ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ - สาเหตุ การรักษา

ปัญหาบนเตียงพบได้บ่อยกว่าที่ผู้ชายหลายคนคิดและมีความหมายมากกว่าที่คิด เพราะภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศไม่ใช่โรคในตัวเอง แต่เป็น “สัญญาณ” ที่ร่างกายส่งถึงเรา การเข้าใจสัญญาณนี้ไม่เพียงช่วยเรื่องชีวิตบนเตียง แต่ยังช่วยปกป้องหัวใจ สุขภาพระยะยาว และความสบายใจของคุณอีกด้วย

 

ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศคืออะไร

ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ (Erectile Dysfunction หรือ ED) คือ ภาวะที่องคชาตไม่แข็งตัวหรือแข็งตัวได้ไม่นานพอที่จะมีเพศสัมพันธ์ได้อย่างน่าพอใจ โดยเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง สิ่งสำคัญคือคำว่า “ต่อเนื่อง” เพราะผู้ชายเกือบทุกคนเคยมีคืนที่แข็งตัวไม่เต็มที่บ้างจากความเหนื่อยล้า ความเครียด แอลกอฮอล์ หรือวันที่ไม่สบาย ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ จะถือว่าเป็นปัญหาทางการแพทย์ก็ต่อเมื่อเกิดขึ้นซ้ำ ๆ ต่อเนื่องหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน

ภาวะนี้พบได้บ่อยมาก ประมาณ 4 ใน 10 คนของผู้ชายวัย 40 ปีมีอาการภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศไม่มากก็น้อยและสูงถึงเกือบ 9 ใน 10 คนเมื่ออายุ 70 ปีขึ้นไป ที่สำคัญคือภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศไม่ใช่ปัญหาของผู้สูงอายุอีกต่อไป เพราะปัจจุบันพบในผู้ชายอายุต่ำกว่า 40 ปีประมาณ 1 ใน 10 คนเช่นกัน

สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ ในผู้ชายส่วนใหญ่ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศไม่ใช่โรคในตัวเอง แต่เป็น “สัญญาณ” เตือนว่าร่างกายกำลังมีบางอย่างผิดปกติ ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศมักเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าว่าร่างกายกำลังมีปัญหาสุขภาพที่ลึกกว่า เช่น หลอดเลือด ฮอร์โมน หรือสภาพจิตใจซ่อนอยู่

ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศเกิดจากอะไร

การแข็งตัวขององคชาตเป็นการทำงานร่วมกันของหลายระบบ ทั้งสมอง เส้นประสาท ฮอร์โมน และหลอดเลือด เมื่อเกิดอารมณ์ทางเพศ สมองจะส่งสัญญาณผ่านเส้นประสาทไปยังองคชาต เกิดการหลั่งสารไนตริกออกไซด์ (Nitric Oxide) ที่ทำให้กล้ามเนื้อภายในองคชาตคลายตัว เลือดจึงไหลเข้ามาเติมโพรงองคชาต จากนั้นแรงดันจะปิดกั้นหลอดเลือดดำไว้ องคชาตจึงแข็งตัว เมื่อเสร็จกิจกรรมกล้ามเนื้อจะหดตัว เลือดไหลออก องคชาตก็กลับสู่ภาวะปกติ

ด้วยเหตุที่หลายระบบต้องทำงานร่วมกัน ความผิดปกติเพียงจุดใดจุดหนึ่งก็ทำให้เกิดภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศได้ สาเหตุสำคัญแบ่งได้เป็นกลุ่ม ดังนี้

• ปัญหาหลอดเลือด พบได้บ่อยที่สุด โรคความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง เบาหวาน และภาวะหลอดเลือดแข็งตัว ทำให้หลอดเลือดตีบแคบลง เลือดจึงไปเลี้ยงองคชาตได้น้อยลง
• ปัญหาเส้นประสาท เบาหวาน การบาดเจ็บไขสันหลัง โรคทางระบบประสาท หรือการผ่าตัดบริเวณอุ้งเชิงกรานหรือต่อมลูกหมาก อาจรบกวนสัญญาณประสาทที่ควบคุมการแข็งตัว
• ความผิดปกติของฮอร์โมน ฮอร์โมนเพศชายเทสโทสเตอโรนต่ำ ภาวะไทรอยด์ผิดปกติ หรือความผิดปกติของฮอร์โมนอื่น ทำให้ความต้องการลดลงและการแข็งตัวแย่ลง
• จิตใจและอารมณ์ ความเครียด ความวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า ปัญหาความสัมพันธ์ และความกังวลเรื่องผลงานบนเตียง มักเป็นวงจรที่เสริมซึ่งกันและกันกับปัญหาทางร่างกาย
• ยาและพฤติกรรมการใช้ชีวิต การสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์หนัก และสารเสพติด ล้วนส่งผลเสียต่อการแข็งตัว ยาบางชนิด เช่น ยาลดความดันบางตัวหรือยาต้านซึมเศร้าก็อาจมีผล ห้ามหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์
• โรคเรื้อรังอื่น ๆ โรคไต โรคตับ โรคอ้วน และภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (ภาวะนอนกรน) ล้วนสัมพันธ์กับภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ

ในความเป็นจริงผู้ชายส่วนใหญ่มักมีหลายสาเหตุร่วมกัน ไม่ใช่เพียงสาเหตุเดียว จึงควรตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงอย่างละเอียด

กลุ่มเสี่ยงภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ

ผู้ชายทุกคนมีโอกาสเกิดภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศได้ แต่กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง ได้แก่

• อายุมากกว่า 40 ปี (ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุ)
• เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือไขมันในเลือดสูง
• น้ำหนักเกินหรือรอบเอวหนา
• สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์จัด หรือใช้สารเสพติด
• ขาดการออกกำลังกาย
• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับหรือนอนหลับไม่เพียงพอเรื้อรัง
• ภาวะฮอร์โมนเพศชายต่ำ
• เครียด วิตกกังวล ซึมเศร้าสะสม
• เคยผ่าตัดอุ้งเชิงกราน/ต่อมลูกหมาก หรือใช้ยาบางชนิดต่อเนื่อง

อาการหย่อนสมรรถภาพทางเพศเป็นอย่างไร

• อวัยวะเพศไม่แข็งตัวตอนเช้า
• อวัยวะเพศไม่แข็งตัวเมื่อมีสิ่งเร้า
• อวัยวะเพศแข็งตัวไม่นานพอสำหรับการมีเพศสัมพันธ์
• ความต้องการทางเพศลดลง

ตรวจวินิจฉัยภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศอย่างไร

• แพทย์ทำการซักประวัติความต้องการทางเพศลักษณะการแข็งตัวความถี่ในการมีเพศสัมพันธ์ประวัติการเจ็บป่วย
• ตรวจร่างกายประเมินความผิดปกติที่อวัยวะเพศ ขนาดของลูกอัณฑะ อาจตรวจต่อมลูกหมาก
• ตรวจเลือดเพื่อดูโรคประจำตัว เช่น น้ำตาลในเลือด ไขมันในเลือด การทำงานของตับและไต
• ตรวจภาวะหลอดเลือดตีบที่อาจส่งผลต่อการแข็งตัว
• ตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก
• ตรวจหาระดับฮอร์โมนเพศชายและฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องในผู้ป่วยที่มีความต้องการทางเพศลดลง
• กรณีรุนแรงแพทย์อาจตรวจหาความผิดปกติในเส้นเลือดของอวัยวะเพศ (Penile Doppler ultrasound)

แนวทางการรักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ

1. ปรับพฤติกรรม รากฐานของการรักษา การออกกำลังกาย ลดน้ำหนัก ปรับอาหาร เลิกบุหรี่ และนอนให้เพียงพอ ช่วยให้อาการดีขึ้นได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะผู้ที่อายุน้อยหรือมีภาวะเมแทบอลิก
2. ควบคุมโรคเรื้อรัง (NCDs) เช่น ควบคุมระดับน้ำตาล ความดันโลหิต ไขมัน การแก้ภาวะฮอร์โมนเพศชายต่ำ มักช่วยให้การแข็งตัวดีขึ้น หากยาประจำตัวเป็นสาเหตุแพทย์อาจปรับเปลี่ยนยาให้
3. ยารับประทาน (กลุ่มยับยั้งเอนไซม์ PDE5) เช่น ซิลเดนาฟิล ทาดาลาฟิล ช่วยให้กล้ามเนื้อองคชาตคลายตัวและเลือดไหลเข้าได้ดี โดยต้องรับประทานก่อนมีเพศสัมพันธ์ ประมาณ 30 นาที – 1 ชั่วโมงแต่อาจไม่ได้ผลกับทุกคนข้อควรระวังคือห้ามใช้ร่วมกับยากลุ่มไนเตรตสำหรับโรคหัวใจควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น
4. ยาสอดทางท่อปัสสาวะ ช่วยให้อวัยวะเพศแข็งตัว เหมาะกับที่ใช้ยาแบบรับประทานแล้วไม่ได้ผล หรืออาจใช้ร่วมกับการรักษาแบบอื่น ๆ ได้ โดยการใส่ยาเข้าทางท่อปัสสาวะจะอยู่ได้นาน 30 – 60 นาทีและต้องใช้ยางรัดเพื่อให้อวัยวะเพศแข็งตัวนานผลข้างเคียงที่พบคือระคายเคืองท่อปัสสาวะอัณฑะอาจมีเลือดออกจากท่อปัสสาวะ
5. กระบอกสุญญากาศ (Vacuum Constriction Devices) รักษาโดยใช้กระบอกพลาสติกสวมครอบอวัยวะเพศ เมื่อดูดลมในกระบอกออกจนเป็นสุญญากาศ เลือดจะวิ่งเข้ามาในอวัยวะเพศ ทำให้อวัยวะเพศแข็งตัวได้ หากจะให้ใช้งานต่อได้ หลังเอากระบอกออกต้องใช้ยางรัดที่โคนอวัยวะเพศ เพื่อป้องกันไม่ให้เลือดไหลย้อนกลับเข้าสู่ร่างกาย
6. ยาฉีดขยายหลอดเลือดเข้าองคชาต (Intracavernosal Injection – ICI) ใช้ในกรณีที่ไม่ตอบสนองต่อยารับประทาน โดยฉีดยาขยายหลอดเลือดเข้าสู่องคชาตโดยตรง ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัวและอวัยวะเพศแข็งตัวได้ภายในประมาณ 10 นาที โดยไม่จำเป็นต้องมีสิ่งเร้าทางเพศ ปัจจุบันทางโรงพยาบาลให้บริการยาฉีดกลุ่ม Alprostadil
7. การรักษาเชิงฟื้นฟูด้วย PRP (Platelet – Rich Plasma) เป็นทางเลือกที่นำเลือดของผู้รับการรักษามาแยกเกล็ดเลือดและพลาสมาที่เข้มข้นสูง แล้วฉีดเข้าหลายจุดของอวัยวะเพศ เช่น ฐาน ลำตัว และส่วนปลาย ต่างจากยาฉีดขยายหลอดเลือดตรงที่ PRP ไม่ได้ทำให้แข็งตัวทันที แต่มุ่งฟื้นฟูเนื้อเยื่อ ผลจึงค่อยเป็นค่อยไป เริ่มเห็นภายใน 2 – 4 สัปดาห์ และดีขึ้นต่อเนื่องภายใน 2 – 3 เดือน ทั้งนี้ PRP สำหรับภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศยังเป็นทางเลือกที่หลักฐานอยู่ระหว่างการศึกษา และยังไม่ใช่การรักษามาตรฐานตามแนวทางสากล
8. การผ่าตัดใส่แกนองคชาตเทียม (Placement of Penile Implant) ใช้ในผู้ป่วยที่อาการรุนแรง ไม่สามารถรักษาให้ดีขึ้นด้วยวิธีอื่นได้หรือรักษาแล้วไม่ได้ผล การผ่าตัดต้องวางแผนและทำโดยแพทย์เฉพาะทางที่มีความชำนาญเท่านั้น เพราะอุปกรณ์จะถูกฝังในร่างกายทั้งหมด หลังผ่าตัดอาจบวมและเจ็บเล็กน้อย ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
9. การใช้คลื่นเสียงความถี่ต่ำ (Shockwave therapy) เทคโนโลยีที่ช่วยให้เกิดการสร้างเส้นเลือดใหม่ขึ้นในอวัยวะเพศ ทำให้เกิดการฟื้นฟูและรักษาโรคเสื่อมสมรรถภาพ โดยใช้คลื่นเสียงความถี่ต่ำกระแทกจากภายนอกไปบนอวัยวะเพศ ต้องเข้ารับการรักษาสัปดาห์ละ 1 ครั้ง ติดต่อกัน 6 สัปดาห์ เพื่อให้การแข็งตัวของอวัยวะเพศดีขึ้น
10. การให้คำปรึกษาด้านจิตใจ หากเกิดความเครียด ความวิตกกังวล หรือปัญหาความสัมพันธ์ แนะนำให้ปรึกษาจิตแพทย์พร้อมกับคู่ชีวิตเพื่อผลลัพธ์การรักษาที่ดี

ภาวะแทรกซ้อนจากการหย่อนสมรรถภาพทางเพศคืออะไร

มีงานวิจัยพบว่า ผู้ชายที่มีภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศมีความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสูงขึ้น ดังนี้

• เสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดโดยรวมสูงขึ้นประมาณ 45%
• เสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจตีบสูงขึ้นประมาณ 50%
• เสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายสูงขึ้นประมาณ 55%
• เสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) สูงขึ้นประมาณ 36%

นอกจากนี้ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศยังสัมพันธ์กับโรคเบาหวานและภาวะแทรกซ้อนของเบาหวานซึ่งผลกระทบไม่ได้มีแค่ทางร่างกายแต่ผู้ชายหลายคนสูญเสียความมั่นใจรู้สึกเครียดหงุดหงิดและกังวลว่าจะทำให้คู่ผิดหวังส่วนคู่ของผู้ป่วยก็อาจรู้สึกว่าถูกปฏิเสธหรือวิตกกังวลจนนำไปสู่วงจรของการเงียบดังนั้นหากตรวจพบสาเหตุตั้งแต่แรกๆย่อมช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนของภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศได้

หย่อนสมรรถภาพทางเพศอาจเป็นสัญญาณเตือนสุขภาพ

ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศอาจเป็นสัญญาณเตือนโรคร้ายที่ไม่ควรมองข้าม เพราะหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงองคชาตมีขนาดเล็กกว่าหลอดเลือดหัวใจจึงมักเกิดการตีบหรืออุดตันก่อน

• เมื่อไขมันสะสมตามผนังหลอดเลือด หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงองคชาตจะได้รับผลกระทบก่อน ทำให้เกิดอาการหย่อนสมรรถภาพหลายปีก่อนที่โรคหลอดเลือดหัวใจจะแสดงอาการ เช่น เจ็บหน้าอกหรือกล้ามเนื้อหัวใจตาย
• งานวิจัยพบว่าผู้ชายที่เป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตีบมากกว่า 2 ใน 3 มีอาการหย่อนสมรรถภาพทางเพศนำมาก่อนการเกิดอาการทางหัวใจ
• ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศอาจเป็นสัญญาณแรกก่อนจะได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคเบาหวาน
• เมื่อเกิดภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศควรมองว่าเป็นสัญญาณเตือนความผิดปกติที่ควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว

ป้องกันภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศได้อย่างไร

• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
• ควบคุมน้ำหนัก ความดันโลหิต ระดับน้ำตาลในเลือด และไขมันให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม
• กินอาหารดีต่อหัวใจ เน้นผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ปลา ถั่ว และน้ำมันมะกอก
• เลิกสูบบุหรี่ เลิกดื่มแอลกอฮอล์
• นอนหลับให้เพียงพอ
• จัดการความเครียดอย่างเหมาะสม
• ตรวจสุขภาพประจำปีทุกปี

อาหารและพฤติกรรมควรเลี่ยงเพื่อดูแลสมรรถภาพทางเพศ

• อาหารแปรรูปสูงและอาหารจานด่วน
• เครื่องดื่มรสหวานและของหวานปริมาณมาก
• แป้งขัดสีขาว เช่น ข้าวขาว ขนมปังขาว ในปริมาณมาก
• เนื้อแดงและเนื้อแปรรูปมากเกินไป
• อาหารเค็มจัด
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่

ควรเน้นผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ปลา ถั่ว ถั่วเปลือกแข็ง และน้ำมันดี เช่น น้ำมันมะกอก ซึ่งเป็นรูปแบบการกินที่ดีต่อทั้งหัวใจและหลอดเลือด

โรงพยาบาลที่ชำนาญการดูแลรักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ

ศูนย์โรคทางเดินปัสสาวะโรงพยาบาลกรุงเทพพร้อมให้การดูแลรักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางที่มากด้วยประสบการณ์เครื่องมือที่ทันสมัยและทีมสหสาขาที่พร้อมดูแลให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิดเพื่อให้กลับมามั่นใจในสุขภาพเพศชายในทุกวัน

แพทย์ที่ชำนาญการดูแลรักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ

นพ.สรวีร์ วีระโสภณ ศัลยแพทย์ยูโรวิทยา ศูนย์โรคทางเดินปัสสาวะ โรงพยาบาลกรุงเทพ ชำนาญด้านสุขภาพเพศชายและเวชศาสตร์ทางเพศ ครอบคลุมภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ ความผิดปกติของฮอร์โมนเพศชาย โรคองคชาตคด (Peyronie’s) และการผ่าตัดใส่แกนองคชาตเทียมรวมถึงการผ่าตัดผ่านกล้องและผ่านหุ่นยนต์

สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง

สอบถามเพิ่มเติมที่

ศูนย์โรคทางเดินปัสสาวะ

ชั้น 3 อาคาร C โรงพยาบาลกรุงเทพ

เปิดให้บริการ ทุกวัน 08.00 – 15.00 น.

0 2310 3009, 1719

[email protected]

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศเป็นเรื่องธรรมดาของวัยที่ต้องยอมรับใช่หรือไม่

การแข็งตัวเปลี่ยนไปตามอายุได้จริง แต่ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศไม่ใช่สิ่งที่ต้องทนยอมรับ ไม่ว่าอายุเท่าไรก็สามารถทำให้ดีขึ้นได้ และมักชี้ไปยังสาเหตุที่รักษาได้ จึงควรปรึกษาแพทย์มากกว่าปล่อยทิ้งไว้

ถ้ามีภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศบ่งบอกว่าจะเป็นโรคหัวใจในอนาคตหรือไม่

ไม่เสมอไป แต่ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าของโรคหัวใจและหลอดเลือดที่ได้รับการยอมรับจึงเป็นเหตุผลที่ดีในการตรวจความดัน น้ำตาล และไขมันเพื่อจัดการความเสี่ยงตั้งแต่เนิ่น ๆ

ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศรักษาหายหรือไม่

การรักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศที่ต้นเหตุช่วยให้ผู้ชายจำนวนมากกลับมาแข็งตัวได้ดีขึ้น โดยเฉพาะผู้ที่อายุน้อยและปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ส่วนในรายที่ไม่หายขาดก็สามารถควบคุมอาการได้ดี

ยารักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศอันตรายไหม

การใช้ยาภายใต้คำแนะนำของแพทย์เฉพาะทางในผู้ชายส่วนใหญ่ได้ผลดี ทั้งนี้ห้ามใช้ร่วมกับยากลุ่มไนเตรตสำหรับโรคหัวใจและไม่ควรซื้อยามารับประทานเองโดยเด็ดขาด ต้องพบแพทย์ก่อนใช้ยาเท่านั้น

ฮอร์โมนเพศชายต่ำทำให้เกิดภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศได้ไหม

ฮอร์โมนเพศชายต่ำมีส่วนทำให้เกิดภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศและความต้องการลดลงได้ แต่เป็นเพียงหนึ่งในหลายสาเหตุ การตรวจเลือดในตอนเช้าช่วยประเมินระดับฮอร์โมนได้ และมีการรักษาเมื่อพบว่าต่ำจริง

การลดน้ำหนักและออกกำลังกายช่วยภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศได้จริงไหม

จริง เพราะผู้ชายจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ที่น้ำหนักเกินหรือขาดการออกกำลังกาย หากออกกำลังกายสม่ำเสมอ ลดน้ำหนัก และกินอาหารดีขึ้น ช่วยให้การแข็งตัวดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด พร้อมทั้งปกป้องหัวใจได้ด้วย

ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศหายเองได้ไหม

หากมีอาการเป็นครั้งคราวมักหายเอง แต่หากเป็นต่อเนื่องมักมีสาเหตุที่ทำให้ไม่หายและอาจแย่ลงหากปล่อยไว้

---

Reference:

1. Shamloul R, Ghanem H. Erectile dysfunction. Lancet. 2013;381(9861):153-165.
2. Ergun O, Kim K, Kim MH, et al. Low-intensity shockwave therapy for erectile dysfunction. Cochrane Database Syst Rev. 2025;7:CD012650.
3. Rew KT, Heidelbaugh JJ. Erectile dysfunction. Am Fam Physician. 2016;94(10):820-827.
4. McVary KT. Clinical practice. Erectile dysfunction. N Engl J Med. 2007;357(24):2472-2481.
5. Rajfer J, Aronson WJ, Bush PA, Dorey FJ, Ignarro LJ. Nitric oxide as a mediator of relaxation of the corpus cavernosum in response to nonadrenergic, noncholinergic neurotransmission. N Engl J Med. 1992;326(2):90-94.
6. Gandaglia G, Briganti A, Jackson G, et al. A systematic review of the association between erectile dysfunction and cardiovascular disease. Eur Urol. 2014;65(5):968-978.
7. Mostafaei H, Mori K, Hajebrahimi S, et al. Association of erectile dysfunction and cardiovascular disease: an umbrella review of systematic reviews and meta-analyses. BJU Int. 2021;128(1):3-11.
8. Terentes-Printzios D, Ioakeimidis N, Rokkas K, Vlachopoulos C. Interactions between erectile dysfunction, cardiovascular disease and cardiovascular drugs. Nat Rev Cardiol. 2022;19(1):59-74.
9. American Diabetes Association Professional Practice Committee. 4. Comprehensive medical evaluation and assessment of comorbidities: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S59-S85.
10. Burnett AL, Nehra A, Breau RH, et al. Erectile dysfunction: AUA guideline. J Urol. 2018;200(3):633-641.
11. Lee H, Hwang EC, Oh CK, et al. Testosterone replacement in men with sexual dysfunction. Cochrane Database Syst Rev. 2024;1:CD013071.
12. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed, text revision. Washington, DC: American Psychiatric Publishing; 2022.
13. Gao J, Zhang Y, Li H, Gao P, Zhang X. Different evaluations exist between men with erectile dysfunction and their female partners when using erectile hardness model: an interesting, observational, and cross-sectional field survey. Biomed Res Int. 2019;2019:8176387.
14. Dong JY, Zhang YH, Qin LQ. Erectile dysfunction and risk of cardiovascular disease: meta-analysis of prospective cohort studies. J Am Coll Cardiol. 2011;58(13):1378-1385.