက်ရောက်မှုရှိတယ်။ ၎င်းသည် aortic aneurysms မကြာခဏဖြစ်နိုင်ချေရှိသောအချက်ဖြစ်သည်။ ရင်ဘတ်တွင် သွေးလွှတ်ကြော သွေးကြောပေါက်ခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေတွင်၊ သွေးလွှတ်ကြော ပေါက်ပြဲပါက လူနာသည် ဆေးရုံမတက်မီ ရုတ်တရက် သေဆုံးနိုင်ခြေရှိသည်။ အဲဒါက 90% ကျော်တယ်။ 

Aortic aneurysms သည် အချိန်၏ 80% အထိ လက္ခဏာများပြခဲပါသည် ။ 20% က သာ ရောဂါလက္ခဏာများပြနိုင်သည်။ အဖြစ်များဆုံးလက္ခဏာများမှာ ဆရာဝန်ပြရန်လိုသော ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း ( abdominal aortic aneurysm ) တွင် ဆရာဝန်မှပြသမည်ဖြစ်ပါသည် ။ အရေးယူ၍ ရောဂါဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဝမ်းဗိုက်အတွင်း လက္ခဏာများသည် အကြောင်းရင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ရောဂါလက္ခဏာများ အတိအကျ မသိရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ လူနာတွေက သူတို့မှာ ဒီရောဂါရှိမှန်း မသိကြဘူး။ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးရန် လာရောက်ခြင်း စသည်တို့ကို မတော်တဆ တွေ့ရှိနိုင်သည်။

သို့သော် သွေးလွှတ်ကြောသွေးလွှတ်ကြောကို အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ကုသမှုခံယူပါက သွေးပေါင်ချိန် အများအပြားမရှိပါ။ ခွဲစိတ်မှုအတွင်း သေဆုံးမှုနှုန်းသည် 1-3% သာရှိသည်။  မြန်မြန်သိပြီး မြန်မြန်ကုသလေ၊ ရှင်သန်မှုနှုန်း မြင့်မားလေလေပါပဲ။ ယိုယွင်းနေသော သွေးလွှတ်ကြောနံရံများတွင် အသက်အရွယ်နှင့် ကျား-မ အပါအဝင် အရေးကြီးသော အကြောင်းရင်းများ ပါဝင်နိုင်သည်။ အမျိုးသားများသည် အမျိုးသမီးများထက် သွေးကြောဆိုင်ရာ သွေးယိုခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပြီး ပြုပြင်၍မရသော အချက်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားသည့် အချိုးအစား မှာ 4:1 ဖြစ်သည်။ ပြုပြင်နိုင်သော အကြောင်းရင်းများမှာ- သွေးတိုးနှင့် ဆီးချိုရောဂါကဲ့သို့သော ဆက်စပ်ရောဂါများ ကြောင့်ဖြစ်သည်။သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကို ကောင်းစွာမထိန်းနိုင်လျှင် သွေးကြောများပိုမိုဆိုးရွားလာမည်ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် သွေးကြောများ ရောင်ရမ်းစေသည့် အခြားသော အကြောင်းအရင်းများ သွေးပေါင်ချိန်ဖြစ်စေနိုင်သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာရောဂါများ အပါအဝင် အသက် 30 မှ 40 နှစ်ကြား ဆရာဝန်များနှင့် ကုသရေးနည်းပညာများ တပ်ဆင်ထားသော ဆေးရုံတွင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု စစ်ဆေးရန် လာရောက်နိုင်ပါသည်။ 

2) သွေးလွှတ်ကြော ပေါက်ပြဲပြီး တိုက်စားသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သွေးကြောနံရံများသည် ရေပိုက်များနှင့်တူသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သွေးကြောနံရံ ၃ လွှာပါ၀င်ပြီး သွေးတိုးရောဂါရှိသူများသည် ၎င်းတို့၏ သွေးကြောနံရံအချို့ ကွဲထွက်နိုင်ခြေရှိသည်။ ပုံမှန်ပိုက်များမှတဆင့် သွေးများ စီးဆင်းနေမည့်အစား ဒါပေမယ့် သွေးကြောတွေ တိုက်စားသွားတဲ့အခါ သွေးကြောနံရံတွေ စုတ်ပြဲသွားတဲ့အထိပါပဲ။ ဒါက သွေးပုံမှန်မစီးနိုင်တော့ဘူး။ ဦးနှောက်သို့ စီးဆင်းရန် လိုအပ်သော သွေးကြောများ ဖြစ်ပါက၊ ၎င်းသည် ဆက်လက်တိုက်စားနေပြီး ပုံမှန်သွေးစီးဆင်းမှုကို ပိတ်ဆို့ရန် အခွင့်အလမ်းရှိသည်။ အဲဒါက သွေးတွေက ဦးနှောက်ဆီကို မရောက်နိုင်ဘူး။ ဦးနှောက်သေခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် သွေးကြောကျဉ်းရောဂါဖြစ်လျှင်လည်း အန္တရာယ်ရှိသည်။ သွေးကြောများတိုက်စားမှုဖြစ်ပွားသည့်နေရာပေါ်တွင်မူတည်သည်။ Aortic Dissection ၏ အဓိက လက္ခဏာမှာ ပြင်းထန်သော ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ နာကျင်မှုက နောက်ကျောဘက်သို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်။ 

သွေးလွှတ်ကြောကို ကုသပါ။

aortic aneurysms နှင့် ruptured aorta ကို ကုသရန် နည်းလမ်းမှာ ကွဲပြား သော ခွဲစိတ် ကုသမှု နည်းလမ်းများ အပါအဝင် ကွဲပြားသော ခွဲစိတ် ကုသမှု နည်းစနစ်များဖြင့် ဖြစ်သည် ။ 

1. ရင်ဘတ် သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်မှတဆင့် ခွဲစိတ်မှုဖွင့်ပါ။ သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါဗေဒ၏တည်နေရာပေါ် မူတည် သွေးကြောအတုများ အစားထိုးရန် 
2. stent ဖုံးထားသော သွေးလွှတ်ကြောအတုကို ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ခွဲစိတ်ခြင်း။ 3-4 စင်တီမီတာ အရွယ်အစားရှိ ခြေထောက်သွေးလွှတ်ကြောအတွင်း သေးငယ်သော ခွဲစိတ်မှုမှတစ်ဆင့် အသက် 65 နှစ်နှင့်အထက် သို့မဟုတ် ဆီးချို၊ သွေးတိုး၊ အဆုတ်ရောဂါနှင့် ယခင်ဝမ်းဗိုက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝင်ရှိသူများ၊ ရင်ဘတ်ခွဲစိတ်မှု အကြိမ်များ သို့မဟုတ် နှလုံးရောဂါလည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။ 

သွေးကြောကြီးတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ပါ။

သင့်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ခြင်းက သင့်သွေးလွှတ်ကြောကို သန်မာစေဖို့အတွက် အရေးကြီးပါတယ် ။

• နာတာရှည်ရောဂါရှိသူများသည် ဆီးချိုရောဂါကဲ့သို့သော သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကို ကောင်းစွာထိန်းချုပ်သင့်သည်။ သွေးဖိအားကိုထိန်းပါ။ သွေးတွင်း lipid ပမာဏကို ထိန်းညှိပေးသည့် ဆေးကို ပုံမှန်သောက်ခြင်းဖြင့် သွေးကြောများ ယိုစိမ့်မှု မြန်သထက် မြန်မြန် ယိုယွင်းလာမှုကို တားဆီးပေးသည်။ 
• ဆေးလိပ်သောက်သူများသည် ဆေးလိပ်ဖြတ်နိုင်လျှင် သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ 
• အန္တရာယ်များသောအုပ်စုတွင်ရှိကြောင်းသိသူများသည် ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အာထရာဆောင်း သို့မဟုတ် CT စကင်န် ကဲ့သို့သော စစ်ဆေးမှု (Screening) ကို အစမှစ၍ စစ်ဆေးရန် အန္တရာယ်ရှိနေကြောင်း ဆရာဝန်အား အသိပေးသင့်သည်။ 

thoracic aneurysm ဖြစ်နိုင်ခြေရှိလျှင် သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်အောင့်သောလူနာများတွင် အချိန်မီစစ်ဆေးပြီး ကုသမှုခံယူရန် ဆရာဝန်ထံ အမြန်ပြသသင့်သည်။