အဆုတ်ကင်ဆာ

ကင်ဆာဖြစ်ပွားမှု

ကင်ဆာရောဂါသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် သေဆုံးစေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) မှ 2008 ခုနှစ်တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားသူအသစ် 12.7 သန်းနှင့် 7.6 သန်းခန့်မှာ ကင်ဆာကြောင့်သေဆုံးမှုဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးမှုအရေအတွက်သည် အေအိုင်ဒီအက်စ်၊ တီဘီရောဂါနှင့် ငှက်ဖျားရောဂါ ပေါင်းစပ်သေဆုံးမှုထက် ပိုများနေသည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဖြစ်များဆုံး ကင်ဆာ ၅ မျိုးမှာ အဆုတ်ကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာနှင့် အူမကြီးကင်ဆာတို့ ဖြစ်သည်။ အစာအိမ်ကင်ဆာ ဆီးကျိတ်ကင်ဆာ လူနာအသစ် 12.7 သန်းတွင် 1.6 သန်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။သေဆုံးသူ 7.6 သန်းတွင် 1.37 သန်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာဝေဒနာရှင်များဖြစ်သည်။

မူဝါဒနှင့် မဟာဗျူဟာရုံး၏ အဆိုအရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ကင်ဆာရောဂါကြောင့် သေဆုံးသူ ၆၁၀၈၂ ဦးရှိပြီး အမျိုးသား ၃၅၄၃၇ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၂၅၆၄၅ ဦးတို့ဖြစ်ပြီး သေဆုံးမှု နံပါတ်တစ်အဖြစ် ယူဆကာ တိုးများလာကာ အမျိုးသားများ တဖြည်းဖြည်း များပြားလာကြောင်း၊ အသည်းကင်ဆာ၊ အဆုတ်ကင်ဆာနှင့် အူမကြီးကင်ဆာတို့ အပါအဝင် သေဆုံးမှုအများဆုံး အရေအတွက် ၅ ခုဖြစ်သည်။ ခံတွင်းနှင့်လည်ချောင်းကင်ဆာ သွေးကင်ဆာ။ အမျိုးသမီးများအတွက် သေဆုံးမှုအများဆုံး ၅ ဦးမှာ အသည်းကင်ဆာ၊ အဆုတ်ကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာနှင့် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာတို့ဖြစ်သည်။ နှင့် အူမကြီးကင်ဆာ အဆုတ်ကင်ဆာသည် အသည်းကင်ဆာ၊ အဆုတ်ကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာနှင့် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာတို့ ပါဝင်သော နိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းပြဿနာကြီး ၅ ခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ရှုမြင်နိုင်သည်။ နှင့် အူမကြီးကင်ဆာ

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားမှု အခြေအနေ အလုံးစုံသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ လူဦးရေနှင့် ဆင်တူသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းသည် နှစ်စဉ် တိုးလာနေသည်။ အကြောင်းအရင်းများစွာ ပါဝင်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဲဒီထဲက တစ်ယောက်က အသက်ကြီးလာတယ်။ ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေလည်း တိုးလာမယ်။ ယခုဆိုလျှင် ထိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းသည် အသက်(၆၀)နှင့်အထက် သက်ကြီးရွယ်အိုများ လူ့အဖွဲ့အစည်းသို့ ဝင်ရောက်နေပြီဖြစ်သည်။

အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်စေတယ်။

ကင်ဆာဟာ အကြောင်းအရင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အဆုတ်ကင်ဆာအတွက် နံပါတ် (၁) အဓိကအကြောင်းအရင်းမှာ အနီးကပ်လူများ (Second Hand Smoker) ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း (သို့) စီးကရက်မီးခိုးကို ရှူရှိုက်မိခြင်း) သည် ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သော Radon နှင့် Asbestos၊ လေထုညစ်ညမ်းမှုအပါအဝင် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေများမှ လာနိုင်သည်။ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ မူမမှန်မှုများ၊

အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါလက္ခဏာများ

အစောပိုင်းအဆင့်တွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါရှိနေသည့် လူနာအချို့တွင် ရောဂါလက္ခဏာမပြတတ်ပါ။ ၎င်းတို့ထဲမှ အများစုမှာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးရန် ရောက်ရှိလာချိန်တွင် မတော်တဆ တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့လူများတွင် နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသက်ရှုရ ခက်ခဲခြင်းနှင့် ချောင်းဆိုးခြင်း သလိပ်များသည် သွေးနှင့် ရောနှောခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အဆုတ်ရောင်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ အစားအသောက်ပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာရောဂါသည် အရိုးများအထိ ပျံ့နှံ့သွားသောအခါတွင် ခါးနာခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ကင်ဆာပြန့်ပွားသော အရိုးဧရိယာတွင် နာကျင်ခြင်း။ အသည်းသို့ ကူးစက်သောအခါ အသားဝါခြင်း သို့မဟုတ် အသားဝါခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ဦးနှောက်သို့ ပျံ့နှံ့သွားလျှင် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ လက်နှင့် ခြေထောက်များ အားနည်းခြင်း စတာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အဆုတ်ကင်ဆာစစ်ဆေးခြင်း။

လောလောဆယ်မှာ ကင်ဆာစစ်ဆေးခြင်းတွေ လုပ်နေပါတယ်။ ယင်းက အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။ သင့်လျော်သော ကုသမှုကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ပေးနိုင်ရမည်။ ကုသမှု၏ရလဒ်များသည် ကင်ဆာ၏လက္ခဏာများ အခြားအရေးကြီးသောအင်္ဂါများထံ ကူးစက်သည်အထိ ရောဂါကို နာတာရှည်ဖြစ်စေခြင်းထက် ပိုမိုကောင်းမွန်ပါသည်။

နိုင်ငံခြားမှာ ကျောင်းတက်နေတဲ့သူ အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် အုပ်စုများမှာ ဆေးလိပ်သောက်သူများဖြစ်သည်။ CT စကင်န် (Low dose CT) သည် အစောပိုင်းအဆင့်များတွင် အဆုတ်ကင်ဆာကို ပိုမိုသိရှိနိုင်သည်။ အချိန်မီ ကုသပေးနိုင်ခြင်း။ ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကုသမှုရလဒ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ရှင်သန်နှုန်း တိုးလာသည်။ ပုံမှန်အဆုတ်ဓာတ်မှန်ဖြင့် ကင်ဆာစစ်ဆေးသည့်အဖွဲ့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။

အဆုတ်ကင်ဆာကုသမှု

အဆုတ်ကင်ဆာသည် လက်ရှိတွင် ကုသနိုင်သော ရောဂါဖြစ်သည်။ တွေ့ရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်း တိုင်ပင်သင့်သည်။ အဆုတ်ကင်ဆာအတွက် ကုသမှုသည် ရောဂါအဆင့်ပေါ် မူတည်ပါသည်။ ကင်ဆာဆဲလ်အမျိုးအစားများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ လူနာ၏ကျန်းမာရေးနှင့် ကြံ့ခိုင်မှု Bangkok Wattanosoth Cancer Hospital တွင် ကျွန်ုပ်တို့တွင် ကင်ဆာခွဲစိတ်ဆရာဝန်များ၊ ရောဂါရှာဖွေရေး ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း၊ ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုထုံး၊ ကင်ဆာမီးယပ်အထူးကု၊ ကြားဝင်ရေဒီယို အထူးကု၊ နာကျင်မှု အထူးကု၊ အာဟာရဆရာဝန်၊ သူနာပြုများ အပါအဝင် ပေါင်းစပ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ရှိသည်။ အထူးပြုနှင့် အခြားများစွာသော အတူတကွ ရောဂါရှာဖွေရန် လူနာအား ကုသရေး အစီအစဉ်ကို အလုံးစုံ ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။ လူနာများအတွက် အကောင်းဆုံးကုသမှုရလဒ်များရရှိရန် ကင်ဆာရောဂါရှာဖွေရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန် PET/CT Scan စက် ရှိပါသည်။ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနည်းဆုံးဖြင့် အမြင့်ဆုံးကုသမှုထိရောက်မှုရရှိရန် 4D အလင်းစက်တစ်ခုရှိသည်။

အစောပိုင်းအဆင့်တွင် သေးငယ်သောဆဲလ်မဟုတ်သော အဆုတ်ကင်ဆာအတွက် ကုသမှုသည် ခွဲစိတ်မှုဖြစ်သည်။ ခွဲစိတ်မှုမဖြစ်နိုင်သည့်အဆင့်မြင့်အဆင့်တွင်၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးနှင့် ဓာတုကုထုံးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည်ဖြစ်သည်။ ရောဂါသည်အခြားအရေးကြီးသောအင်္ဂါများသို့ပျံ့နှံ့သွားသောအခါအဆင့်တွင်၊ ဓာတုကုထုံးသို့မဟုတ်ပစ်မှတ်ထားသောကုထုံးကိုအသုံးပြုလိမ့်မည်။

အဆုတ်ကင်ဆာ ကုသခြင်းအတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုထုံး

PET/CT scan ဖြင့် ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းကို စောင့်ကြည့်ခြင်း။

မျိုးဗီဇပြောင်းလဲခြင်း- အဆုတ်ကင်ဆာရှိ ပုံမှန်မဟုတ်သော မျိုးဗီဇများ။

လက်ရှိတွင်၊ အထူးသဖြင့် Non-Squamous ဆဲလ်အမျိုးအစားသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ပုံမှန်မဟုတ်သော ဗီဇကြောင့် ဖြစ်ပွားကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ EGFR gene သို့မဟုတ် ALK gene ဟုခေါ်သော အဆုတ်အကျိတ်များမှ စမ်းသပ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် အသည်းကဲ့သို့သော ကင်ဆာပြန့်ပွားသည့်နေရာမှ အသားစယူ၍ မရပါက သို့မဟုတ် မလုံလောက်ပါက ၎င်းကို သွေးဖြင့် စမ်းသပ်နိုင်သည်။ ထိုင်းလူမျိုးများနှင့် အာရှလူမျိုးများတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော EGFR မျိုးရိုးဗီဇ 40 မှ 60% ခန့်ကို တွေ့ရှိပါက၊

ယခုတွင် ဤပုံမှန်မဟုတ်သော မျိုးဗီဇအပေါ် တိုက်ရိုက်အလုပ်လုပ်သော ခံတွင်းပစ်မှတ်ထား ကုသမှုတစ်ခုရှိသည်။ ဆေးကို တုံ့ပြန်မှုနှုန်း (Objective Response Rate) သည် 50 – 80% ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လူနာများသည် ဓာတုဆေးထိုးရန် မလိုအပ်ဘဲ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော မျိုးရိုးဗီဇဖြင့် စစ်ဆေးတွေ့ရှိထားသော နှောင်းပိုင်းအဆုတ်ကင်ဆာရှိသူအချို့သည် ပစ်မှတ်ထားသော ဆေးဝါးများကို 4 နှစ်မှ 5 နှစ်အထိ သုံးစွဲနေကြပြီး ၎င်းတို့သည် ထိရောက်မှုရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခင်က ဓာတုကုထုံးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အဆုတ်ကင်ဆာအတွက် တော်လှန်သော ကုသမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

ဗီဇပြောင်းလဲခြင်းကို မတွေ့ရသည့်အုပ်စုတွင်၊ ဓာတုကုထုံးကို အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ကံကောင်းထောက်မစွာ၊ ပျို့အန်ခြင်းနှင့် အန်ခြင်းတိုက်ဖျက်ဆေးအသစ်များကို ယခုရရှိနိုင်ပြီဖြစ်ပြီး ဓာတုကုထုံးကြောင့်ဖြစ်သော ပျို့အန်ခြင်းနှင့် အော့အန်ခြင်း၏ အာနိသင်များကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးပါသည်။ သွေးဖြူဥနည်းတဲ့သူတွေအတွက် သွေးဖြူဥတွေကို လှုံ့ဆော်ပေးတဲ့ ဆေးလည်းရှိပါတယ်။ ၎င်းသည် ဓာတုကုထုံးကို ယခင်ကထက် ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ အသုံးပြုခြင်းမှ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် တားဆီးနိုင်စေသည်။ မကြာသေးမီက အဆုတ်ကင်ဆာဆဲလ်များကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် ခုခံအားစနစ်ကို ကောင်းမွန်စေသည့် ဆေးဝါးအမျိုးအစားသစ် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဤဆေးများသည် PD-1 Inhibitor နှင့် PD-L1 Inhibitor တို့ဖြစ်သည်။

လောလောဆယ် ဘန်ကောက်ကင်ဆာဆေးရုံ Wattanosoth သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကင်ဆာကုသမှုကို ပိုမိုတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် Sister Institute အဖြစ် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ကင်ဆာကုသရေးဌာန "The University of Texas MD Anderson Cancer Center" နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။

ကင်ဆာရောဂါကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးသောအချက်များမှာ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ အရက်သေစာ သောက်စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ အဆုတ်ကင်ဆာနှင့် အခြားကင်ဆာအမျိုးအစားများစွာကို လျှော့ချရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်။