အဆုတ်ကင်ဆာ

အဆုတ်ကင်ဆာ

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ အဆိုအရ ကင်ဆာလူနာတိုင်းတွင် သေဆုံးကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အဆုတ်ကင်ဆာသည် ကင်ဆာဖြစ်စေသည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းဖြစ်သည်။၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အဆုတ်ကင်ဆာကြောင့် လူပေါင်း ၁,၅၉၀,၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်ပွားသူ ၈,၄၀၃ ဦးအထိ တွေ့ရှိခဲ့သည်။အဆုတ်ကင်ဆာသည် အမျိုးသားများတွင် အမျိုးသမီးများထက် ပိုမိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။ အသက်ကြီးသူများတွင် ငယ်ရွယ်သူများထက် ပိုတွေ့ရတတ်သည်။

အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်စေတယ်။

အဆုတ်ကင်ဆာသည် လျင်မြန်စွာကြီးထွားလာသော အဆုတ်အကျိတ်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အနီးနားရှိ အင်္ဂါများကို ပျံ့နှံ့စေပါသည်။ အခြားအင်္ဂါများသို့ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်သည်။၎င်းသည် အဆုတ်တစ်သျှူးရှိ ဆဲလ်များမှ ပုံမှန်မဟုတ်သော လျင်မြန်စွာ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ကွဲထွက်သွားသည်။ ပြင်ပနှင့် အတွင်းပိုင်း အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

• ပြင်ပအကြောင်းအရင်းများ တွင် စီးကရက်များတွင် ကင်ဆာဖြစ်စေသော ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ညစ်ညမ်းမှုအမျိုးမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ ဆဲလ်ပြောင်းလဲမှုများကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဘယ်ပြင်ပအချက်တွေက တားဆီးလို့လဲ။
• အတွင်းအချက်များ တွင် မျိုးရိုးဗီဇချို့ယွင်းချက်များ သို့မဟုတ် ဆဲလ်များ ယိုယွင်းခြင်း ပါဝင်သည်။ ဒါက ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ ဆဲလ်တွေကို ပြုပြင်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

အဆုတ်ကင်ဆာအတွက် အဓိကအန္တရာယ်မှာ စီးကရက်၊ တိုက်ရိုက်ဆေးလိပ်သောက်သူများနှင့် အခြားစီးကရက်မီးခိုးမှ သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ဆေးလိပ်သောက်သူများဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် Radon နှင့် Asbestos ကဲ့သို့သော ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေများမှ ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။

အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါလက္ခဏာများ

လူနာများသည် နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ချောင်းဆိုးသွေးပါခြင်း ဖြင့် ဆရာဝန်ထံ မကြာခဏ လာတတ်သော်လည်း ရောဂါ တိုးလာသောအခါ၊ အဆုတ်ထဲမှာ လက္ခဏာတွေ အပြင် လာတတ်ကြတယ်။ ရောဂါလက္ခဏာများသည် မည်သည့်အင်္ဂါမှ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သွားခြင်းအပေါ် မူတည်ပါသည်။ ၎င်းသည် ရောဂါပျံ့နှံ့နေသည့် အနီးနားရှိ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားနေရာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ လက္ခဏာများသည် ကင်ဆာပြန့်ပွားသည့်နေရာကို မူတည်ပြီး လက်မောင်းအောက်သို့ ဖြာထွက်နေသည့် ပခုံးနာကျင်ခြင်းကဲ့သို့သော မျက်ခွံများ နီရဲနေပါသည်။ တစ်ဝက်လောက်တောင် ချွေးမထွက်ဘူး။ လက္ခဏာများမှာ မျက်နှာရောင်ရမ်းခြင်း၊ လည်ပင်းရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အိပ်မပျော်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် အော့အန်ခြင်းအုပ်စု ခါးနာအုပ်စု ဆီးသွားခြင်းကို မထိန်းနိုင်ပါ။ ခြေထောက်တွေ ထုံကျင်ပြီး အားနည်းတယ်။ ညှပ်ရိုးဧရိယာတွင် အဖုတစ်ခုတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကိုယ်အလေးချိန် အမြန်ကျခြင်း စသည်တို့

အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါရှာဖွေပါ။

အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါလက္ခဏာ ရာဇဝင်နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုဖြင့် စတင်သည်။ ရင်ဘတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းနှင့် ရင်ဘတ် CT စကင်န်များအပါအဝင် ညွှန်ပြချက်များအရ နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။ သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်ဧရိယာကို လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း စစ်ဆေးခြင်း။ အဆုတ်စစ်ဆေးခြင်း၏ ပုံရိပ်ဖော်လာသောအခါတွင် ကင်ဆာရောဂါဟု သံသယဖြစ်ဖွယ် ဒဏ်ရာများကို တွေ့ရှိရသည်။ ရောဂါဗေဒရလဒ်များနှင့်အတူရောဂါရှာဖွေအတည်ပြုရန်အမြဲတမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုရှိရပါမည်။

bronchoscope ထဲသို့ endoscope ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် အနာမှဆဲလ်နမူနာများကို ရယူနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် သင့်တော်မှုပေါ်မူတည်၍ ရင်ဘတ်နံရံကို ထိုးဖောက်ရန် အပ်တစ်ချောင်းကို အသုံးပြုပါ။ ရောဂါဗေဒစစ်ဆေးမှုများသည် ပုံမှန်မဟုတ်သောဆဲလ်များအကြောင်း ပိုမိုသိရှိနိုင်စေပါသည်။ ထို့အပြင် ကင်ဆာဆဲလ်များကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကင်ဆာဆဲလ်အမျိုးအစားများကိုလည်း ခွဲခြားနိုင်သည်။ အဆုတ်ကင်ဆာကို သေးငယ်သောဆဲလ်အမျိုးအစားများ (Small Cell Lung Cancer) နှင့် သေးငယ်သောဆဲလ်မဟုတ်သော အမျိုးအစားများ (Non-Small Cell Lung Cancer) ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။

အဆုတ်ကင်ဆာရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိလာတဲ့အခါ နောက်တစ်ဆင့်သည် ရောဂါ၏တိုးတက်မှုကို အကဲဖြတ်ရန် နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် အရိုးစကင်န်အပါအဝင် ကင်ဆာအဆင့် ဦးနှောက်လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၊ PET/CT စကင်န်များ စသည်တို့သည် ရောဂါအခြေအနေအတွက် သင့်လျော်သောကုသမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်။

အဆုတ်ကင်ဆာကုသမှု

အဆုတ်ကင်ဆာကုသမှုကို ကင်ဆာအမျိုးအစားအလိုက် ခွဲခြားထားပါသည်- ဆဲလ်ငယ်အမျိုးအစား (Small Cell Lung Cancer) နှင့် သေးငယ်သောဆဲလ်မဟုတ်သော အမျိုးအစား (Non – Small Cell Lung Cancer)။

• သေးငယ်သောဆဲလ်အဆုတ်ကင်ဆာကုသမှု ကင်ဆာသည် လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့လေ့ရှိသည်။ ဆဲလ်များသည် ဓာတုကုထုံးကို ကောင်းမွန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်သော်လည်း၊ ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုထုံး (Chemotherapy) နှင့် ကုသခြင်း။ (Radiotherapy) အဓိက ကုသမှုမှာ ဓာတုကုထုံးဖြစ်သည်။ စမှတ်တွင် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးပြီး အခြားနေရာများသို့ မပြန့်ပွားစေရန်နှင့် ဒေသတွင်း ရောဂါထိန်းချုပ်မှု ထိရောက်မှု တိုးမြင့်လာစေရန် ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုထုံးဖြင့် ထပ်လောင်း ကုသမှုများ ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။ ဓာတုကုထုံးနှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည် နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် တပြိုင်နက် ကုသနိုင်သည်။ (Chemoradiotherapy) သို့မဟုတ် စဉ်ဆက်မပြတ် ကုသမှုပေးခြင်းကို စဉ်းစားသော်လည်း တစ်ချိန်တည်းတွင် မဟုတ်ပါ။ ဒါက ရောဂါအဆင့်ပေါ် မူတည်တယ်။ လူနာ၏ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေအနေ ဆရာဝန်အမြင် စိတ်ရှည်သည်းခံမှု
• ဆဲလ်ငယ်မဟုတ်သော အဆုတ်ကင်ဆာကို ကုသခြင်း။ အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ရောဂါသည် မပြန့်ပွားသေးပါ။ အဓိက ကုသမှုကတော့ ခွဲစိတ်မှုပါ။ ညွှန်ပြချက်များအရ ဓာတုကုထုံး၊ ပစ်မှတ်ထားကုထုံးနှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်းတို့ကို သင်ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ ရောဂါပို၍ ပျံ့နှံ့မှုအခြေအနေတွင်၊ ရောဂါ အလွယ်တကူ ပြန်ဖြစ်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ သို့မဟုတ် စွန့်စားဖြန့်ဖြူးခြင်း။ အဓိက ကုသမှုကို ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုထုံးနှင့်အတူ ဓာတုကုထုံးအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ရောဂါအဆင့်နှင့် လူနာ၏ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ညွှန်ပြချက်များအရ ပစ်မှတ်ထားကုထုံးအပါအဝင် နောက်ထပ်ကုသမှုကို သင်ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဆရာဝန်အမြင် စိတ်ရှည်သည်းခံမှု

ဓာတုကုထုံးအတွက် (Chemotherapy) သည် စနစ်တစ်ခုလုံးကို အကျုံးဝင်သော ရလဒ်များဖြင့် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဆန့်ကျင်ဖျက်ဆီးသည့် ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသခြင်းဖြစ်သည်။ Targeted Therapy ကုသခြင်းအတွက် ဆေးဝါးကုသမှုလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ဒါပေမယ့် ဒီဆေးဟာ ကင်ဆာဆဲလ်တွေ ကြီးထွားမှုကို ဟန့်တားဖို့ လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ နှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုထုံး (Radiotherapy) သည် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးဖြစ်သည်။ ကင်ဆာဆဲလ်များကို လိုချင်သောနေရာတွင်သာ ဖျက်ဆီးရန် စွမ်းအင်ထုတ်လွှတ်နိုင်သည်။

အဆုတ်ကင်ဆာသည် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ပျံ့နှံ့သွားသော ကိစ္စများတွင်၊ အမျိုးမျိုးသော ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း သို့မဟုတ် လူနာကိုယ်တိုင်က မကျန်းမာသော ယေဘူယျရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေရှိသည်။ ကုသမှုကနေ အလွယ်တကူ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါတယ်။ ကုသမှုလမ်းညွှန်ချက်များကို အဓိကအားဖြင့် လူနာ၏ဘဝအရည်အသွေးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အာရုံစိုက်ပါမည်။ ကုသမှုသည် ရောဂါအခြေအနေ၊ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် လူနာနှင့် မိသားစု၏ လိုအပ်ချက်များအပေါ် မူတည်ပါသည်။ သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာရာရစေရန် စောင့်ရှောက်မှု (Palliative Care) ဟုခေါ်သည်၊

အဆုတ်ကင်ဆာကို ကုသရာတွင် အဖွဲ့လိုက် အားထုတ်သင့်သည်။ ပြီးပြည့်စုံသော ကုသမှုလမ်းညွှန်ချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ရန် နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဆရာဝန်များ၊ သူနာပြုများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများအကြား၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍများ နှစ်ခုစလုံးသည် လူနာများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများ၏ လိုအပ်ချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အရေးကြီးပါသည်။

Bangkok Cancer Hospital Wattanosoth (Wattanosoth Hospital) သည် ကင်ဆာလူနာများအတွက် အထူးပြုလုပ်ထားသော ဆေးရုံဖြစ်သည်။ ဝန်ဆောင်မှု အပြည့်အစုံရှိပါတယ်။ စိစစ်ကတည်းက အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Screening and Early Detection Program)၊ ခေတ်မီကိရိယာများ (Hi-End Technology) နှင့် ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်များအဖွဲ့ဖြင့် ကင်ဆာရောဂါကို ကုသခြင်း။ လူနာများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများ၏ ဘဝအရည်အသွေးကို အလေးပေးသော ဘက်စုံစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ရောဂါလက္ခဏာ သက်သာရာရအဖွဲ့ (Multidisciplinary Team) နှင့် (Palliative Care Team)။