Myeloma အကြောင်း သိပါရစေ
Myeloma သည် သွေးကြောဆိုင်ရာ ကင်ဆာအားလုံး၏ 15% ခန့်ရှိသော သွေးကြောဆိုင်ရာ ကင်ဆာဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် လူ 100,000 လျှင် 4 ဦး ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး အသက် 60 နှင့် 75 နှစ်ကြား သက်ကြီးရွယ်အိုလူနာများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိပါသည်။ ၎င်းသည် Plasma Cell ဟုခေါ်သော ရိုးတွင်းခြင်ဆီအတွင်း သွေးဖြူဥအမျိုးအစားခွဲဝေမှု မူမမှန်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎) ပုံမှန်အခြေအနေတွင်၊ ပလာစမာဆဲလ်များသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို လုပ်ဆောင်ပေးသည့် ပရိုတင်းများကို ထုတ်လုပ်ရန် တာဝန်ရှိသည်။ Immunoglobulin (Immunoglobulin) ပလာစမာဆဲလ်များ ပုံမှန်မဟုတ်၍ myeloma ရိုးတွင်းခြင်ဆီ ကင်ဆာဖြစ်လာသောအခါတွင်၊ immunoglobulin ထုတ်လုပ်မှုတွင် မူမမှန်တော့ပါ။ M-Protein (Monoclonal Protein; M – Protein) ဟုခေါ်သော ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အချို့သော ပရိုတင်းများ တိုးလာစေသည်။ သွေးအားနည်းခြင်း၊ ကျောက်ကပ်ပျက်ခြင်း၊ အရိုးပွခြင်း သို့မဟုတ် အရိုးကျိုးခြင်း အပါအဝင် ရောဂါ၏ အဖြစ်များသော လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ နှင့်သွေးထဲတွင် hypercalcemia အချို့သောလူနာများတွင် ကျောရိုး သို့မဟုတ် နံရိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ပလာစမာစီတိုမာဟုခေါ်သော ပလာစမာဆဲလ်အကျိတ်တစ်ခု ပါလာနိုင်သည်။ တခါတရံ ကျောရိုးပေါ်တွင် ဖိသိပ်မှုရှိသည်။ ခါးနာခြင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်အားနည်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။
myeloma ရောဂါရှာဖွေခြင်း။
- ရိုးတွင်းခြင်ဆီဆန္ဒ ပုံမှန်မဟုတ်သော ပရိုတိန်းများထုတ်လုပ်သည့် ပလာစမာဆဲလ်များကို ရိုးတွင်းခြင်ဆီတွင် တွေ့ရှိသည်။
- သွေးထဲတွင် M ပရိုတင်းဓာတ်ကို ရှာဖွေခြင်း။ သွေးနီဥများ နည်းပါးခြင်းကိုလည်း ခံစားရနိုင်သည်။ သွေးတွင်း ကယ်လ်စီယမ် ပမာဏ မြင့်မားခြင်း။ နှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက်တန်ဖိုးများ
- ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ အရိုးများကို ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Skeletal Bone Survey) သည် အရိုးဒဏ်ရာများ (Lytic Lesion)၊ အရိုးပါးလွှာခြင်း (Osteopenia) သို့မဟုတ် ရောဂါကြောင့် အရိုးများ ကျိုးသွားသည်ကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ (Pathological Fracture) ခါးနာခြင်း သို့မဟုတ် ကျောရိုးကျိုးခြင်းအချို့တွင် MRI သို့မဟုတ် CT Scan ဖြင့် ထပ်မံစစ်ဆေးရန် လိုအပ်ပါသည်။
- ပုံမှန်မဟုတ်သော ပရိုတင်းဓာတ်များ သင့်ကျောက်ကပ်မှ ယိုစိမ့်ခြင်းရှိမရှိ သိရန် သင့်ဆီးကို စမ်းသပ်ပါ။
myeloma ၏အဆင့်များ
သွေးထဲတွင် ကြက်ဥဖြူပရိုတင်း (Albumin)၊ Beta2 microglobulin အဆင့်၊ သွေးထဲတွင် LDH အဆင့်နှင့် အရိုးအတွင်းရှိ ခရိုမိုဆုန်းရလဒ်များအပေါ် မူတည်၍ myeloma ကင်ဆာ (Revised International Staging System (R-ISS)) အဆင့် ၃ ဆင့်ရှိသည်။ မျိုးစပ်ခြင်း (FISH) တွင် အလင်းဝင်ပေါက် စမ်းသပ်မှုဖြင့် ခြင်ဆီ
Myeloma ရိုးတွင်းခြင်ဆီကင်ဆာကို ကုသပါ။
myeloma ကုသမှုသည် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ကြီးမားသော တိုးတက်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။ ခေတ်မီဆေးပညာ (Novel Agent Therapy) ကိုအသုံးပြုခြင်းသည် ကုသမှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်သောတုံ့ပြန်မှုဖြင့် ပိုမိုထိရောက်စေသည်။ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းတယ်။ သမားရိုးကျ ဓာတုကုထုံးထက် အသက်ပိုရှည်စေသည်။ (Conventional Chemotherapy) ထို့ကြောင့် လက်ရှိ စံပြုကုသမှုသည် Proteasome Inhibitor အုပ်စု (Bortezomib, Carfilzomib) နှင့် Immunomodulatory Drugs အုပ်စု (Lenalidomide, Thalidomide, Pomalidomide) မှ ဆေးဝါးများ အပါအဝင် ခေတ်မီဆေးဝါးများ ပါဝင်သော ဓာတုဆေးဝါးဖော်မြူလာကို အသုံးပြုရန် အကြံပြုထားသည်။
အသက် 65 နှစ်အောက်နှင့် ကျန်းမာသောလူနာများသည် ဓာတုကုထုံးခံယူပြီးနောက် ရောဂါတုံ့ပြန်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိပြီးနောက် autologous stem cell အစားထိုးကုသမှုခံယူသင့်သည်။ ဤကုသမှုသည် myeloma ကင်ဆာကို သက်သာပျောက်ကင်းစေပြီး သင်၏သက်တမ်းကို တိုးမြင့်စေပါသည်။
ရောဂါသက်သာလာသောအခါတွင်၊ myeloma ကင်ဆာကို သက်သာပျောက်ကင်းစေရန် (Maintenance Therapy) ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် စဉ်ဆက်မပြတ် ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုနေရဆဲဖြစ်သည်။
