តើអ្នកស្ថិតនៅជំនាន់មួយណា? Gen Z, Gen X, Gen Y ឬ Baby Boomers តើអ្នកដឹងថាក្រុមអាយុណាមួយដែលអាចប្រឈមនឹងជំងឺបេះដូងប្រភេទណាខ្លះ តោះមកស្គាល់ “ជំងឺបេះដូង” តើគួរពិនិត្យបេះដូងនៅអាយុប៉ុន្មាន?
បេះដូងតែមួយ សំរាប់គ្រប់ជំនាន់ — ដើម្បីបេះដូងរបស់អ្នកមានសុខភាពល្អគ្រប់វ័យគ្រប់ជំនាន់”
ការថែរក្សាបេះដូងមិនត្រូវបានកំណត់ចំពោះតែមនុស្សចាស់តែប៉ុណ្ណោះទេ ដោយនាពេលបច្ចុប្បន្នការប្រើប្រាស់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃខុសៗគ្នា និងកត្តាសុខភាពដែលផ្លាស់ប្តូរទៅតាមអាយុ ការកើនឡើងបញ្ហាខ្យល់ធូលី PM អាចបង្ករហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងដោយមិនដឹងខ្លួន។
ពិនិត្យបេះដូងរបស់អ្នក! តើជំនាន់ណាដែលប្រឈមនឹងជំងឺបេះដូង?
Gen B (Baby Boomer) និង Silent Generation
កើតក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 1928-1964 (អាយុ 61-97)
បេះដូងមួយជីវិត៖ ក្រុមហានិភ័យខ្ពស់គួរតែយកចិត្តទុកដាក់បន្ថែមទៀតចំពោះការថែទាំបេះដូងអោយបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ
អាកប្បកិរិយាឬការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដែលមានលក្ខណៈសំខាន់ៗ៖
- ការវិវឌ្ឍន៍នៃអាយុឬវ័យចាស់ បង្កើននូវហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង និងអាចចុះខ្សោយនៃសរសៃឈាមបេះដូងកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន។
- ភាគច្រើនមិនសូវមានអាការះស្ថិតនៅស្ងប់ស្ងាត់
- អាចនិងបង្ករមកពីជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ដូចជាលើសឈាម ទឹកនោមផ្អែម និងខ្លាញ់អាក្រក់លើសនៅសសៃរឈាម។
- ធ្លាប់ជក់បារី និងពិសារគ្រឿងស្រវឹងតាំងតែពីនៅវ័យក្មេងជំទង់
- ធ្លាប់មានប្រវត្តិគ្រួសារបានកើតជំងឺដាច់ឬស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង
ជំងឺបេះដូងដែលមានគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់និងជួបប្រទះញឹកញាប់៖
- ជំងឺស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង ឬជំងឺដាច់សរសៃឈាមបេះដូង
- ជំងឺខ្សោយបេះដូង
- ស្ទះសន្ទះបេះដូងAortic ឬកក់ស្ទះកាល់ស្យូមនៅសន្ទះបេះដូង
- បេះដូងលោតខុសចង្វាក់ឬញ័រខុសធម្មតាAtrial fibrillation (AF)
គន្លឹះសម្រាប់ “បេះដូងមានសុខភាពល្អសមស្របទៅតាមអាយុ”
- ពិនិត្យចលនាសន្ទះបេះដូងឬ(EKG)និងអេកូដើម្បីពិនិត្យវ៉ាល់បេះដូង និងសាច់ដុំបេះដូងSuperior Heart Screening Echo/EST
- ការធ្វើតេស្តស្ត្រេស ដោយដើរនៅលើម៉ាស៊ីនហាត់ប្រាណ៖មើលពីស្ថានភាពស្ត្រេស និងការពិនិត្យបេះដូង ដោយអេកូ/EST
- ពិនិត្យកំរិតកក់ស្ទះកាល់ស្យូមនៅសរសៃឈាមបេះដូង ឬ CT Coronary Calcium Score ដើម្បីវាយតម្លៃហានិភ័យនៃជំងឺស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង។
- ពិនិត្យបេះដូងលោតខុសចង្វាក់ កាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺខ្សោយបេះដូង
- គ្រប់គ្រងជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ហើយធ្វើលំហាត់ប្រាណស្រាលៗ។
Gen X
កើតក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 1965-1979 (អាយុ 46-60)
សុខភាពបេះ ដូងត្រូវតែរឹងមាំ៖ អ្នកមានកាត្វកិច្ចដឹកនាំគ្រួសារនិងជាជំហរ ដើម្បីថែរក្សាអនាគត់គ្រួសារអោយបានល្អ។
អាកប្បកិរិយាឬការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដែលមានលក្ខណៈសំខាន់ៗ៖
- ជាកំឡុងពេលដែលទទួលរងនូវភាពតានតឹងខ្លាំងពីការងារ និងទំនួលខុសត្រូវក្នុងគ្រួសារ
- បន្តញ៉ាំអាហារគ្មានតុល្យភាព និងមិនល្អប៉ះពាល់សុខភាពដូចជា អាហារចំអិនបែបរហ័ស អាហារកែច្នៃ អាហារមានរស់ជាតិខ្លាញ់ ជូរប្រៃឬហិលខ្លាំង។
- ការធ្វើលំហាត់ប្រាណមានការថយចុះឬមិនមាន។
- ជក់បារី ឬពិសារគ្រឿងស្រវឹងជាប្រចាំ ឬញឹកញាប់
ជំងឺបេះដូងដែលមានគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់និងជួបប្រទះញឹកញាប់៖
- ជំងឺស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង៖ បណ្តាលមកពីការប្រមូលផ្តុំជាតិខ្លាញ់ក្នុងសរសៃឈាម
- ត្បៀតឬរីកពោងសរសៃឈាមបេះដូង៖ បណ្តាលមកពីភាពតានតឹង ការជក់បារី និងសម្ពាធឈាមខ្ពស់។
- ជំងឺខ្សោយបេះដូង ឬជំងឺ myocardial infarction ធ្ងន់ធ្ងរ
- បេះដូងលោតញាប់ខុសចង្វាក់
គន្លឹះសម្រាប់ “បេះដូងមានសុខភាពល្អសមស្របទៅតាមអាយុ”
- ពិនិត្យចលនាសន្ទះបេះដូងឬ(EKG)និងអេកូដើម្បីពិនិត្យវ៉ាល់បេះដូង និងសាច់ដុំបេះដូងSuperior Heart Screening Echo/EST
- ពិនិត្យកំរិតកក់ស្ទះកាល់ស្យូមនៅសរសៃឈាមបេះដូង ឬ CT Coronary Calcium Score ដើម្បីវាយតម្លៃហានិភ័យនៃជំងឺស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង។
- ការពិនិត្យអ៊ុលត្រាសោនពោះ ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺចលនាគ្រាប់ឈាមក្រហមពោងឬស្ទះ (Aortic aneurysm) ដោយការពិនិត្យបេះដូងនិងសួត។
- ការពិនិត្យហ្សែនតំណពូជជំងឺបេះដូង ដើម្បីវាយតម្លៃហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង សម្រាប់ផែនការបង្ការ និងព្យាបាលតាំងពីដំបូង
- ផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយារបស់អ្នក កាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងញ៉ាំអាហារដែលមានសុខភាពល្អ ឈប់ពិសារបារី និងកាត់បន្ថយការទទួលទានគ្រឿងស្រវឹង។
Gen Y
កើតក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 1980-1994 (អាយុ 31-45)
បេះដូងសកម្ម៖ ក្រុមវ័យធ្វើការ ដើម្បីចាប់ផ្តើមគ្រួសារ ខិតខំធ្វើការនិងកសាងអាជីព – រក្សាភាពរឹងមាំដើម្បីបន្តដំណើរជីវិត
អាកប្បកិរិយាឬការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដែលមានលក្ខណៈសំខាន់ៗ៖
- ឧស្សាហ៍ព្យាយាមប្រឹងប្រែង មានភាពតានតឹងខ្ពស់ពីការគ្រប់គ្រងជីវិត និងភារកិច្ចការងារផ្សេងៗ សម្រាកមិនគ្រប់គ្រាន់។
- របៀបរស់នៅដែលប្រញាប់ប្រញាល់ ទទួលទានអាហាររហ័ស និងភេសជ្ជៈមានជាតិស្ករ
- លំហាត់ប្រាណមិនទៀងទាត់
ជំងឺបេះដូងដែលមានគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់និងជួបប្រទះញឹកញាប់៖
- ជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង៖ មកពីភាពតានតឹង និងរបបអាហារមិនត្រឹមត្រូវ
- ជំងឺស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង៖ ខ្លាញ់ក្នុងឈាមខ្ពស់ ឬជំងឺទឹកនោមផ្អែម ពីការញ៉ាំអាហារដែលចាប់ផ្តើមមានប៉ះពាល់ដល់បេះដូង
- ចង្វាក់បេះដូងលោតញាប់ ឬចង្វាក់បេះដូងមិនទៀងទាត់៖ ពីការទទួលទានជាតិកាហ្វេអ៊ីន ឬស្រា
- ជំងឺបេះដូងតំណពូជ Aortic aneurysm ដោយសារហ្សែន ឬ ភាពតានតឹង ការជក់បារី និងជំងឺលើសឈាមជាដើម។
គន្លឹះសម្រាប់ “បេះដូងមានសុខភាពល្អសមស្របទៅតាមអាយុ”
- ពិនិត្យចលនាសន្ទះបេះដូងឬ(EKG)និងអេកូដើម្បីពិនិត្យវ៉ាល់បេះដូង និងសាច់ដុំបេះដូង Superior Heart Screening Echo/EST
- ពិនិត្យកំរិតកក់ស្ទះកាល់ស្យូមនៅសរសៃឈាមបេះដូង ឬ CT Coronary Calcium Score ដើម្បីវាយតម្លៃហានិភ័យនៃជំងឺស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង។
- ការពិនិត្យអ៊ុលត្រាសោនពោះ ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺចលនាគ្រាប់ឈាមក្រហមពោងឬស្ទះ (Aortic aneurysm) ដោយការពិនិត្យបេះដូងនិងសួត។
- ការធ្វើតេស្តស្ត្រេស ដោយដើរនៅលើម៉ាស៊ីនហាត់ប្រាណ៖ Superior Heart Screening Echo/EST
- គេងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ហាត់ប្រាណទៀងទាត់ កាត់បន្ថយជាតិស្ករ និងខ្លាញ់។
Gen Z
កើតក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 1995-2009 (អាយុ 16-30)
ក្រុមបេះ ដូងដែលទើបចាប់ផ្តើម៖ សម្រាប់យុវវ័យឌីជីថល ចាប់ផ្តើមជីវិតដោយបេះដូងដែលរឹងមាំ ត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីទទួលយកអ្វីដែលថ្មីៗតាមសង្គមបច្ចុប្បន្នដោយភាពជឿជាក់។
អាកប្បកិរិយាឬការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដែលមានលក្ខណៈសំខាន់ៗ៖
- រស់នៅក្នុងជីវិតដែលប្រញាប់ប្រញាល់ និងផ្តោតអារម្មណ៍ជាមួយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមតាមរយះអេក្រង់យូរ និងមិនសូវធ្វើលំហាត់ប្រាណ។
- ទំនោរក្នុងការទទួលទានអាហាររហ័ស និងភេសជ្ជៈមានជាតិស្ករ
- ភាពតានតឹងអាចកើតឡើងពីការសិក្សា ឬចាប់ផ្តើមការងារ។
ជំងឺបេះដូងដែលមានគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់និងជួបប្រទះញឹកញាប់៖
- ចង្វាក់បេះដូងលោតញាប់៖ បណ្តាលមកពីភាពតានតឹង និងការទទួលទានភេសជ្ជៈដែលមានជាតិកាហ្វេអ៊ីនខ្ពស់។
- ជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងនៅដំណាក់កាលដំបូង៖ ពីទម្លាប់នៃការញ៉ាំ និងរបៀបរស់នៅមិនសូវស្រួល
- ជំងឺរលាកសាច់ដុំបេះដូង
- ជំងឺបេះដូងពីកំណើតដូចជាសន្ទះជញ្ជាំងប្រអប់បេះដូងធ្លាយជាទូទៅរួមមាន: Atrial Septal Defect (ASD)/ Patent Foramen Ovale: PFO
គន្លឹះសម្រាប់ “បេះដូងមានសុខភាពល្អសមស្របទៅតាមអាយុ”
- ពិនិត្យចលនាសន្ទះបេះដូងឬ(EKG)និងអេកូដើម្បីពិនិត្យវ៉ាល់បេះដូង និងសាច់ដុំបេះដូង Superior Heart Screening Echo/EST
- ហាត់ប្រាណ និងគេងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់។
- ឈប់ជក់បារីគ្រប់ប្រភេទ រួមទាំងបារីអេឡិចត្រូនិច និងកាត់បន្ថយអាហារដែលមានជាតិស្ករ និងខ្លាញ់។
Gen Alpha และ Gen Beta
កើតក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 2010-2025 (អាយុ 1-15 ឆ្នាំ)
បេះដូងវ័យក្មេង៖ ក្មេងជំនាន់ក្រោយទាំងអស់ – បេះដូងមានសុខភាពល្អ គឺជាគន្លឹះនៃអនាគតដ៏ភ្លឺស្វាង
អាកប្បកិរិយាឬការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដែលមានលក្ខណៈសំខាន់ៗ៖
- ការញៀនកុំព្យូទ័រឬឧបករណ៍។ ការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទឆ្លាតវៃយូរ
- មិនសូវមានសកម្មភាពរាងកាយ
- ទំនោរក្នុងការញ៉ាំអាហារដែលមានជាតិស្ករ និងភេសជ្ជៈ
- មានភាពតានតឹងអំឡុងពេលសិក្សា ត្រូវគេជេរប្រមាថតាមបណ្តាញសង្គម ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពផ្លូវចិត្ត និងសុខភាពបេះដូងនាពេលអនាគត
- ប្រវត្តិគ្រួសារធ្លាប់មានជំងឺបេះដូង
ជំងឺបេះដូងដែលមានគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់និងជួបប្រទះញឹកញាប់៖
- ស្ថានភាពបេះដូងពីកំណើត បណ្តាលមកពីការវិវឌ្ឍន៍បេះដូងខុសប្រក្រតីអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ។
- ជំងឺបេះដូងរលាកសន្លាក់ដោយសារសន្ទះបេះដូងត្រូវបានខូចខាតជាអចិន្ត្រៃយ៍ដោយជំងឺរលាកសន្លាក់
- Cardiomegaly ឬបេះដូងរីកធំ
- ចង្វាក់បេះដូងលោតខុសចង្វាក់
- Myocarditis – ការរលាកនៃសាច់ដុំបេះដូង
- ជំងឺបេះដូងដែលបណ្តាលមកពីកង្វះវីតាមីន B1
គន្លឹះសម្រាប់ “បេះដូងមានសុខភាពល្អសមស្របទៅតាមអាយុ”
- Electrocardiogram (EKG) និង Echo ដើម្បីពិនិត្យមើលភាពមិនធម្មតា ប្រសិនបើមានសំលេងចលនាបេះដូងលាន់ឡើងខុសប្រក្រតី៖ Superior Heart Screening Echo/EST
- ការពិនិត្យហ្សែនបេះដូង ដើម្បីវាយតម្លៃហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង ប្រសិនបើអ្នកមានប្រវត្តិគ្រួសារធ្លាប់មានជំងឺបេះដូង ដើម្បីការពារ និងរៀបចំផែនការព្យាបាលតាំងពីដំបូង។
- លេងកីឡានិងហាត់ប្រាណ កំណត់ការប្រើប្រាស់ស្មាតហ្វូន/ហ្គេម។
- បរិភោគអាហារដែលផ្តល់សុខភាពបេះដូងដូចជា ត្រីសាលម៉ុន គ្រាប់ និងផ្លែឈើ និងបន្លែ ។
បេះដូងមានសុខភាពល្អគ្រប់ជំនាន់ – “បេះដូងតែមួយ សំរាប់គ្រប់ជំនាន់”
មន្ទីរពេទ្យបេះដូងបាងកក – មន្ទីរពេទ្យបេះដូងឯកទេសនៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។
តម្លៃកញ្ចប់នេះមានសុពលភាពចាប់ពីថ្ងៃទី 1 ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី 31 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2025។
