การผ่าตัดส่องกล้องศาสตร์ทางเดินปัสสาวะ

Copy

 

   ในระบบทางเดินปัสสาวะอวัยวะส่วนใหญ่จะอยู่หลังอวัยวะอื่นที่อยู่ในช่องท้อง และบางอวัยวะจะอยู่ในบริเวณที่แคบและลึกภายในอุ้งเชิงกราน ดังนั้นการผ่าตัดอวัยวะในระบบนี้ด้วยวิธีดั้งเดิมนั้นจะต้องอาศัยการเปิดแผลที่กว้าง และต้องอาศัยเครื่องมือถ่างขยายทำให้มีการดึงรั้งผนังหน้าท้องและบริเวณแผลผ่าตัดเป็นอย่างมาก เป็นผลให้หลังผ่าตัดผู้ป่วยจะเจ็บแผลค่อนข้างมาก ฟื้นตัวช้าได้

   ปัจจุบันมีการพัฒนาเทคนิค และอุปกรณ์การผ่าตัดส่องกล้องให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ทำให้การผ่าตัดผ่านกล้องศัลยศาสตร์ทางเดินปัสสาวะเจริญก้าวหน้าเป็นอย่างมาก เนื่องจากการผ่าตัดส่องกล้องสามารถมาปรับใช้ในการผ่าตัดรักษาโรคที่เกิดในระบบทางเดินปัสสาวะเกือบทุกอวัยวะ ประกอบกับกำลังขยาย ความคมชัดของกล้องที่ดี ทำให้มองเห็นอวัยวะที่จะผ่าตัดที่อยู่ในที่แคบได้ดีขึ้นทำให้ผลการผ่าตัดได้ผลดี เสียเลือดน้อยกว่า การผ่าตัดส่องกล้องเปิดช่องท้องแบบดั้งเดิมได้ รวมถึงอุปกรณ์และแผลที่มีขนาดเล็ก ทำให้ความเจ็บปวดหลังผ่าตัดน้อยกว่า อีกทั้งแผลที่เล็กมีผลต่อความสวยงามอีกด้วย


การผ่าตัดส่องกล้องศัลยศาสตร์ทางเดินปัสสาวะมีหลายชนิดโดยขึ้นกับโรคที่เป็นในแต่ละอวัยวะ

  • ต่อมลูกหมาก laparoscopic radical prostatectomy, laparoscopic simple prostatectomy

  • ไต laparoscopic radical nephrectomy, laparoscopic partial nephrectomy, laparoscopic nephroureterectomy, laparoscopic pyeloplasty

  • ต่อมหมวกไต laparoscopic adrenalectomy

  • กระเพาะปัสสาวะ laparoscopic radical cystectomy, laparoscopic partial cystectomy and laparoscopic ureteric reimplant

 

3 กลุ่มโรคเด่นในการผ่าตัดส่องกล้องศัลยศาสตร์ทางเดินปัสสาวะ

 

  • มะเร็งต่อมลูกหมาก (prostate cancer)


อาการ : ส่วนใหญ่ไม่มีอาการแสดง แต่กลุ่มที่มีอาการเช่น ปัสสาวะลำบาก ปวดกระดูก อาจบ่งชี้ว่าเป็นมะเร็งระยะลุกลาม


การวินิจฉัย :
โดยการเก็บชิ้นเนื้อตรวจทางพยาธิวิทยา โดยข้อบ่งชี้ มีความผิดปกติของ PSA และ/หรือ มีความผิดปกติจากการคลำต่อมลูกหมากผ่านทางทวารหนัก


Laparoscopic radical prostatectomy เป็นหนึ่งในการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากระยะเริ่มแรก โดยเป็นการผ่าตัดส่องกล้องด้วยการผ่าตัดต่อมลูกหมากออกทั้งต่อม อาจร่วมกับการเลาะต่อมน้ำเหลืองในอุ้งเชิงกราน หลังจากนำต่อมลูกหมากออกแล้ว จะทำการเย็บท่อปัสสาวะเชื่อมกับกระเพาะปัสสาวะเพื่อทำให้ผู้ป่วยสามารถปัสสาวะออกทางเดิมได้ การผ่าตัดต่อมลูกหมากส่องกล้องผลการรักษาที่ดีใกล้เคียงการผ่าตัดเปิดช่องท้อง เนื่องจากกำลังขยายของกล้องจะช่วยให้การเก็บเส้นประสาทระหว่างผ่าตัดที่ควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อหูรูดได้ดีขึ้น รวมถึงการห้ามเลือดที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นทำให้เสียเลือดน้อยกว่า ความเจ็บปวดหลังการผ่าตัดน้อยกว่า ฟื้นตัวเร็วแผลเล็ก

 

  • มะเร็งไต (Renal cell carcinoma)

อาการ : ส่วนใหญ่ไม่มีอาการแสดง แต่กลุ่มที่มีอาการบ่งชี้ว่าเป็นมะเร็งระยะร้ายแรง คือ ปวดสีข้างคลำได้ก้อน ปัสสาวะเป็นเลือด เบื่ออาหารน้ำหนักลด

การวินิจฉัย : โดยการใช้รังสีวินิจฉัย (CT scan whole abdomen)

Laparoscopic radical nephrectomy เป็นหนึ่งในการรักษามะเร็งไตระยะเริ่มแรก การผ่าตัดต่อมลูกหมากผ่านกล้องผลการรักษาที่ดีใกล้เคียงการผ่าตัดเปิดช่องท้อง เสียเลือดน้อยกว่า ความเจ็บปวดหลังการผ่าตัดน้อยกว่า ฟื้นตัวเร็ว การผ่าตัดชนิดนี้เป็นการผ่าตัดเอาไตและก้อนมะเร็งออกทั้งหมด

 

  • ก้อนที่ต่อมหมวกไต (adrenal mass : primary hyperaldosterondism, cushing syndrome, pheochromocytoma)


อาการ : มีทั้งกลุ่มที่ไม่มีอาการแสดงคือพบก้อนโดยบังเอิญจากการตรวจอัลตราซาว กับกลุ่มที่แสดงอาการ เช่น ความดันโลหิตสูงมากผิดปกติ กล้ามเนื้ออ่อนแรงเป็นๆหายๆ ปวดศีรษะ เหงื่อออกง่าย ใจสั่น หรือ กลุ่มที่มีอาการหน้าบวมตัวบวม

การวินิจฉัย : โดยการซักประวัติตรวจร่างกาย และประกอบกับการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

Laparoscopic adrenalectomy เป็นการผ่าตัดส่องกล้องเพื่อเอาก้อนที่ต่อมหมวกไตออก
เนื่องจากต่อมหมวกไตเป็นอวัยวะที่อยู่ลึกและอยู่หลังอวัยวะในช่องท้อง ทำให้การผ่าตัดทางกล้องในต่อมหมวกไตได้ประโยชน์เหนือกว่าการผ่าตัดเปิดวิธีดั้งเดิมมาก และนิยมแพร่หลายในปัจจุบัน